Ανάμεσα στη θεατρική σκηνή και το τηλεοπτικό πλατό, η Ιώβη Φραγκάτου διανύει μια περίοδο γεμάτη νέες προκλήσεις και δημιουργικές αναζητήσεις. Η επιστροφή της «Ήμερης - Η ανατομία μιας πτώσης» στη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο των 61ων Δημητρίων, φέρνει ξανά στο προσκήνιο έναν ρόλο που συνεχίζει να την εξελίσσει, ενώ η συμμετοχή της στη νέα δραματική σειρά του Alpha «Για Σένα» αποκαλύπτει μια διαφορετική πλευρά της.
Με αφορμή αυτές τις δύο διαδρομές, συναντιόμαστε για μια συζήτηση γύρω από τη δύναμη της σιωπής, τις αντιφάσεις των ανθρώπων και την τέχνη ως μια αέναη διαδικασία ανακάλυψης - είτε μέσα από την υποκριτική, είτε μέσα από τη δημιουργία ενός κοστουμιού ή ενός αντικειμένου.
Πού σας πετυχαίνουμε;
Σε μια περίοδο αρκετά γεμάτη, αλλά πολύ δημιουργική. Βρίσκομαι ανάμεσα στα γυρίσματα της νέας σειράς του Alpha «Για Σένα», όπου υποδύομαι τη Βαλέρια, και στις παραστάσεις της «Ήμερης - Η ανατομία μιας πτώσης». Και μέσα σε όλα αυτά, ήρθε και η πολύ ευχάριστη είδηση των πέντε υποψηφιοτήτων της παράστασής μας στα Βραβεία Θεάτρου 2025-2026, ανάμεσά τους και η δική μου για στην κατηγορία της «Γυναικείας Ερμηνείας». Είναι μια ιδιαίτερα συγκινητική στιγμή, ειδικά για μια δουλειά που δημιουργήθηκε με περιορισμένα μέσα, αλλά με τεράστια προσωπική επένδυση από όλους μας.
Με τρεις λέξεις, πώς θα περιγράφατε τη σχέση σας με το θέατρο;
Έρωτας. Περιέργεια. Επιμονή.
Η «Ήμερη. Η ανατομία μιας πτώσης» επιστρέφει στη Θεσσαλονίκη για τα 61α Δημήτρια. Τι σημαίνει για εσάς αυτή η επιστροφή και τι έχει αλλάξει στον τρόπο που κοιτάζετε την παράσταση από τότε που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά;
Χαίρομαι πολύ που επιστρέφουμε στη Θεσσαλονίκη. Είναι μια πόλη με την οποία έχω μια ιδιαίτερη σχέση και πάντα χαίρομαι να παίζω εδώ. Η παράσταση έχει πια διανύσει μια διαδρομή, κι εμείς μαζί της. Νομίζω ότι σήμερα την κοιτάζω με μεγαλύτερη ψυχραιμία, αλλά και με μεγαλύτερη τρυφερότητα. Υπάρχουν πράγματα που καταλαβαίνω διαφορετικά, λεπτομέρειες που αποκτούν άλλο βάρος. Αυτό που με συγκινεί είναι ότι, ενώ γνωρίζω τόσο καλά την ιστορία, ανακαλύπτω συνεχώς κομμάτια που μου φαίνονται καινούργια.
Πόσο δύσκολο είναι να δώσετε φωνή σε έναν χαρακτήρα που, ουσιαστικά, έχει μάθει να μη μιλά;
Νομίζω ότι η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν να μη φοβηθώ τη σιωπή της. Η Ήμερη δεν είναι μια γυναίκα χωρίς φωνή. Είναι μια γυναίκα που για πολύ καιρό δεν βρίσκει τον χώρο να ακουστεί. Και αυτή είναι μια πολύ σημαντική διαφορά για μένα. Προσπάθησα να καταλάβω τι συμβαίνει μέσα της, τι την κάνει να σωπαίνει, πότε επιλέγει να υποχωρήσει και πότε αρχίζει να αντιστέκεται. Γιατί πολλές φορές η σιωπή δεν σημαίνει αποδοχή. Μπορεί να κρύβει θυμό, φόβο, επιθυμία ή μια ολόκληρη εσωτερική επανάσταση.
Η «Ήμερη» του Ντοστογιέφσκι γράφτηκε σε μια άλλη εποχή, όμως η παράσταση συνομιλεί έντονα με το σήμερα. Τι ήταν αυτό που σας έκανε να αισθανθείτε ότι αυτή η ιστορία μάς αφορά ακόμη;
Το γεγονός ότι, δυστυχώς, οι μηχανισμοί της εξουσίας μέσα στις ανθρώπινες σχέσεις δεν έχουν αλλάξει τόσο όσο θα θέλαμε να πιστεύουμε. Η ανάγκη να ελέγξουμε τον άλλον, η αδυναμία επικοινωνίας, η μοναξιά μέσα σε μια σχέση, όλα αυτά είναι βαθιά σύγχρονα. Αυτό που με ενδιαφέρει ιδιαίτερα στο έργο είναι ότι δεν μιλά μόνο για μια τραγική κατάληξη, αλλά για όλα εκείνα τα μικρά, σχεδόν ανεπαίσθητα πράγματα που προηγούνται και που συχνά επιλέγουμε να μη βλέπουμε.
Παίζετε έναν τόσο απαιτητικό ρόλο, αλλά παράλληλα υπογράφετε και τα κοστούμια της παράστασης. Πώς συνομιλούν αυτές οι δύο ιδιότητές σας; Το κοστούμι σάς βοηθά να μπείτε στον χαρακτήρα ή ο χαρακτήρας επηρεάζει τον τρόπο που τον ντύνετε;
Για μένα το κοστούμι δεν είναι ποτέ απλώς κάτι που φοράει ένας χαρακτήρας. Είναι μέρος της ιστορίας του. Στην «Ήμερη» με ενδιέφερε να δημιουργήσω έναν ενιαίο αισθητικό κόσμο μέσα από τα κοστούμια. Να σκεφτώ όχι μόνο ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι, αλλά και πώς σχετίζονται μεταξύ τους, τι αποκαλύπτουν και τι προσπαθούν να κρύψουν μέσα από την εμφάνισή τους.
Αγαπώ πολύ τα ρούχα, τα υλικά, τις υφές και τις διαφορετικές εποχές. Η ενασχόληση με τα κοστούμια ήταν ένας ακόμη δημιουργικός τρόπος να πλησιάσω το έργο συνολικά, πέρα από τον δικό μου ρόλο.
Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση του να επιστρέφετε στον ίδιο ρόλο μετά από μήνες; Βρήκατε μια διαφορετική Ήμερη μέσα σας;
Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να μην επαναλαμβάνεις μηχανικά κάτι που κάποτε λειτούργησε. Όταν έχεις παίξει έναν ρόλο πολλές φορές, υπάρχει ο κίνδυνος να αρχίσεις να αναπαράγεις τον εαυτό σου. Προσπαθώ να κρατώ την παράσταση ζωντανή, να ακούω πραγματικά όσα συμβαίνουν κάθε βράδυ στη σκηνή.
Και ναι, νομίζω ότι η Ήμερη αλλάζει μαζί μου. Όχι απαραίτητα με μεγάλες, ορατές αλλαγές, αλλά με μικρές μετατοπίσεις στον τρόπο που αντιλαμβάνομαι τις πράξεις και τις σιωπές της.
Από τη σκηνή περνάμε στην οθόνη. Συμμετέχετε στη νέα δραματική σειρά του Alpha «Για Σένα». Πόσο διαφορετική είναι η Ιώβη που συναντάμε στο θέατρο από εκείνη που συναντάμε σε ένα τηλεοπτικό πλατό; Τι σας δίνει το ένα μέσο που δεν σας δίνει το άλλο;
Στο θέατρο αγαπώ τη συνέχεια, τη ζωντανή σχέση με τους συναδέλφους και το κοινό, το γεγονός ότι κάθε βράδυ έχεις την ευκαιρία να διανύσεις ολόκληρη τη διαδρομή ενός χαρακτήρα. Στην τηλεόραση με γοητεύει πολύ η λεπτομέρεια. Η κάμερα μπορεί να καταγράψει μια σκέψη πριν καν αυτή γίνει κίνηση ή λόγος.
Αυτή την περίοδο υποδύομαι τη Βαλέρια στο «Για Σένα», έναν χαρακτήρα πολύ διαφορετικό από την Ήμερη. Είναι μια γυναίκα γοητευτική, δυναμική, με χιούμορ, αλλά και με αρκετές σκοτεινές πλευρές. Μου αρέσει ιδιαίτερα να αναζητώ τις αντιφάσεις της.
Και τα δύο μέσα με ενδιαφέρουν εξίσου, ακριβώς επειδή απαιτούν διαφορετικά εργαλεία.
Κι αν έπρεπε να δώσετε έναν ορισμό στην υποκριτική, ποιος θα ήταν αυτός;
Μια διαρκής άσκηση κατανόησης, αλλά και περιέργειας. Ένας αγαπημένος μου φίλος μού έλεγε συχνά: «Ιώβη, διάβαζε, μη σταματάς να είσαι περίεργη, άντλησε έμπνευση από παντού, άνοιξε τη φαντασία σου». Νομίζω πως αυτό είναι για μένα η υποκριτική: Να παρατηρείς, να ανακαλύπτεις, να προσπαθείς να καταλάβεις ανθρώπους και συμπεριφορές διαφορετικές από τις δικές σου.
Ποιος άνθρωπος ή ποια συνάντηση είχε τη μεγαλύτερη επιρροή στον τρόπο με τον οποίο βλέπετε σήμερα τη δουλειά σας;
Δεν ξέρω αν μπορώ να ξεχωρίσω ένα πρόσωπο, καθώς έχω υπάρξει πολύ τυχερή στις συναντήσεις μου, τόσο στη σχολή όσο και αργότερα, στη δουλειά. Νομίζω ότι έχω επηρεαστεί περισσότερο από τους ανθρώπους που συνδυάζουν το ταλέντο με την εργατικότητα, την απλότητα και πάνω απ’ όλα, την ανθρωπιά. Εκείνοι που δεν χρειάζεται να αποδείξουν διαρκώς πόσο σημαντικοί είναι. Που κάνουν τη δουλειά τους με σοβαρότητα, περιέργεια και γενναιοδωρία, χωρίς να χάνουν την ευαισθησία τους απέναντι στους άλλους.
Ποιο κομμάτι της διαδικασίας της δουλειάς σας είναι το αγαπημένο σας;
Οι πρόβες. Εκεί όπου ακόμα όλα είναι πιθανά. Μου αρέσει πολύ αυτή η περίοδος που ανακαλύπτεις έναν χαρακτήρα, δοκιμάζεις πράγματα, κάνεις λάθη, αλλάζεις γνώμη. Αγαπώ εξίσου και τη στιγμή που κάτι λειτουργεί ξαφνικά, χωρίς να μπορείς πάντα να εξηγήσεις γιατί. Μια σκηνή που μέχρι χθες δεν έβγαινε, μια σχέση που ξαφνικά αποκτά νόημα. Είναι μικρές ανακαλύψεις που μου δίνουν τεράστια χαρά.
Αν αύριο σας έπαιρναν τον τίτλο «καλλιτέχνης», τι θα συνεχίζατε να κάνετε έτσι κι αλλιώς;
Σίγουρα να φτιάχνω πράγματα με τα χέρια μου. Μου αρέσουν πολύ οι κατασκευές, τα έπιπλα, το να μεταμορφώνω ένα αντικείμενο ή έναν χώρο. Έχω μια ιδιαίτερη αδυναμία στο να δίνω δεύτερη ζωή σε πράγματα. Νομίζω ότι η ανάγκη να ανακαλύπτω δυνατότητες εκεί που δεν είναι αμέσως ορατές θα με ακολουθούσε σε οτιδήποτε κι αν έκανα.
Υπάρχει κάποια παραγωγή που συμμετείχατε και έχει ξεχωριστή θέση στην καρδιά σας;
Η «Ήμερη» είναι αναμφίβολα μια από αυτές. Ανήκει στις δουλειές που δεν τελειώνουν όταν πέφτει η αυλαία. Σε ακολουθούν, σε προβληματίζουν, σε αλλάζουν λίγο.
Ήταν μια παράσταση που δημιουργήθηκε με πολλή προσωπική δουλειά, επιμονή και πίστη από όλους μας. Και ίσως αυτό που την κάνει τόσο ξεχωριστή για μένα είναι ότι αισθάνομαι πως έχω μεγαλώσει μαζί της, τόσο ως ηθοποιός, όσο και ως άνθρωπος.
Όταν κλείνει η κουρτίνα της σκηνής πού και πώς σας βρίσκουμε;
Συνήθως με τους ανθρώπους μου, με φίλους, σε κάποιο τραπέζι, σε μια βόλτα ή στο σπίτι με τον σκύλο μου. Μου αρέσει πολύ να ταξιδεύω, να ανακαλύπτω καινούργια μέρη, να βλέπω παραστάσεις και ταινίες, αλλά και να περνάω χρόνο χωρίς απαραίτητα να κάνω κάτι συγκεκριμένο. Αν και, για να είμαι ειλικρινής, δεν είμαι ιδιαίτερα καλή στο να μην κάνω τίποτα. Πάντα κάτι θα σκεφτώ, κάτι θα οργανώσω ή κάτι θα θελήσω να φτιάξω.
Πώς βλέπετε το θέατρο σήμερα και πώς πιστεύετε ότι έρχεται σε αρμονία αλλά και σε σύγκρουση με τη σημερινή κουλτούρα;
Ζούμε σε μια εποχή όπου όλα συμβαίνουν πολύ γρήγορα. Οι εικόνες, οι πληροφορίες, οι απόψεις εναλλάσσονται διαρκώς και συχνά δεν προλαβαίνουμε να σταθούμε σε τίποτα. Το θέατρο, από τη φύση του, μας ζητά κάτι εντελώς διαφορετικό: να είμαστε εκεί, παρόντες, για όσο διαρκεί μια ιστορία. Χωρίς να μπορούμε να πατήσουμε παύση ή να προσπεράσουμε κάτι.
Νομίζω ότι αυτή είναι και η μεγαλύτερη σύγκρουσή του με τη σημερινή κουλτούρα, αλλά ταυτόχρονα και η δύναμή του. Μας υπενθυμίζει την αξία της ανθρώπινης παρουσίας.
Info: Η παράσταση «Ήμερη. Η ανατομία μιας πτώσης» παρουσιάζεται στο Θέατρο Αμαλία στις 16/10 και στις 17/10, στο πλαίσιο των 61ων Δημητρίων 2026.
Κεντρική Φωτογραφία Patroklos Skafidas
