Στα 71 του, ο Willem Dafoe δεν μοιάζει να ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για την έννοια της υστεροφημίας. Με περισσότερες από 200 κινηματογραφικές συμμετοχές, τέσσερις υποψηφιότητες για Όσκαρ και μια διαδρομή που έχει περάσει από το avant-garde θέατρο μέχρι τις μεγαλύτερες κινηματογραφικές παραγωγές, θα μπορούσε εύκολα να κοιτάζει πίσω. Αντί γι' αυτό ο ηθοποιός επιλέγει να κοιτάζει μπροστά.

Στη νέα του συνέντευξη στο A Rabbit’s Foot, αλλά και μέσα από μια κινηματογραφική φωτογράφιση του Daniel Sannwald, ο Dafoe παρουσιάζεται σε μια διαφορετική, πιο προσωπική εκδοχή του εαυτού του.

Η «υποχρέωση» απέναντι στην τέχνη

Η λέξη που επιστρέφει ξανά και ξανά στη συζήτηση είναι η «υποχρέωση». Για τον Dafoe, η δημιουργικότητα δεν είναι απλά δουλειά, αλλά κάτι που απαιτεί αφοσίωση. Μια αντίληψη που φαίνεται να ξεκινά από τα παιδικά του χρόνια και μια φράση του πατέρα του, την οποία θυμάται ακόμη: «Στο νεκροκρέβατό του, ρώτησα τον πατέρα μου τι νόημα είχαν όλα αυτά. Μου είπε: “Είναι μια δοκιμασία”». Η ιδέα αυτή, όπως εξηγεί, συνδέθηκε αργότερα με την πεποίθηση ότι η ευτυχία μπορεί να προκύψει όταν κάποιος βρει αυτό που θεωρεί καθήκον του και αποφασίσει να το υπηρετήσει. Για τον ίδιο, αυτό ήταν η τέχνη.

Από το avant-garde θέατρο μέχρι το Hollywood

Η πορεία του Dafoe ξεκίνησε στη Νέα Υόρκη της δεκαετίας του ’70, όταν εντάχθηκε στο Performance Group του Richard Schechner και στη συνέχεια έγινε συνιδρυτής του Wooster Group. Εκεί, ανάμεσα σε ηθοποιούς, μουσικούς, ζωγράφους και ποιητές, διαμορφώθηκε η καλλιτεχνική του ταυτότητα. «Ήμουν απλώς ένα παιδί από το Midwest που λαχταρούσε μια ζωή γεμάτη περιπέτειες», λέει χαρακτηριστικά για εκείνα τα πρώτα χρόνια στη Νέα Υόρκη, προσθέτοντας πως ένιωθε την ανάγκη να δημιουργήσει κάτι για τον εαυτό του. Η εμπειρία του Wooster Group όμως του δίδαξε και κάτι ακόμη: ότι η τέχνη δεν μπορεί να περιστρέφεται αποκλειστικά γύρω από το «εγώ». Αυτή η ιδέα εξακολουθεί να καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο εργάζεται. «Αν αφήσω κατά μέρος τα δικά μου σχέδια, μπορώ να αναλάβω ένα μεγαλύτερο και πιο δυναμικό project», λέει χαρακτηριστικά.

Η ηλικία αλλάζει, η ενέργεια παραμένει

Ο χρόνος είναι ένα ακόμη θέμα που βρίσκεται στο επίκεντρο της συνέντευξης. Πλέον, ο Dafoe βρίσκεται συχνά στη θέση του μεγαλύτερου ανθρώπου στο δωμάτιο, ενώ η νέα του φάση στη ζωή αντικατοπτρίζεται και στους ρόλους που επιλέγει. «Παλιά ήμουν ο νεότερος στο δωμάτιο, τώρα είμαι ο μεγαλύτερος», λέει. Η φράση αυτή, που χρησιμοποιείται και στην ταινία “Late Fame”, μοιάζει να περιγράφει και τη δική του πραγματικότητα. Ωστόσο, δεν αντιμετωπίζει την ηλικία ως περιορισμό, λέγοντας: «Αν έχω κάτι, αυτό είναι η ενέργεια. Είμαι σαν λαγουδάκι», συμπληρώνει με χαρακτηριστικό αυτοσαρκασμό. Και πράγματι, η κινηματογραφική του πορεία δεν δείχνει σημάδια επιβράδυνσης. Από το νέο horror του Robert Eggers “Werwulf” μέχρι τα “Late Fame”, “The Birthday Party”, “Gonzo Girl” και “Tenzing”, ο Dafoe εξακολουθεί να επιλέγει εντελώς διαφορετικούς κόσμους και χαρακτήρες.

Η τέχνη ως συλλογική εμπειρία

Παράλληλα με την υποκριτική, ο Dafoe έχει αναλάβει έναν νέο ρόλο ως επικεφαλής του θεατρικού προγράμματος της Biennale di Venezia. Η θέση αυτή του επιτρέπει να βρίσκεται πλέον και στην άλλη πλευρά της δημιουργικής διαδικασίας, επιλέγοντας καλλιτέχνες και έργα. Η φιλοσοφία του παραμένει ίδια και υποστηρίζει ότι η τέχνη δεν πρέπει να είναι κλειστή ή ελιτίστικη. «Το θέατρο δεν πρέπει να είναι κάτι ελιτιστικό. Πρέπει να αγγίζει κάτι που συναρπάζει τον κόσμο», σημειώνει, υποστηρίζοντας πως το θέατρο χρειάζεται να ξαναβρεί την αίσθηση του θαυμασμού.

Ο Willem Dafoe όσο μεγαλώνει, τόσο περισσότερο απομακρύνεται από την ανάγκη να αποδείξει κάτι και στρέφεται προς την ίδια τη διαδικασία της δημιουργίας. Ακόμη και στη φάρμα του, ανάμεσα στα ζώα και μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, φαίνεται να ακολουθεί την ίδια αρχή λέγοντας: «Η φύση είναι η πηγή της πιο αυθεντικής έκφρασης». Κάπως έτσι, ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους ηθοποιούς του σύγχρονου σινεμά συνεχίζει να αναζητά όχι την επόμενη μεγάλη στιγμή, αλλά το επόμενο πράγμα που αξίζει πραγματικά να κάνει. Και γι’ αυτό σίγουρα παραμένει ένας από τους πιο αγαπητούς καλλιτέχνες της γενιάς του.

Φωτογραφίες: Daniel Sannwald