Ο καρκίνος παραμένει η κύρια αιτία θανάτου παγκοσμίως και η σημερινή μέρα μας κάνει να στρέψουμε την προσοχή μας εκεί, για μία ακόμη φορά. Αυτή τη φορά -ωστόσο- αισθάνομαι πως πρέπει να εξετάσουμε την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου από μία άλλη σκοπιά. Έχουμε δει ανθρώπους να μιλούν δημόσια για τη δική τους ιστορία, έχουμε δει πρόσωπα να χτυπούν... καμπανάκι και πλέον, είναι γνωστό σε όλους πως η πρόληψη σώζει, όπως και οι μικρές αλλαγές στη ζωή και την καθημερινότητά μας. 

Αυτό είναι και το κομμάτι, στο οποίο πρέπει να σταθούμε και δεν είναι καθόλου τυχαίο πως πρόσφατη έρευνα ήρθε να μας δείξει ότι 4/10 θανάτους θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί!

Ποια είναι τα νέα ευρήματα;

Η 4η του Φλεβάρη, είναι μία ημέρα με βαθύ συμβολισμό, ωστόσο, έχοντας μπει πια στο πρώτο διάστημα του 2026 είναι -σχεδόν- απαγορευτικό να μένουμε απλά στις ευχές και τις μελλοντικές εκτιμήσεις. Τώρα, είναι η στιγμή για δράση, για πρόληψη, για την αλλαγή και σύμφωνα με ό,τι υποστηρίζει ο διεθνής οργανισμός έρευνας κατά του καρκίνου (IARC) η πρόληψη είναι το πιο μεγάλο μας «όπλο» απέναντι σε όλο αυτό. Σχετική έρευνα, έχει οδηγήσει στο συμπέρασμα πως 4/10 καρκίνους -σε παγκόσμια κλίμακα- θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί καθώς προκαλούνται από το κάπνισμα, τις μολύνσεις, το αλκοόλ ή ακόμη κι από τη μόλυνση του αέρα.

Πιο συγκεκριμένα, το 37,8% των νέων περιπτώσεων καρκίνου που εντοπίστηκαν το 2022, ή περίπου 7,1 εκατομμύρια, οφειλόταν σε αποφευκτά αίτια. Την ίδια στιγμή, ο ΠΟΥ εκτιμά πως περίπου το 44% των θανάτων στον κόσμο θα μπορούσε να αποδοθεί σε αποφευκτούς παράγοντες, όπως ο καπνός, το αλκοόλ, ο υψηλός δείκτης σωματικής μάζας, η έλλειψη σωματικής άσκησης, η μόλυνση του αέρα και οι υπεριώδεις ακτίνες, ενώ για πρώτη φορά στη λίστα αυτή συγκαταλέγονται και 9 μορφές καρκίνου οφειλόμενες σε μολύνσεις. Η πιο πρόσφατη μελέτη, επισημαίνει ότι το κάπνισμα είναι η κυριότερη αιτία αποφευκτών καρκίνων σε παγκόσμια κλίμακα και σε αυτό αποδίδεται το 15% των νέων περιπτώσεων, ποσοστό πολύ μεγαλύτερο από τις μορφές που οφείλονται σε μολύνσεις (10%) και στην κατανάλωση αλκοόλ (3%).

Η διαφορά ανδρών και γυναικών

Ο καρκίνος του πνεύμονα, του στομάχου και του τραχήλου της μήτρας είναι οι τρεις μορφές που θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί σύμφωνα με την ίδια έρευνα, καθώς πιο συγκεκριμένα οι καρκίνοι των πνευμόνων συνδέονται κυρίως με το κάπνισμα και τη μόλυνση της ατμόσφαιρας, αυτοί του στομάχου με τη μόλυνση με το Helicobacter pylori κι αυτοί του τραχήλου της μήτρας με τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV).

Την ίδια στιγμή, αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών και ανά περιοχή του κόσμου και σε πρώτη φάση, αυτό στο οποίο αξίζει να σταθούμε είναι ότι το ποσοστό των καρκίνων που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί, είναι πολύ υψηλότερο για τους άνδρες. Το 45% των νέων περιπτώσεων καρκίνου αφορούσε τους άνδρες 2022, ενώ το ποσοστό των γυναικών άγγιζε το 30%. 

Μεταξύ των ανδρών -πάντα σε παγκόσμια κλίμακα- το 23% των νέων περιπτώσεων οφειλόταν στο κάπνισμα, ποσοστό πολύ υψηλότερο από αυτό που αποδίδεται σε μολύνσεις (9%) ή στην κατανάλωση αλκοόλ (4%), ενώ την ίδια ώρα στην περίπτωση των γυναικών οι καρκίνοι που οφείλονταν σε μολύνσεις αγγίζουν συνολικά στο 11% των νέων κρουσμάτων, πάνω από το κάπνισμα (6%) και τον υψηλό δείκτη μάζας σώματος (3%).

Σε διεθνή κλίμακα, οι καρκίνοι που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί για τις γυναίκες, ανέρχονταν στο 24% των νέων κρουσμάτων στη βόρεια Αφρική και στη δυτική Ασία και στο 38% στην υποσαχάρια Αφρική, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό ήταν πολύ πιο υψηλό για τους άνδρες στην ανατολική Ασία (57%) και χαμηλότερο στη Λατινική Αμερική και στην Καραϊβική (28%).

Τι κρατάμε εμείς από όλο αυτό; Πως ναι, προφανώς ο καρκίνος σαν λέξη και μόνο τρομάζει, ωστόσο, αυτό δε σημαίνει πως είναι κάτι που πρέπει να το αφήσουμε στην... τύχη του. Η πρόληψη σώζει, όπως και το να κάνουμε μικρές αλλαγές στην καθημερινότητά μας, που πραγματικά -αποδεδειγμένα- μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Ενημερωθείτε, ασχοληθείτε και προχωρήστε στη δράση από σήμερα, όχι από αύριο...