Στις 11 Φεβρουαρίου άνοιξαν για το κοινό δύο νέες εκθέσεις στο MOMUS-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, με τίτλο «Martial Raysse. Sinéma» και «Ευρωπαϊκή Pop. Η μάχη των ρεαλισμών και των αφηγήσεων», σε επιμέλεια της Θούλης Μισιρλόγλου. Στις 18 Φεβρουαρίου βρεθήκαμε στη δημοσιογραφική ξενάγηση και είχαμε την ευκαιρία να περιηγηθούμε σε αυτές τις δύο εκθέσεις, παρουσία του Alban Raysse, προέδρου του Fonds Martial Raysse.

Οι δύο παραπάνω εκθέσεις έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε η μια να λειτουργεί ως συνέχεια της άλλης, δημιουργώντας μια ενιαία διαδρομή για τον επισκέπτη. Ανεβαίνοντας τα σκαλιά και στρίβοντας αριστερά, συναντάμε διάφορα έργα όπως πίνακες του Γάλλου καλλιτέχνη της μεταπολεμικής ευρωπαϊκής τέχνης, Martial Raysse. Η συγκεκριμένη έκθεση κινείται ανάμεσα σε δύο διαστάσεις, το πραγματικό και το ονειρικό, καθώς παρατηρείς τα έργα, νιώθεις να μετατοπίζεσαι διαρκώς μεταξύ αυτής της διπλής οπτικής.

Η δική μας ξενάγηση

Ο Raysse κατά τη διάρκεια της καριέρας του επιχείρησε να αποστασιοποιηθεί από το εκάστοτε επικρατές καλλιτεχνικό ρεύμα, ώστε να διατηρήσει μια ξεχωριστή ταυτότητα. Ως αποτέλεσμα της συνειδητής αυτής του επιλογής, δημιούργησε έργα που άλλοτε φέρνουν στοιχεία ή είναι επηρεασμένα από την pop αισθητική και άλλοτε μοιάζουν να πηγάζουν αποκλειστικά από τη δική του φαντασία. Κατά τη δική μου εκτίμηση, το εγχείρημα αυτής της διαφοροποίησης αποδίδεται με μεγαλύτερη επιτυχία στη ζωγραφική από ότι στις ταινίες του. Η καλλιτεχνική διευθύντρια Θούλη Μισιρλόγλου επισημαίνει ότι, παρότι κάθε έργο του διαφέρει αισθητά από το άλλο, στο σύνολο τους συγκροτούν μια ενιαία σύνθεση, διαμορφώνοντας μια συνεκτική καλλιτεχνική πρόταση.

Προχωρώντας δεξιά, συναντάμε τη δεύτερη έκθεση, «Ευρωπαϊκή Pop. Η μάχη των ρεαλισμών και των αφηγήσεων». Η συγκεκριμένη ενότητα δεν λειτουργεί ανεξάρτητα από την πρώτη, αλλά συνεχίζει το νήμα της, εισάγοντας τον επισκέπτη στο περιεχόμενο της μέσα από το ερώτημα: «Πώς κατανοούμε την ανθρώπινη μορφή, την κοινωνία και τον ρόλο της τέχνης στην κοινωνική αλλαγή;».

Εμβαθύνοντας στον χώρο

Ρίχνοντας μια γρήγορη ματιά στον χώρο, ένα έργο που τραβά αμέσως το βλέμμα και ξυπνά την περιέργεια είναι αυτό του Peter Klasen, με το ψαλίδι που δίνει την εντύπωση να αιωρείται πάνω από τον κίτρινο καμβά. Παράλληλα, ξεχωρίζει το installation του Armand Pierre Fernandez, το οποίο δημιουργήθηκε από σκουπίδια που βρέθηκαν στο στούντιο του Αντωνάκου. Το εν λόγω έργο προσθέτει στην έκθεση μια ανατρεπτική διάσταση, φωτίζοντας τη δημιουργικότητα μέσα από αντικείμενα που η κοινωνία ίσως να χαρακτήριζε ως «άχρηστα». 

Στη δεύτερη έκθεση παρουσιάζονται επίσης έργα γνωστών καλλιτεχνών, όπως του Παύλου Διονυσόπουλου, του Νίκου Κεσσανλή, και του Eduardo Arroyo, τα οποία εμπλοτίζουν τη συνολική αφήγηση της ευρωπαϊκής pop. Ειδικότερα, οι δημιουργοί επιχειρούν αρχικά να επανεξετάσουν τον υλικό κόσμο και στη συνέχεια να αναδείξουν τη θέση που κατέχουν τα αντικείμενα στον χώρο της τέχνης. Επιπλέον, πολλοί από αυτούς επηρεάστηκαν -ο καθένας σε διαφορετικό βαθμό- από τα κινήματα της Nouvelle Figuration και των Νέων Ρεαλιστών της Γαλλίας, που κυριάρχησαν στην ευρωπαϊκή σκηνή κατά τη δεκαετία του 1960.

Κεντρική φωτογραφία: Εκφράζοντας ορισμένους ψυχολογικούς ορισμούς – και λοιπόν, τι γίνεται με την κότα;, 1966. Λάδι και ακρυλικό σε μουσαμά, 150x360 εκ. Δωρεά Αλέξανδρου Ιόλα. MOMUS-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης-Συλλογές Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης και Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης