Στα 65 του χρόνια, ο George Clooney βρέθηκε χθες, 2 Σεπτεμβρίου, στο Λίντο της Βενετίας για να παραλάβει τον Χρυσό Λέοντα για το σύνολο της καριέρας του, στην έναρξη της 83ης Mostra. Το βραβείο του απονεμήθηκε στην κατάμεστη Sala Grande του Palazzo del Cinema, με τη Λόρα Ντερν να εκφωνεί το laudatio.
Και ο ίδιος αντιμετώπισε τη μεγάλη τιμή με τον χαρακτηριστικό συνδυασμό χιούμορ και αυτογνωσίας που τον συνοδεύει εδώ και δεκαετίες.
«Είμαι 65 ετών. Όλα είναι λίγο μελαγχολικά»
Ίσως η πιο ανθρώπινη στιγμή της ημέρας ήρθε στη συνέντευξη Τύπου. Ο star του Hollywood μίλησε ανοιχτά για την ηλικία του και για εκείνη τη λεπτή μελαγχολία που συνοδεύει τη συνειδητοποίηση ότι ο χρόνος περνά. «Είμαι 65 ετών και όλα είναι λίγο μελαγχολικά», είπε, πριν επιστρατεύσει το χιούμορ: ακόμη και όταν βουρτσίζει τα δόντια του, όπως περιέγραψε, σκέφτεται ότι «ήταν πολύ καλύτερα παλιά». Πίσω από το αστείο, όμως, υπήρχε μια βαθύτερη αποδοχή. Ο ηθοποιός δεν έδειξε διάθεση να πολεμήσει τον χρόνο. Αντίθετα, μίλησε για την ανάγκη να αποδεχόμαστε την αλλαγή και δήλωσε ευγνώμων για τη ζωή που έχει σήμερα. Και είχε συγκεκριμένους λόγους: μια σύζυγο που αγαπά, δύο παιδιά και τη δυνατότητα να επιλέγει πότε και πώς θα εργάζεται. «Είμαι πολύ τυχερός», ήταν ουσιαστικά το συμπέρασμα πίσω από τον αυτοσαρκασμό του.
Από τον Jay Kelly στην πραγματική ζωή
Η συγκυρία είχε μια σχεδόν κινηματογραφική ειρωνεία. Ο Clooney παρατήρησε ότι η σημερινή του κατάσταση θυμίζει εκείνη του χαρακτήρα του, του διάσημου ηθοποιού Jay Kelly, στην ταινία Jay Kelly: έναν σταρ που βρίσκεται αντιμέτωπος με την ηλικία, την καριέρα και τον απολογισμό της ζωής του. Όμως η δική του πραγματικότητα είναι διαφορετική. Στα 65 του, ο George Clooney δε φαίνεται να αντιμετωπίζει την αποχώρηση από ορισμένες πλευρές της καριέρας του ως ήττα. Εξήγησε ότι δεν σκηνοθετεί πλέον όπως στο παρελθόν, κυρίως επειδή η σκηνοθεσία απαιτεί μεγάλα διαστήματα μακριά από το σπίτι, ενώ έχει δύο παιδιά εννέα ετών. Είναι μια διαφορετική μορφή επιτυχίας: όχι να κάνεις περισσότερα, αλλά να επιλέγεις τι αξίζει πλέον τον χρόνο σου.
«Κανείς δε φτάνει πουθενά μόνος»
Στην τελετή απονομής, ο Clooney κράτησε την ίδια αυτοσαρκαστική διάθεση. Παραδέχθηκε ότι όταν πληροφορήθηκε πως θα λάβει το βραβείο, η πρώτη σκέψη του ήταν «τι τιμή», αλλά η δεύτερη ήταν μήπως οι διοργανωτές γνώριζαν κάτι που ο ίδιος αγνοούσε - και είχαν μιλήσει με τους γιατρούς του. Έπειτα έκανε έναν απολογισμό 45 χρόνων στον κινηματογράφο, λέγοντας ότι όταν κοιτάζει πίσω δεν βλέπει τόσο μια «καριέρα» όσο μια αλληλουχία τυχερών γεγονότων. Και πρόσθεσε μια φράση που συμπυκνώνει τη φιλοσοφία του: κανείς δεν φτάνει πουθενά μόνος. Η επίσημη Biennale είχε άλλωστε καταγράψει ήδη από τον Ιούλιο τη δική του αντίδραση στην ανακοίνωση του βραβείου: η τιμή, όπως είπε τότε, πιθανότατα σημαίνει ότι μεγαλώνει - «αλλά είναι εντάξει».
Η συζήτηση, ωστόσο, δεν έμεινε στην ηλικία. Ο Clooney χρησιμοποίησε τη σκηνή της Βενετίας για να μιλήσει για ζητήματα που θεωρεί πολύ πιο επείγοντα: την ελευθερία του λόγου, την κατάσταση της δημοσιογραφίας, τον αυταρχισμό και την τεχνητή νοημοσύνη. Στην ομιλία του υποστήριξε ότι σε περιόδους φόβου οι ιστορίες αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Οι κυβερνήσεις και οι άνθρωποι που θέλουν να καλλιεργήσουν τον φόβο, υποστήριξε, συχνά επιχειρούν να φιμώσουν δημοσιογράφους, καλλιτέχνες, ηθοποιούς και μουσικούς. Γιατί οι ιστορίες μπορούν να κάνουν κάτι που η πολιτική ρητορική δυσκολεύεται να πετύχει: να μας κάνουν να δούμε τον κόσμο μέσα από τα μάτια κάποιου άλλου. «Κανείς δε γελά και κανείς δεν κλαίει σε διαφορετικές γλώσσες», ήταν μία από τις χαρακτηριστικές ιδέες του. Οι άνθρωποι, είπε ουσιαστικά, ονειρεύονται, αγαπούν και ανησυχούν με τον ίδιο τρόπο, παρά τις διαφορές που συχνά μας παρουσιάζουν ως αγεφύρωτες.
Ο φόβος της τεχνητής νοημοσύνης
Ιδιαίτερα ανήσυχος εμφανίστηκε για την τεχνητή νοημοσύνη και τα deepfakes. Ο ηθοποιός προειδοποίησε ότι η τεχνολογία κάνει ολοένα δυσκολότερο τον διαχωρισμό ανάμεσα στην πραγματικότητα και την κατασκευή.
Δε μίλησε μόνο θεωρητικά. Αναφέρθηκε σε βίντεο στα οποία εμφανίζεται ο ίδιος ψηφιακά τροποποιημένος και μοιάζει να λέει πράγματα που δεν έχει πει ποτέ. Η ανησυχία του αφορά τόσο την κινηματογραφική βιομηχανία όσο και τη δημοσιογραφία, καθώς η αξιοπιστία της εικόνας και της πληροφορίας μπορεί να υπονομευθεί δραματικά. Με το γνωστό του χιούμορ έφτασε μάλιστα να αστειευτεί ότι δε θα ήθελε, είκοσι χρόνια μετά τον θάνατό του, να εμφανίζεται σε διαφήμιση για προϊόν που ουδέποτε θα είχε επιλέξει.
Photo: Jacopo Salvi, Aleksander Kalka
