Η Πολυξένη Σπυροπούλου επιστρέφει στη σκηνή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος μέσα από την παράσταση «Η αγάπη άργησε μια μέρα», ένα έργο που εστιάζει στην πατριαρχία, την καταπίεση και την αναζήτηση της ελευθερίας σε μια οικογένεια της Κρήτης κατά την Κατοχή. Μέσα από τον ρόλο της Αμαλίας, μια γυναίκα που παλεύει να επιβιώσει και να βρει την προσωπική της φωνή σε έναν κόσμο γεμάτο στερεότυπα και βία, η ηθοποιός μιλά για την ταύτιση με την ηρωίδα, την αναζήτηση του αυθεντικού εαυτού και την αξία της Τέχνης ως εργαλείο αντίστασης και προβληματισμού.
Παρακάτω, η ίδια αποκαλύπτει με ειλικρίνεια το πώς βιώνει τη σύγκρουση ανάμεσα στο «πρέπει» και στο «θέλω», για την ιστορική και συναισθηματική δύναμη του έργου της Λιλής Ζωγράφου, αλλά και για την προσωπική της σχέση με τη Θεσσαλονίκη.
Η παράσταση «Η αγάπη άργησε μια μέρα» πραγματεύεται μια πατριαρχική οικογένεια στην Κρήτη κατά την Κατοχή, όπου οι γυναίκες ζουν περιορισμένες από άκαμπτους κοινωνικούς κανόνες. Πώς σας αγγίζει αυτή η ιστορία της καταπίεσης και της επανάστασης; Τι σας έκανε να ταυτιστείτε με το κείμενο;
Το έργο της Λιλής Ζωγράφου συνολικά έχει δύναμη διαχρονική. Είναι άχρονο και σύγχρονο, ενώ βουτάει παράλληλα σε ιστορικούς σταθμούς και φωτίζει συναισθήματα σε ψυχικό βάθος. Δυστυχώς, η βία πάνω σε σώματα θηλυκοτήτων, η άρνηση και καταπάτηση και των πιο θεμελιωδών δικαιωμάτων αυτοδιάθεσης και ελεύθερων επιλογών είναι καθημερινότητα και σήμερα. Μας φαίνεται τόσο ακραίο στην παράσταση όλος αυτός ο σκοταδισμός και η πατριαρχία αλλά στην ουσία μάς σοκάρει πόσο ακόμα υπάρχουν όλα αυτά μέσα μας και γύρω μας.
Ο ρόλος σας τι γυναίκα εκπροσωπεί μέσα σε αυτόν τον κόσμο; Ποιες πλευρές της νιώθετε πιο κοντά σας;
Η Αμαλία είναι το παιδί της οικογένειας που πάνω του σκάει όλο το κύμα μισογυνισμού και στερεοτύπων τυλιγμένα σε γυαλιστερή μεγαλομανία και δηθενισμό. Μεγαλώνει σε διαστρεβλωμένη συνθήκη φροντίδας, χωρίς αγάπη και πασχίζει να επιβεβαιώσει την ύπαρξή της μέσα από ψέματα και προβολές. Τη βιάζουν και την εκμεταλλεύονται καθώς προσπαθεί να ξεφύγει από την καταπίεση του σπιτιού. Στο τέλος φαίνεται να παίρνει αυτό που θέλει, την αναγνώριση και τον πλούτο αλλά είναι ένα τσακισμένο πλάσμα. Είναι φρικτό το ότι θεωρείται σχεδόν αυτονόητο. Είναι μαχήτρια αλλά σε λάθος δρόμο. Θρηνώ και οργίζομαι για αυτήν και για όλους τους ανθρώπους που στερούνται την ουσία της ζωής, την αγάπη, λόγω παραγόντων κοινωνικών ή πολιτικών. Η ελεύθερη βούληση μοιάζει πολυτέλεια ακόμα και σήμερα.
«Ταυτίζομαι στο κομμάτι της προσπάθειάς της να επιβιώσει και να προοδεύσει. Όλες οι γυναίκες έχουμε υπάρξει θύματα παρενοχλήσεων ή βίας προκειμένου να προχωρήσουμε ή να καταξιωθούμε.»
Το έργο ενώνει τον έρωτα με την ελευθερία ενάντια σε μια αυστηρή παράδοση που ορίζει ζωές. Πώς βιώνετε αυτήν τη σύγκρουση ανάμεσα στο «πρέπει» και στο «θέλω» τόσο ως ηθοποιός όσο κι ως Πολυξένη;
Βιώνω τα θέλω, τα πρέπει και τις ενδιάμεσες συνδέσεις τους δημιουργικά. Σε τέτοιου είδους δίπολα χρειάζεται να ακούμε καθαρά την καρδιά μας και φυσικά αυτό δεν είναι πάντα εύκολο. Υπάρχει πολλή φασαρία, πολλή πληροφορία και ταχύτητα. Χρειάζεται κάποιες στιγμές να σταματάμε για να αφουγκραστούμε: Ποιες ταυτότητες μας έχουν φορέσει σαν ταμπέλες και ποιες ταυτότητες επιλέγουμε και διαμορφώνουμε εμείς. Μου αρέσει η αίσθηση της ρευστότητας και της μεταμόρφωσης, οπότε κινούμαι από τα θέλω στα πρέπει και αντίστροφα, όσο γίνεται πιο κοντά στον αυθεντικό μου πυρήνα συνδυάζοντας ή και ακυρώνοντας ταυτότητες που με σφίγγουν ή δεν με εκφράζουν. Άλλοτε πάλι, σκέφτομαι ότι σε έναν κόσμο που μαίνεται ο πόλεμος και γίνονται εγκλήματα μίσους και γενοκτονίες, το μόνο ισχυρό μου θέλω είναι η ειρήνη και η δικαιοσύνη και το μόνο ουσιαστικό είναι ότι πρέπει να σταματήσει αυτή η τρέλα.
Η πηγή της παράστασης είναι το μυθιστόρημα της Λιλής Ζωγράφου, το οποίο αγαπήθηκε από το κοινό και έγινε τηλεοπτική επιτυχία τη δεκαετία του '90. Πώς δουλέψατε με αυτό το ιστορικό υπόβαθρο και ποια είναι η προσέγγιση του Ένκε Φεζολλάρι;
Ήταν πολύ σημαντική η μεταφορά τού μυθιστορήματος σε σειρά, έφερε τον κόσμο σε ευρεία επαφή με αυτό το αριστούργημα της Λιλής Ζωγράφου. Το ίδιο το βιβλίο της, έχει δηλώσει και η ίδια, ότι την πόνεσε πιο πολύ από όλα. Είναι τόσο πυκνό και αδυσώπητο. Τέτοια είναι και η γραμμή τού Ένκε Φεζολλάρι. Ο σκηνοθέτης μας διεκδίκησε το αληθινό μας δάκρυ, την αληθινή κραυγή και πυγμή μας. Δεν ήθελε μια ηθογραφική απεικόνιση εποχής. Ακολουθώντας λιτά και αυστηρά θεατρικά μέσα, μας απογύμνωσε και μας απογείωσε ερμηνευτικά. Στη σκηνή τα σώματα πάλλονται με τον λόγο της Λιλής Ζωγράφου σαν μανιφέστο.
Η παράσταση έχει επανέλθει για δεύτερη χρονιά στο πρόγραμμα του ΚΘΒΕ λόγω μεγάλης ανταπόκρισης του κοινού. Τι σημαίνει για εσάς η στήριξη του κόσμου;
Η αγάπη τού κόσμου είναι το καύσιμο για να συνεχίσουμε. Όταν γυρνάω κουρασμένη σπίτι νιώθω και μια απέραντη ευγνωμοσύνη που μπορώ να υλοποιώ κάθε βράδυ το όνειρό μου. Κάποιες φορές στον επαγγελματικό στίβο ξεχνάμε την πρωταρχική μας επιθυμία. Με αυτή την παράσταση και με άλλες σημαντικές στιγμές στη διαδρομή μου επανέρχομαι στη ρίζα μου. Τις αξίες και το όραμα που ενσαρκώνουμε, την απαραίτητη ύπαρξη του θεάτρου και συνολικά της Τέχνης για να σκαλίζουμε και να δυναμιτίζουμε την πραγματικότητα, να ταράζουμε τα στάσιμα νερά, να νοηματοδοτούμε τη ζωή.
Η ιστορία δείχνει ότι κάθε μορφή αγάπης και ελευθερίας μπορεί να απειλείται από τους κοινωνικούς περιορισμούς. Ποιο μήνυμα ελπίζετε ότι θα μείνει στο κοινό φεύγοντας από την αίθουσα;
Ελπίζω να βγει ο κόσμος από την αίθουσα και να σκεφτεί out of the box. Να δει τις συμβάσεις γύρω του ο κάθε άνθρωπος και να επιλέξει τι του χρειάζεται και τι όχι. Να πει πολλά όχι και ένα μεγάλο ναι. Ναι στο δικαίωμά μας να είμαστε υγιείς, ελεύθεροι και να ονειρευόμαστε.
Αλήθεια, γιατί επιλέξατε να γίνετε ηθοποιός και ποια ήταν τα ερεθίσματά σας ως παιδί;
Αφέθηκα στη δύναμη που με τραβούσε. Είναι μια έλξη, μια ανάγκη. Ίσως θα μπορούσα να κάνω άλλα επαγγέλματα, σπούδασα άλλωστε και αρχαιολογία-ανθρωπολογία, αλλά δε γινόταν να μείνω. Το θέατρο ή -για να είμαι πιο συγκεκριμένη- η Tέχνη του ηθοποιού είναι μια σχέση με τον κόσμο και με εμένα την ίδια. Είναι μια αντίληψη, ένας τρόπος ζωής. Είτε στο σανίδι, είτε σε εναλλακτικούς χώρους, είτε διδάσκοντας, είτε σκηνοθετώντας, κάθε στιγμή ρισκάρω, ορμάω, απολαμβάνω, ερευνώ, εξελίσσομαι. Από παιδί έβλεπα θέατρο, διάβαζα λογοτεχνία, χόρευα και δημιουργούσα φανταστικούς κόσμους. Η υψηλή ευαισθησία και η ενσυναίσθηση συχνά δεν εκτιμώνται σαν αρετές, γιατί η λειτουργία του κόσμου είναι όσο πάει και πιο καταναλωτική και ωφελιμιστική.
«Στην Tέχνη κάπως μοιάζει να φωλιάζουμε όλα τα πλάσματα που πιστεύουμε στην αθωότητα, το παιχνίδι, την κοινότητα.»
Τι πρέπει να περιμένουμε από εσάς μετά από αυτό το έργο;
Θα κάνουμε κάποιες παραστάσεις ακόμα με τη Mama Loba, μια performance που σκηνοθετώ και παίζω στο ΚΘΒΕ. Είναι μια δουλειά που αγαπώ πολύ γιατί βασίζεται στην προσωπική μου έρευνα πάνω στα αρχέτυπα, τους Μύθους, τις θηλυκότητες και συνδέει την υποκριτική με τη σωματική αφήγηση. Έχω την τύχη να έχω υπέροχους συνεργάτες/τριες σε αυτό το project και ήδη το καλοκαίρι που παίξαμε σε ανοιχτούς χώρους, μνημεία και μουσεία είχε πολύ συγκινητική ανταπόκριση. Παράλληλα, επεξεργαζόμαστε ένα project με καλλιτέχν@ και φίλ@ που συνεργαζόμαστε χρόνια ως μια ανοιχτή πλατφόρμα εμπιστοσύνης και αλληλοτροφοδότησης. Επίσης, στις σεζόν που έρχονται θα συναντηθούμε ξανά στις σκηνές του ΚΘΒΕ.
Ποια είναι η γειτονιά της Θεσσαλονίκης που έχει μια ξεχωριστή θέση στην καρδιά σας και γιατί;
Η Άνω Πόλη και τα Κάστρα είναι οι αγαπημένες μου γειτονιές. Αγναντεύεις τη θέα, χάνεσαι στα στενάκια, χαλαρώνεις στα γρασίδια στα πάρκα, συναντάς κόσμο, δανείζεσαι βιβλία από τις βιβλιοθήκες και περπατάς ανάμεσα σε χαμηλά σπίτια και αυλές.
Tι είναι αυτό που λίγοι γνωρίζουν γι' αυτήν;
Λίγοι γνωρίζουν ότι για να είναι καθαρά τα πανέμορφα αυτά στενάκια της Άνω Πόλης, οι οδοκαθαριστές παίρνουν στα χέρια τους τους κάδους απορριμάτων με τεράστιο βάρος και τους μεταφέρουν σε σημεία απ' όπου περνούν τα απορριματοφόρα. Είναι μια ηρωική καθημερινή πράξη. Χρειάζεται οπωσδήποτε ενίσχυση του στόλου απορριματοφόρων και σε μεγέθη που να χωρούν στα δρομάκια αυτά.
Ένα spot για φαγητό που μόνο λίγοι έχουν ανακαλύψει;
Το Αργοφαγείο στη Ναβαρίνου. Μια πανέμορφη πλατεία και ένα μαγειρείο-εστιατόριο με ανθρωπιά και γεύσεις.
Κάτι που καμιά άλλη πόλη δεν έχει;
Αυτή η βόλτα από το Λιμάνι μέχρι το Μέγαρο Μουσικής μπορεί να μου πάρει όλες τις ανησυχίες και να ανοίξει το μυαλό μου.
Ένας δρόμος/μια γειτονιά όπου ο χρόνος μοιάζει σαν να σταματά;
Στο Καπάνι, με την αγορά και τα χαμηλά οικήματα και τα καφενεία.
Πού έχετε ζήσει τα καλύτερα parties;
Στο Residents.
Μια προσωπική σας ιστορία στην πόλη που ποτέ δεν έχετε μοιραστεί;
Έχω χάσει τελείως τον προσανατολισμό μου στην Τσιμισκή λόγω πολύ κεφάτης βραδιάς.
Είναι μεσάνυχτα σε μια πόλη άδεια. Πού σας αρέσει να περπατάτε;
Μου αρέσει πολύ η Δημητρίου Γούναρη, ανεβαίνοντας προς Καμάρα και Ροτόντα.
Ένας χώρος Τέχνης που ξεχωρίζετε εδώ;
Ευτυχώς ξεχωρίζω πολλούς: Tην γκαλερί-εργαστήρι Les Yper Yper, το Studio 29A, το Αβέρτο, το Μa-International Center for Performance and Embodied Research, το Κράου (krau.skg) κι ας έκλεισε - παραμένει ενεργός πυρήνας. Θα πω φυσικά και το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος που ανοίγει μια ευρεία γκάμα δραστηριοτήτων ως θέατρο και ως δραματική σχολή.
Πού θα ξεναγούσατε έναν γνωστό σας από άλλη πόλη;
Στο Λιμάνι με τις αποθήκες και τα μουσεία, στα Λαδάδικα και στον κινηματογράφο Ολύμπιον.
Δεν πρέπει να φύγει κανείς από τη Θεσσαλονίκη, αν δε δοκιμάσει...
Τις κρέπες της Ναβαρίνου και τα σιροπιαστά ισλί στο μικρό καφέ Ισλί στη γειτονιά της Αχειροποίητου
Αν η Θεσσαλονίκη ήταν ένα βιβλίο, μια ταινία, ένα τραγούδι, θα είχε τίτλο…
«Όταν ξυπνάω έχει πάντα υγρασία»!
Το αγαπημένο σας κτίριο εδώ;
Το Αστεροσκοπείο στα Πανεπιστήμια.
Ένας άνθρωπος που με τον τρόπο του έχει αλλάξει τα δεδομένα στην πόλη;
Είναι πολλοί άνθρωποι που δοκιμάζουμε νέα μονοπάτια στη Θεσσαλονίκη, προτείνουμε νέες δομές σκέψης και δράσης. Στον χώρο της Τέχνης, της σκέψης, της συνύπαρξης, της αλληλεγγύης. Άνθρωποι σταθερά ενεργοί εδώ ή άνθρωποι που έρχονται για να δοκιμάσουν κάτι νέο. Καλλιτέχν@ αυθεντικ@ και πολυμορφικ@. Θα αδικήσω αν κατονομάσω, οπότε κρατήστε μάτια και καρδιές ανοιχτές να υποδέχεστε κάθε φορά το καινούργιο που εμφανίζεται.
Τι σας κάνει να επιμένετε επαγγελματικά σε αυτήν την πόλη;
Έχει κάτι το αντιστάρ αυτή η πόλη και αντισυστημικό. Είναι μια μικρή αλλά θαυματουργή «πιάτσα» όπου ο κόσμος διψάει για ιδέες , Τέχνη, πείραμα. Είμαστε εκτός μεγάλων αγορών στο θέαμα, οπότε μπορούμε να έχουμε άξονα την καλλιτεχνική διαδικασία και όχι το αποτέλεσμα, χωρίς το κυνήγι για ρεκόρ θέασης, sold out, τηλεόραση, επωνυμία. Μας ενδιαφέρει η πρόταση, η εξέλιξη, η συνεργασία. Συνδεόμαστε προσωπικά και γνωριζόμαστε σαν ένα δίκτυο καλλιτεχνών που στηρίζει ο ένας άνθρωπος τον άλλον. Φυσικά ο κίνδυνος της στασιμότητας ή της ανεργίας ελλοχεύει πάντα, ακριβώς γιατί δεν έχει τόσες στέγες πολιτισμού όσο η Αθήνα, αλλά αν επιμένεις προχωράς. Επίσης, μπορώ να εναρμονίσω την οικογενειακή μου ζωή ως μητέρα με την επαγγελματική μου δραστηριότητα στην κλίμακα της Θεσσαλονίκης πιο ευχάριστα απ' ό,τι σε μια μεγαλύτερη πόλη.
Η δική σας Θεσσαλονίκη με τρεις λέξεις…
Θάλασσα, βόλτες, αγάπη.
Info: «Η αγάπη άργησε μια μέρα», Θέατρο Μονής Λαζαριστών, 28 Ιανουαρίου - 15 Φεβρουαρίου 2026.
