Την ημέρα που έφυγε από τη ζωή ο Μαζωνάκης, μια θεραπευόμενή μου με ρώτησε με έκπληξη εάν με επηρέασε το γεγονός, καθώς, όπως μου είπε: «Όλοι στεναχωρήθηκαν». Επειδή προσωπικά δεν τον άκουγα μου, έκανε εντύπωση ο αντίκτυπος που είχε η απώλειά του σε τόσους πολλούς ανθρώπους, γι’ αυτό και σκεφτόμουν αυτές τις μέρες αναρωτώμενη τι ήταν εκείνο που τον έκανε τόσο αγαπητό.
Ο Μαζωνάκης και τα τραγούδια του φαίνεται πως ήταν κάτι χαρακτηριστικό. Για παράδειγμα, τα άκουγε κάποιος που μόλις είχε χωρίσει και ήθελε να βιώσει τον πόνο του τραγουδώντας τα και κατά προτίμηση στα μπουζούκια. Η ανάγκη αυτή είναι τόσο κατανοητή, καθώς οι τέχνες δημιουργούν ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο ο άνθρωπος μπορεί να εκφράσει συναισθήματα, σκέψεις και εμπειρίες που συχνά δυσκολεύεται να αποτυπώσει με λόγια. Εκεί είναι που συχνά έρχεται η μουσική να πει όσα εμείς δεν μπορούμε. Όταν ακούμε ένα τραγούδι που μοιάζει να μιλά ακριβώς για όσα νιώθουμε, αισθανόμαστε λιγότερο μόνοι, σαν κάποιος να αναγνωρίζει τον πόνο μας, χωρίς να χρειάζεται να τον εξηγήσουμε.
Ίσως γι’ αυτό κι όταν πονάμε να αναζητούμε τη μουσική: όχι πάντα για να ξεχάσουμε, αλλά για να νιώσουμε, να εκφραστούμε και τελικά να αντέξουμε λίγο καλύτερα αυτό που ζούμε.
Κι έχω την αίσθηση πως σιγά σιγά, αυτός ο χώρος για την ατομική, αλλά και τη συλλογική θλίψη, χάνεται στη σημερινή κοινωνία. Σαν να υπάρχει πια χώρος μόνο για πολύχρωμα, χαρούμενα, γεμάτα με glitter πρόσωπα, που βγαίνουν ευτυχισμένες selfies με θέα τα βουνά. Και αυτό που μένει στη συνείδηση, είναι το ενθουσιασμένο από τις αξέχαστες διακοπές πρόσωπο και όχι το ότι η κοπέλα που φωτογραφιζόταν, μετά από κάποια δευτερόλεπτα ήταν νεκρή στο γκρεμό πίσω της.
Αυτό βέβαια, δεν σημαίνει ότι οι άνθρωποι σήμερα πονάνε λιγότερο, αλλά ίσως απλώς έχουμε γίνει πολύ καλύτεροι στο να μην το δείχνουμε. Φωτογραφίζουμε τη χαρά μας, επιμελούμαστε την εικόνα μας, ανεβάζουμε τις καλύτερες στιγμές μας και αφήνουμε τα υπόλοιπα εκτός κάδρου. Κι έτσι, κάπου ανάμεσα στα stories, μπορεί να δημιουργείται η ψευδαίσθηση ότι όλοι οι άλλοι περνούν καλύτερα από εμάς.
Σκεπτόμενη αυτά βρήκα πως στα κάπως υπερβολικά λαϊκά τραγούδια του Γιώργου Μαζωνάκη, ίσως τελικά να υπήρχε κάτι σχεδόν θεραπευτικό. Το ότι, για παράδειγμα, μπορούσες για λίγες ώρες να μην είσαι δυνατός, ψύχραιμος και λειτουργικός, αλλά να είσαι απλώς πληγωμένος. Μπορούσες να κλάψεις, να θυμώσεις, να πιεις, να τραγουδήσεις δυνατά «βλέπω πλήθος κι όμως είναι όλοι μόνοι», χωρίς να χρειάζεται να το διορθώσεις αμέσως.
Αλλά ακόμη και σε καθλικό επίπεδο, παλιά υπήρχαν τελετουργίες συλλογικού συναισθήματος: τα μπουζούκια, το τραγούδι, τα γλέντια. Σήμερα σα να μίκρυνε ο χώρος τους, με πολλά από αυτά να γίνονται ατομικά και ψηφιακά. Ίσως, αυτό που χάνουμε δεν είναι μόνο η δυνατότητα να λυπηθούμε, αλλά και η δυνατότητα να λυπηθούμε συλλογικά. Να βρεθούμε σε έναν χώρο όπου κανείς δεν χρειάζεται να εξηγήσει γιατί πονάει, γιατί κλαίει ή γιατί απόψε θέλει να ακούσει ακριβώς εκείνο το τραγούδι που θα τον κάνει να πονέσει λίγο περισσότερο.
Με τον θάνατο του Μαζωνάκη λοιπόν, άλλος ένας τέτοιος χώρος χάθηκε, παίρνοντας μαζί του τον πόνο, τη στεναχώρια, την ειλικρινή χαρά και τα συναισθήματα με τα οποία τόσοι άνθρωποι τον είχαν γεμίσει.
Πέραν όμως από τη μουσική του, ήταν και ο ίδιος ένας ιδιαίτερος άνθρωπος. Φαινόταν σαν να μη χωρούσε σε καμία κατηγορία, σαν καμία ταμπέλα να μην του ταίριαζε επαρκώς. Όχι ταυτισμένος αποκλειστικά με ένα είδος μουσικής. Όχι μόνο «καλό παιδί», όχι μόνο «αλήτης». Διάσημος, αλλά πολύ κλειστός ως προς την προσωπική του ζωή. Κάποιες φορές εκκεντρικός, αλλά και πάλι όχι με τρόπο που να μπορεί κάποιος να του προσδώσει κάποιο άλλο χαρακτηριστικό.
Μια τέτοια πολυπλευρικότητα, μπορεί για έναν άνθρωπο να είναι δύσκολη και να έχει ως αποτέλεσμα να μη μπορεί να αισθανθεί ότι ανήκει κάπου. Όμως για έναν τραγουδιστή, αυτό το στοιχείο είναι που δίνει την ευκαιρία στον καθένα που τον ακούει να βρει ένα κομμάτι που να ταιριάζει και στον ίδιο, για να ταυτιστεί και να του αρέσει.
Ίσως τελικά αυτό που αγαπήθηκε στον Μαζωνάκη δεν ήταν μόνο η μουσική του, αλλά και η δυνατότητά του να υπάρχει χωρίς να εξηγεί διαρκώς τον εαυτό του. Σε μια κοινωνία που συχνά θέλει να μας κατατάξει σε μια κατηγορία, εκείνος παρέμενε κάπως απροσδιόριστος. Και ίσως αυτό να ήταν απελευθερωτικό για πολλούς ανθρώπους.
Τελικά, κατάλαβα λίγο καλύτερα γιατί εκείνη η θεραπευόμενή μου με ρώτησε αν στεναχωρήθηκα. Μπορεί να μη με ρωτούσε μόνο αν λυπήθηκα για τον θάνατο ενός τραγουδιστή. Με ρωτούσε, χωρίς να το ξέρει, αν κι εγώ αισθάνθηκα ότι χάθηκε κάτι από εκείνους τους χώρους, στους οποίους επιτρέπαμε στον εαυτό μας να νιώθει χωρίς να χρειάζεται να είναι καλά.
Ένα από τα μεγαλύτερα πράγματα που πήρε μαζί του φεύγοντας ο Μαζωνάκης, ήταν το μέρος για όλους εκείνους που κάποια στιγμή ένιωσαν ότι δεν χωράνε πουθενά. Κι αυτός, παραδόξως, να ήταν και ο λόγος που ο ίδιος χωρούσε ταυτόχρονα σε τόσους πολλούς!
Η Ροζελίνα Φιλιππίδου είναι Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια με πολυετή εμπειρία στην ψυχοθεραπεία, τη συμβουλευτική και την υποστήριξη παιδιών, εφήβων και ενηλίκων και επιστημονικά υπεύθυνη των Κέντρων Θεραπειών ΕΠΙΝΕΙΟ.
Φωτογραφίες: Giorgos Mazonakis/Facebook
