Η απώλεια σωματικού βάρους υπάρχει εδώ και χρόνια στο επίκεντρο ενδιαφέροντος πολλών ανθρώπων που θέλουν να χάσουν κιλά για να νιώθουν πιο άνετα με το σώμα τους. Ωστόσο η απώλεια βάρους αποτελεί και εργαλείο βελτίωσης της υγείας, αφού το υπερβολικά επιπλέον βάρος, επηρεάζει αρνητικά τη σωματική αλλά και ψυχική μας υγεία. Μιλάμε για τη νοσογόνο παχυσαρκία, η οποία πλέον είναι αναγνωρισμένη επισήμως ως ασθένεια με πολύπλοκο μεταβολικό προφίλ και όχι απλά μία κατάσταση που ένας άνθρωπος έχει πολλά κιλά.
Όλοι οι φορείς υγείας παγκοσμίως, συμφωνούν ότι η διατροφή και η άσκηση αποτελούν τη πρώτη γραμμή αντιμετώπισης στην απώλεια βάρους. Ωστόσο, σε περιπτώσεις νοσογόνου παχυσαρκίας, εφόσον σε ένα προδιαγεγραμμένο διάστημα οι προσπάθειες αποτύχουν, δεύτερη γραμμή αντιμετώπισης αποτελεί η προσθήκη φαρμακευτικής αγωγής. Κι εδώ είναι που η νέα γενιά ενέσιμων φαρμάκων άλλαξαν το παιχνίδι.
Παρακάτω απαντάμε στις πιο συχνές ερωτήσεις για την καινούρια «μαγική» ένεση για την απώλεια βάρους.
Είναι η πρώτη φορά που εμφανίζεται φάρμακο για απώλεια βάρους;
Εδώ και πολλά χρόνια υπάρχουν φαρμακευτικές αγωγές με στόχο την απώλεια βάρους. Το 1959 βγήκε πρώτη φορά στην αγορά η φεντερμίνη και το 1999, η πιο δημοφιλής ορλιστάτη, δηλαδή φάρμακα σε στόχο την απώλεια βάρους τα οποία ήταν σε μορφή χαπιού. Ωστόσο κανείς δεν θα περίμενε την εντυπωσιακή αποτελεσματικότητα της νέας γενιάς ενέσιμων φαρμάκων, που απέκτησαν μία ραγδαία δημοτικότητα, και όχι άδικα, αφού έχουν αλλάξει τα δεδομένα της βραχυπρόθεσμης απώλειας βάρους και τη βελτίωση παθολογικών μεταβολικών δεικτών.
Πώς λειτουργεί η καινούρια γενιά φαρμάκων;
Τα συγκεκριμένα φάρμακα μιμούνται ορμόνες του εντέρου και στοχεύουν στη μείωση της όρεξης και την αύξηση του αισθήματος πληρότητας, μειώνοντας τον χρόνο διάβασης τροφής από το πεπτικό σύστημα. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν και το εντυπωσιακό γεγονός ότι σε κάποιους ανθρώπους μειώνουν και αυτό που ονομάζουμε “food noise”, δηλαδή εκείνη τη συνεχή και επίμονη ενασχόληση με το φαγητό, που μπορεί να καταλάβει ένα δυσανάλογο ποσοστό χρόνου μέσα στην ημέρα μας.
Μπορώ να χάσω βάρος μόνο με ενέσεις;
Η απώλεια βάρους, όταν ξεκινήσει η φαρμακευτική αγωγή, είναι αρκετά εντυπωσιακή. Ακόμα και χωρίς εξατομικευμένη ειδική διατροφή, μελέτες δείχνουν απώλεια έως και 15-21% του αρχικού σωματικού βάρους μέσα σε ένα χρόνο. Ωστόσο υπάρχει ένα τεράστιο «αλλά». Μελέτες δείχνουν ότι άνθρωποι που λαμβάνουν τη συγκεκριμένη αγωγή χωρίς διατροφική συμβουλευτική και συστηματική άσκηση διατρέχουν τρεις μεγάλους κινδύνους:
1. Σημαντικές διατροφικές ελλείψεις, όπως για παράδειγμα σιδήρου και ασβεστίου με αύξηση πιθανοτήτων σιδηροπενικής αναιμίας, πρόωρης οστεοπενίας κ.ά.
2. Απώλεια μυϊκής μάζας αντί για λιπώδους ιστού
3. Επαναφορά του χαμένου βάρους όταν σταματήσει η αγωγή.
Για τους παραπάνω λόγους, έχει κριθεί υψηλής σημαντικότητας η παράλληλη διατροφική καθοδήγηση από κλινικό διαιτολόγο και η κατάλληλη φυσική δραστηριότητα για μακροπρόθεσμα θετικά αποτελέσματα.
Υπάρχουν παρενέργειες; Κι αν ναι, είναι επικίνδυνες;
Όπως όλα τα φάρμακα, έτσι και τα συγκεκριμένα έρχονται με πιθανές παρενέργειες. Οι πιο συχνές αφορούν γαστρεντερικές διαταραχές, όπως ναυτία, διάρροια, εμετός, στομαχικός πόνος κ.α. Πιο σπάνια έχουν αναφερθεί προβλήματα στο πάγκρεας, στα νεφρά και στο θυρεοειδή. Η συγκεκριμένα φάρμακα κυκλοφορούν στο εμπόριο νόμιμα με αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα, προϋποθέσεις χρήσης και πιθανούς κινδύνους. Οι σχετικές μελέτες συνεχίζονται για να υπάρξει μεγαλύτερη γνώση για αυτή τη καινούρια γενικά φαρμάκων. Η λήψη του χωρίς ιατρική παρακολούθηση ή από άτομα που δεν είναι κατάλληλα για να το λάβουν, είναι επικίνδυνη και πρέπει να αποφεύγεται.
Θέλω να χάσω 10-15 κιλά; Θα με βοηθήσει;
Η χρήση φαρμακευτικής αγωγής για απώλεια βάρους δεν είναι για όλους και απαιτούνται συγκεκριμένες ενδείξεις για τη χρήση της. Για παράδειγμα στην Ελλάδα συνταγογραφείται μόνο για ανθρώπους με ΔΜΣ (Δείκτη μάζα σώματος) άνω των 40 kg/m2 ή άνω των 35 εφόσον συνυπάρχει σχετιζόμενο νόσημα. Με άλλα λόγια δεν απευθύνεται στην απώλεια 10-15 κιλών αλλά στην αντιμετώπιση της νοσογόνου παχυσαρκίας. Όπως πάντα, η πρώτη γραμμή αντιμετώπισης απώλειας βάρους, είναι η εξατομικευμένη διατροφή, η συστηματική φυσική δραστηριότητα και η αλλαγή του τρόπου ζωής.
*Το περιεχόμενο του άρθρου παρέχεται αποκλειστικά για ενημερωτικούς σκοπούς και δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή ή υποκατάστατο ιατρικής καθοδήγησης.
Η Νίκη Αθανασιάδου PhD, MSc, RDN, CDN, είναι κλινική διαιτολόγος με πολυετή εμπειρία στη Νέα Υόρκη, ΗΠΑ.
