Για πολλούς από εμάς, το πρωινό ξύπνημα μοιάζει με μάχη. Το ξυπνητήρι χτυπά, το χέρι απλώνεται μηχανικά στο κινητό και σχεδόν χωρίς σκέψη πατάμε το περίφημο κουμπί της «αναβολής». Μία φορά, ίσως και δεύτερη και τρίτη, νομίζοντας πως με αυτόν τον τρόπο ξεγελάμε τον χρόνο και δίνουμε στον εαυτό μας κάποια παραπάνω λεπτά ύπνου.
Πολλοί υποστηρίζουν πως πρόκειται για μια αντικειμενικά συχνή συνήθεια των περισσότερων ανθρώπων, ενώ παράλληλα λέγεται πως είναι ο μεγάλος «ένοχος» πίσω από τη μόνιμη πρωινή κούραση της πλειοψηφίας.
Πόσο κακό είναι τελικά για την υγεία μας το πάτημα του “snooze”;
Τα τελευταία χρόνια, οι επιστήμες που εξετάζουν το φαινόμενου του ύπνου αρχίζουν να παρατηρούν λίγο πιο σοβαρά αυτό το καθημερινό μας αντανακλαστικό. Τα συμπεράσματα των ερευνών αυτών δεν είναι τόσο απόλυτα όσο πιστεύαμε.
Γιατί πατάμε αναβολή τόσο συχνά;
Σύγχρονες μελέτες παρακολούθησαν χιλιάδες ανθρώπους μέσω εφαρμογών στα smartphones, οι οποίες έδειξαν ότι η αναβολή δεν αποτελεί εξαίρεση αλλά κανόνα στην καθημερινότητα. Οι περισσότεροι άνθρωποι πατούν το "snooze" περισσότερες από δύο φορές πριν σηκωθούν οριστικά από το κρεβάτι.
Μάλιστα, ορισμένες ομάδες φαίνεται να το κάνουν συχνότερα, όπως οι βραδινοί τύποι, όσοι ξυπνούν με έντονη υπνηλία, καθώς επίσης και τα άτομα με συχνές νυχτερινές αφυπνίσεις. Με λίγα λόγια, δεν πρόκειται απαραίτητα για μια συνήθεια τεμπελιάς, αλλά για ένα πιθανό σημάδι του οργανισμού ότι το σώμα δεν έχει ολοκληρώσει τον κύκλο ξεκούρασής του.
Γιατί το snooze έχει αποκτήσει κακή φήμη;
Το "snooze" πολλοί το εφάρμοσαν, λίγοι το υπερασπίστηκαν. Οι επικριτές της συνήθειας της αναβολής του ύπνου υποστηρίζουν ότι διακόπτει τον ύπνο "REM", δηλαδή το στάδιο εκείνο που σχετίζεται με, τη μνήμ, τη συναισθηματική ισορροπία, τη δημιουργικότητα και τη σωστή λειτουργία του εγκεφάλου
Ο ύπνος "REM" εμφανίζεται πιο έντονα τις τελευταίες ώρες πριν ξυπνήσουμε. Όταν συνεπώς ρυθμίζουμε το ξυπνητήρι μας νωρίτερα από την ώρα που χρειάζεται «για να προλάβουμε αναβολές», μπορεί άθελά μας να κόβουμε ένα πολύτιμο κομμάτι ξεκούρασης του οργανισμού μας.
Επιπλέον, ο ύπνος που ακολουθεί μετά το πρώτο ξυπνητήρι είναι συνήθως πιο ελαφρύς και κατακερματισμένος, γεγονός που συχνά μας αφήνει με την αίσθηση ότι κοιμηθήκαμε, αλλά όχι αρκετά.
Είναι όμως τόσο καταστροφικό τελικά;
Παρότι η θεωρία ακούγεται λογική, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν υπάρχουν ισχυρές αποδείξεις πως η απώλεια λίγων λεπτών REM το πρωί επηρεάζει ουσιαστικά την απόδοσή μας μέσα στην ημέρα.
Επιπλέον, κάποιες νεότερες μελέτες δείχνουν πως οι ανθρώπάνθρωποι που συνηθίζουν να πατούν "snooze" μπορεί να έχουν καλύτερη γνωστική απόδοση συγκριτικά με αυτούς που ξυπνούν αμέσως και σηκώνονται απότομα από το κρεβάτι. Αυτό συμβαίνει εξαιτίας της σταδιακής μετάβασης του οργανισμού από τον ύπνο στην εγρήγορση, καθώς για κάποιους ανθρώπους, το «μαλακό ξύπνημα» λειτουργεί πιο αποτελεσματικά.
Πότε η αναβολή γίνεται πρόβλημα;
Το "snooze" δεν είναι από μόνο του πρόβλημα, αλλά μπορεί να φέρει αρνητικές συνέπειες αν μετακινεί σημαντικά την ώρα αφύπνισης κάθε μέρα, απορρυθμίζει τελείως το βιολογικό ρολόι και λειτουργεί ως μια μόνιμη λύση απέναντι στον ανεπαρκή ύπνο
Αν κάθε πρωί δυσκολεύεστε υπερβολικά να σηκωθείτε, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι χρειάζεστε περισσότερες αναβολές, αλλά πολύ πιθανό είναι να έχετε ανάγκη από περισσότερο και ποιοτικότερο ύπνο. Επιπλέον, σε ορισμένες περιπτώσεις, η έντονη πρωινή κόπωση μπορεί να σχετίζεται με διαταραχές ύπνου ή ακόμη και με φαρμακευτικές αγωγές που προκαλούν υπνηλία.
Τελικά να πατάμε snooze ή όχι;
Όπως και τις περισσότερες φορές, η απάντηση δεν είναι ίδια για όλους. Αν κοιμάστε αρκετά, έχετε σταθερό ωράριο και νιώθετε σχετικά λειτουργικοί μέσα στην ημέρα, τότε μία ή δύο σύντομες αναβολές πιθανότατα δεν θα βλάψουν το πρόγραμμα σας. Αν όμως το κουμπί της αναβολής είναι ο μοναδικός τρόπος για να αντέξετε το πρωινό ξύπνημα, ίσως αυτό να είναι ένα μήνυμα του σώματός σας ότι κάτι χρειάζεται επανεξέταση και προγραμματισμό.
Ίσως τελικά το θέμα να μην είναι το αν πατάμε “snooze”, αλλά γιατί το χρειαζόμαστε τόσο πολύ.
Με πληροφορίες από τους ΝΥΤ
