Το “Reloading Thessaloniki” δεν αφορά μόνο έργα και υποδομές, αφορά τους ανθρώπους που αλλάζουν τον τρόπο που η πόλη σκέφτεται, δημιουργεί και εξελίσσεται. Στο part 1, ο Πρόδρομος Νικηφορίδης και ο Θωμάς Δούζης σπάνε στερεότυπα και δίνουν νέα κατεύθυνση στην αστική κουλτούρα της Θεσσαλονίκης. Με διαφορετικούς ρόλους και διαδρομές αλλά κοινή πίστη στη δυναμική της πόλης, αποδεικνύουν πως η πρόοδος και η ποιότητα ζωής χτίζονται καθημερινά. Αθόρυβα και με συνέπεια.

THE ARCHITECT OF CHANGE

Για τον Πρόδρομο Νικηφορίδη, η Θεσσαλονίκη δεν είναι απλώς ένας αστικός καμβάς, αλλά μια ευθύνη που εξελίσσεται διαρκώς. Ως βασικός παίκτης στο reloading της πόλης αυτήν τη στιγμή, μας προετοιμάζει με ρεαλισμό και χωρίς εντυπωσιασμούς για μια Θεσσαλονίκη πιο ήρεμη, πιο ανθρώπινη και πιο ευρωπαϊκή ‒ μια πόλη όπου ο δημόσιος χώρος δεν είναι απλώς έργο, αλλά τρόπος ζωής.

Αρχιτέκτονας της Νέας Παραλίας ‒ενός έργου που άλλαξε ριζικά τη σχέση της πόλης με τον δημόσιο χώρο‒ και σήμερα Αντιδήμαρχος Τεχνικών Έργων και Βιώσιμης Κινητικότητας, εκπροσωπεί μια σπάνια σύνθεση: τον δημιουργό που δεν έμεινε στη θεωρία, αλλά επέλεξε να περάσει στη διαχείριση της καθημερινότητας της πόλης.

Σε μια δύσπιστη Θεσσαλονίκη, όπου για χρόνια όλα καθυστερούσαν, αντιμετωπίζει τη μεταβατική περίοδο ως ένα αναγκαίο στάδιο επανεκκίνησης: «Όπως μια ανακαίνιση στο σπίτι απαιτεί προσωρινή ταλαιπωρία, έτσι και η πόλη οφείλει να αποδεχτεί τις οχλήσεις που συνοδεύουν τις αλλαγές», όπως λέει χαρακτηριστικά. Για τον κ. Νικηφορίδη, η ανανέωση δεν είναι μόνο αρχιτεκτονική υπόθεση, αλλά ζήτημα νοοτροπίας, μια διαδικασία παράλληλη με τις παρεμβάσεις στον αστικό χάρτη.

Εκτός των ορίων του Δήμου Θεσσαλονίκης όμως, για εκείνον το Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά είναι ένα από τα πιο ουσιαστικά turning points στην πόλη. Η μετατροπή ενός χώρου που για δεκαετίες λειτουργούσε ως θύλακας αποκλεισμού σε δημόσιο πεδίο ανοιχτό για όλους αποτελεί μια πράξη μεταστροφής της ίδιας της Θεσσαλονίκης. «Ανέλαβα καθοριστικό ρόλο για το μέλλον της περιοχής. Ως γραφείο Nikiforidis-Cuomo Architects ασχοληθήκαμε με τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό, ενώ ταυτόχρονα εξασφαλίσαμε δύσκολες αδειοδοτήσεις», υπενθυμίζει. Την επικείμενη παράδοσή του μέσα στο 2026 την αντιμετωπίζει ως αφετηρία μιας νέας σχέσης της πόλης με τη δυτική της πλευρά. «Η απόδοση σε κοινή χρήση είναι μία μεγάλη υπόθεση για τη Θεσσαλονίκη και την Ελλάδα, ένας αδόμητος χώρος τέτοιας έκτασης, ένα Μητροπολιτικό Πάρκο στις δυτικές συνοικίες θα προσφέρει αύριο πολύτιμους χώρους σε όλους τους πολίτες».

Ο ίδιος δεν υπήρξε ποτέ ο αρχιτέκτονας που περιορίζεται στο προσωπικό του έργο. Η μακρά παρουσία του σε θεσμικούς ρόλους, ομάδες εργασίας και πρωτοβουλίες για το πράσινο, τη βιοκλιματική αρχιτεκτονική και την επανένταξη εγκαταλελειμμένων βιομηχανικών χώρων αποτυπώνει μια διαδρομή που οδήγησε σχεδόν νομοτελειακά στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Έτσι, το “Reloading Thessaloniki” δεν το θεωρεί απλώς σύνθημα, αλλά προσπάθεια να δοθούν στην πόλη τα εφόδια μιας νέας νιότης ‒ όχι μέσα από μεγάλες υποσχέσεις, αλλά μέσα από έναν δημόσιο χώρο που γίνεται ξανά ανθρώπινος.
Αυτό που τον «πονάει» περισσότερο, τόσο ως άνθρωπο όσο και ως θεσμικό παράγοντα, είναι οι γειτονιές που έμειναν για δεκαετίες εκτός αστικού αφηγήματος. «Σκέφτομαι πώς κινείται ένας άνθρωπος με αναπηρία, ένας ηλικιωμένος ή ένας γονιός με καρότσι στα σπασμένα πεζοδρόμια», σημειώνει, περιγράφοντας μια καθημερινότητα που δεν αφορά μόνο την αρχιτεκτονική αλλά την αξιοπρέπεια της πόλης. Γιατί, η πραγματική επανεκκίνηση δεν μετριέται μόνο σε μεγάλα έργα, αλλά στην επανασύνδεση αυτών των ξεχασμένων σημείων με την αστική ζωή.

«Αναζητώ μια πόλη ζωντανή, σύγχρονη, κι ας έχει ζήσει και μεγαλουργήσει πολλούς αιώνες… Εργάζομαι για μια πόλη φιλική και βιώσιμη, για μια πόλη που ο κάτοικος του Εύοσμου, της Τερψιθέας, των Αμπελοκήπων θα έχει Μέσα Μαζικής Μεταφοράς που του αξίζουν. Αναζητώ και εργάζομαι για μια πόλη που η κατοχή αυτοκινήτου δεν θα είναι υποχρεωτική. Μόνο έτσι θα μπορέσει η Θεσσαλονίκη να αποκτήσει ανθρώπινο πρόσωπο με αναβαθμισμένους δημόσιους χώρους, με πολίτες ισορροπημένους, ευχαριστημένους, χαμογελαστούς και ευδιάθετους, όπως συμβαίνει σήμερα στη Νέα Παραλία». 

Όπως επισημαίνει, «η νοοτροπία επηρεάζεται άμεσα από όσα συμβαίνουν στην πόλη. Η αναβαθμισμένη Νέα Παραλία έδωσε πνοή, ενώ το μετρό αλλάζει σταδιακά τη στάση μας απέναντι στις μετακινήσεις. Η αναμονή ίσως είναι πολυετής, αλλά η αλλαγή έχει ήδη ξεκινήσει», σημειώνει αναγνωρίζοντας πως η μετάβαση σε μια νέα αστική κανονικότητα δεν θα είναι χωρίς αντιδράσεις. «Θα υπάρξουν ενστάσεις στη μετάβαση από την αστική ζούγκλα σε έναν δημόσιο χώρο φιλικό προς τον πεζό», λέει, υπογραμμίζοντας όμως ότι «μόνο με σταθερά και συνεχή βήματα μπορεί να δημιουργηθεί μια πραγματικά ανθρώπινη πόλη». «Το ζητούμενο της επόμενης ημέρας», καταλήγει, «δεν είναι απλώς η υλοποίηση νέων έργων. Οι αρχιτέκτονες πρέπει να σκεφτόμαστε αλλιώς, ξεκινώντας από τον τόπο και δίνοντας προτεραιότητα στη βιωσιμότητα και τη λειτουργικότητα. Χρειάζεται να αποβάλουμε την επίδειξη, τη φλυαρία και τη σπατάλη. Η πρόκληση της εποχής είναι η ποιότητα και η ισορροπία».

THE TASTE OF CHANGE

Ο Θωμάς Δούζης αποδεικνύει ότι από τη Θεσσαλονίκη μπορείς να χτίσεις κάτι παγκόσμιο, αρκεί να το κάνεις με συνέπεια, χαρακτήρα και πράξεις.

Kαθώς εξελίσσονται οι διαδικασίες για τη λειτουργική αναδιάρθρωση της Αγοράς Μοδιάνο στο πλαίσιο της νέας μίσθωσης από την Ergon Foods, ο Θωμάς είναι από τους πιο χαρακτηριστικούς game changers της εποχής. Ξεκινώντας το 2007 με μια ομπρέλα ελληνικών artisanal προϊόντων, η Ergon Foods εξελίχθηκε αργά και οργανικά, χωρίς masterplan αλλά με ένστικτο και μια βαθιά σχέση με την πόλη. «Η διεθνής παρουσία δεν ήταν στόχος. Ήταν αποτέλεσμα. Δεν υπήρχε masterplan για ένα παγκόσμιο brand. Υπήρχε δίψα. Κάθε βήμα γεννούσε το επόμενο», λέει ο Θωμάς, περιγράφοντας μια πορεία που ξεκίνησε από ένα μικρό deli στη Θεσσαλονίκη για να γίνει διεθνής αυτοκρατορία εμπειριών με 27 σημεία σε 3 ηπείρους και περισσότερα από 600 προϊόντα!

Ποιον ρόλο διαδραμάτισε η Θεσσαλονίκη στον τρόπο που στήθηκε η Ergon;

Η Θεσσαλονίκη είναι μια μικρή πόλη, δύσκολη και απαιτητική στο κοινό. Αλλά όταν αγαπήσει κάτι, το αγαπάει για καιρό. Αυτό μας έμαθε υπομονή και ειλικρίνεια. Εδώ το φαγητό δεν είναι κατανάλωση, είναι σχέση. Κάθεσαι, μοιράζεσαι, μιλάς, μένεις. Αυτό είναι η Ergon. Η κουλτούρα της φιλοξενίας εδώ δεν είναι service, είναι χαρακτήρας. Οι άνθρωποι σε κοιτάνε στα μάτια. Και αυτό πέρασε σε ό,τι χτίσαμε. 

Αν η εταιρία είχε γεννηθεί αλλού, πιστεύεις ότι θα είχε το ίδιο DNA;

Όχι. Και δεν το λέω ρομαντικά. Η Θεσσαλονίκη σε αναγκάζει να κάνεις τα πράγματα με τα χέρια σου. Δεν υπάρχουν shortcuts. Δεν υπάρχει έτοιμο ecosystem να σε σηκώσει. Αυτό σε κάνει πιο δυνατό, πιο αυθεντικό, πιο ευρηματικό. Αν ξεκινούσαμε στο Λονδίνο ή τη Νέα Υόρκη, μπορεί να ήμασταν πιο γρήγοροι. Αλλά δεν θα ήμασταν Ergon.

Ποιο ήταν το πιο δύσκολο κομμάτι στο να χτίζεις ένα food brand με εξωστρέφεια, έχοντας βάση τη Θεσσαλονίκη;

Η αντιληπτική απόσταση. Όταν λες σε κάποιον στο εξωτερικό ότι η βάση σου είναι η Θεσσαλονίκη, δεν ανάβει καμία λάμπα. Δεν είναι Κοπεγχάγη, δεν είναι Μιλάνο, δεν είναι Τόκιο. Πρέπει να εξηγήσεις τα πάντα από την αρχή. Αυτό κοστίζει χρόνο, ενέργεια, υπομονή. Αλλά σου δίνει και ένα πλεονέκτημα: όταν τελικά σε ανακαλύψουν, η εντύπωση είναι πιο δυνατή. Γιατί δεν σε περίμεναν.

Δεδομένου ότι η Ergon συνδέει τη γεύση με την εμπειρία και το hospitality, πώς βλέπεις τον τουριστικό προσανατολισμό της Θεσσαλονίκης αυτήν τη στιγμή;

Η πόλη έχει τεράστια δυναμική, αλλά δεν έχει ακόμα ξεκαθαρίσει τι θέλει να είναι. Βλέπω πολλή ενέργεια, πολλές νέες επιχειρήσεις, πολλή κίνηση. Αλλά ο τουρισμός δεν γίνεται μόνο με εστιατόρια και Airbnb. Χρειάζεται πρόταση και αφήγημα. Θέλει εμπειρίες που σε κάνουν να θέλεις να γυρίσεις. Η Θεσσαλονίκη έχει όλα τα υλικά. Το ζήτημα είναι αν θα τα συνδέσει ή αν θα αφήσει τον καθένα να κάνει το δικό του χωρίς κοινή κατεύθυνση. 

Ποιο στερεότυπο για τη Θεσσαλονίκη θεωρείς ότι έχει καταρρίψει στην πράξη η δική σας πορεία;

Ότι από εδώ δεν μπορείς να φτιάξεις κάτι παγκόσμιο. Ότι πρέπει πρώτα να πας Αθήνα, ή πρώτα έξω, και μετά ίσως. Εμείς δείξαμε ότι μπορείς να χτίσεις κάτι αυθεντικό εδώ, να το μεγαλώσεις εδώ, και να το πας οπουδήποτε στον κόσμο χωρίς να χάσεις αυτό που σε κάνει ξεχωριστό. Η Θεσσαλονίκη δεν είναι πλέον μόνο η πόλη όπου τρως καλά. Μπορεί να είναι η πόλη που γεννάει brands με ψυχή.

Σήμερα που η πόλη αλλάζει, πώς βιώνεις αυτό το “reloading” ως επιχειρηματίας αλλά και κάτοικος;

Η Θεσσαλονίκη δεν είναι απλά η βάση μας, είναι η καθημερινότητά μας. Και θέλουμε αυτή η πόλη να μας δίνει κουράγιο να δημιουργούμε. Βλέπω γειτονιές να ξυπνάνε, νέους ανθρώπους να μένουν αντί να φεύγουν, νέες ιδέες να παίρνουν σάρκα και οστά. Αυτό το “reloading” το βιώνω με αισιοδοξία. Γιατί πιστεύω σε κάτι απλό: όσο περισσότερο δημιουργούμε, και όσο περισσότεροι δημιουργούμε, τόσο η πόλη γίνεται καλύτερη, πιο φιλική, πιο έτοιμη για περισσότερα. Αυτή είναι η κυκλική σχέση. Η πόλη μάς τροφοδοτεί, εμείς τροφοδοτούμε την πόλη.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ ΣΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ GLOW ΣΤΟ ΤΕΥΧΟΣ ΜΑΡΤΙΟΥ 2026