Η σχεδιάστρια, Denise Ελευθερίου εγκαινιάζει στο Μουσείο Μπενάκη τη «Νημάτων Ένδυμα», μια έκθεση που επανασυστήνει τα παραδοσιακά υλικά μέσα από τη γλώσσα της υψηλής ραπτικής. Με αφορμή αυτό το εγχείρημα, το οποίο ανοίγει τις πόρτες του σήμερα, 26 Ιανουαρίου και θα διαρκέσει μέχρι τις 28 Μαρτίου, εμείς συνομιλήσαμε μαζί της και η ίδια μάς χάρισε μία υπέροχη κουβέντα για την μόδα, τη σύνδεση παρελθόντος και παρόντος αλλά και πως βλέπει την επόμενη ημέρα τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. 

Απολαύστε την!

Ας ξεκινήσουμε από την έκθεση. Πώς γεννήθηκε η ιδέα και πώς φτάσατε στη συνεργασία με το ΝΗ.Μ.Α. και το Μουσείο Μπενάκη;

Η ιδέα γεννήθηκε περίπου δύο χρόνια πριν, όταν μετέφερα την έδρα μου στην Αθήνα. Γνώριζα ήδη το ΝΗ.Μ.Α. εδώ και χρόνια. Είχα δει τη δουλειά του σε εφαρμογές μεγάλων οίκων και φυσικά γνώριζα τη συμβολή του σε projects όπως η Resort Collection του Dior στο Καλλιμάρμαρο. Όταν όμως επισκέφθηκα για πρώτη φορά τον χώρο και γνώρισα από κοντά τη Βιργινία Ματσέλη, που είναι η ψυχή του ΝΗ.Μ.Α. και ο άνθρωπος που αναβίωσε ουσιαστικά το παλιό εργαστήρι του Μέντη, ένιωσα πραγματικά σαν την Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων.

Τα χρώματα, οι υφές, οι τεχνικές, οι εικόνες, όλα λειτουργούσαν ως ακαριαία έμπνευση. Δεν ήξερα τι να πρωτοκοιτάξω και κάθε αντικείμενο μου γεννούσε νέες ιδέες.

Τι ήταν αυτό που σας εντυπωσίασε περισσότερο;

Οι βαφές. Έχοντας δουλέψει χρόνια με βαφές, τόσο φυσικές, όσο και χημικές μπορώ να πω με σιγουριά ότι οι βαφές του ΝΗ.Μ.Α. είναι από τις ωραιότερες που έχω δει παγκοσμίως. Εκεί γεννήθηκε και η ιδέα να δημιουργήσω μια συλλογή που θα παρουσιαζόταν μέσα στο ίδιο το ΝΗ.Μ.Α.: ρούχα όπου τα υλικά τους δεν θα λειτουργούν ως διακοσμητικά στοιχεία, αλλά ως βασική πρώτη ύλη. 

Ήταν δική σας πρωτοβουλία;

Ναι, ήταν καθαρά δική μου ιδέα. Μου αρέσει να ξεφεύγω από τον κλασικό τρόπο παραγωγής. Το ατελιέ και το custom made παραμένουν η βάση μου, αλλά κάθε χρόνο δημιουργώ και μία capsule collection με καλλιτεχνικό χαρακτήρα. Το έκανα με το 1821, της οποίας αποτέλεσμα ήταν και η συνεργασία μου με τη κυρία Γιάννα Αγγελοπούλου, που της σχεδιάσαμε και αρκετά ρούχα για προσωπικές αλλά και δημόσιες εμφανίσεις, το έκανα με τη συλλογή sustainability από ανακυκλωμένα δίχτυα και τώρα με το ΝΗ.Μ.Α..

Πώς αντέδρασε το Μουσείο Μπενάκη;

Με μεγάλο ενθουσιασμό. Ήταν κάτι που δεν είχε ξαναγίνει. Φυσικά, από την αρχή μου είπαν ότι δεν μπορεί να υλοποιηθεί άμεσα, καθώς το μουσείο λειτουργεί με μακροπρόθεσμο προγραμματισμό. Έτσι, η έκθεση προετοιμάζεται εδώ και περίπου δύο χρόνια και τώρα έφτασε η στιγμή της.

Παράδοση και σύγχρονη δημιουργία

Ποιο είναι το βασικό μήνυμα αυτής της συλλογής;

Αυτή τη φορά, το ερώτημα που θέτω είναι: πώς μπορούμε να γίνουμε καλύτεροι; Τα υλικά που παράγει το ΝΗ.Μ.Α. τα έχουμε οι περισσότεροι στο μυαλό μας συνδεδεμένα με την παράδοση. Με εκείνα που χρησιμοποιούνται σε παραδοσιακά ρούχα ή σε σύγχρονα ελληνικά brands που βασίζονται στην ελληνική κληρονομιά – και χαίρομαι πραγματικά που υπάρχουν όλα αυτά τα brands και που η παράδοση συνεχίζει να εξελίσσεται μέσα από αυτά.

Ναι, οι τεχνικές παραγωγής αυτών των υλικών είναι παραδοσιακές: οι αργαλειοί, τα εργαλεία που δημιουργούν τις πλέξεις, τα κορδόνια και όλες αυτές τις λεπτοδουλεμένες κατασκευές. Αυτό όμως που ήθελα να κάνω με αυτή την έκθεση ήταν να προχωρήσω ένα βήμα παραπέρα.

Να δημιουργήσω ρούχα στα οποία θα χρησιμοποιούνται τεχνικές σύγχρονης υψηλής ραπτικής, όπως εφαρμόζονται σήμερα διεθνώς. Δηλαδή, τεχνικές που ξεφεύγουν από τα όρια της κλασικής ραπτικής και αγγίζουν τα όρια της γλυπτικής. Άλλωστε, τα τελευταία χρόνια βλέπουμε ξεκάθαρα πως η υψηλή ραπτική έχει καταφέρει να μετατραπεί σε μια μορφή γλυπτικής που... φοριέται.

Πιστεύετε ότι η παράδοση μπορεί πραγματικά να συνομιλεί με τη σύγχρονη μόδα;

Η παράδοση πάντα συνδέεται με τη σύγχρονη εποχή. Όσοι δημιουργούν σήμερα σύγχρονα ή αβανγκάρντ ρούχα βασίζονται αναπόφευκτα σε τεχνικές του παρελθόντος. Οτιδήποτε βλέπουμε στη μόδα έχει μια συνέχεια από την ιστορία του κοστουμιού και της ένδυσης.

Μπορείτε να μας δώσετε ένα παράδειγμα αυτής της σύνδεσης;

Αν δεις σήμερα ένα μπιστιέ, πολύ συχνά παραπέμπει στα μπούστα της εποχής της Μαρίας Αντουανέτας και του μπαρόκ. Δεν είναι τυχαίο ότι η περίοδος του μπαρόκ είναι εξαιρετικά επίκαιρη διεθνώς και εμφανίζεται συνεχώς σε εκθέσεις και συλλογές. Αν όμως αυτό το μπιστιέ διατηρεί τη φόρμα του, αλλά είναι φτιαγμένο από ένα σύγχρονο υλικό – γυαλί, πλεξιγκλάς, κορδόνια ή μέσα από μια νέα τεχνική – τότε μιλάμε για μια σύγχρονη ανάγνωση του παρελθόντος.

Άρα το παρελθόν λειτουργεί ως αφετηρία;

Ακριβώς. Πάντα ένας δημιουργός ακουμπά στο παρελθόν και στις τεχνικές του για να πάει ένα βήμα παραπέρα, είτε χρησιμοποιώντας ένα νέο υλικό είτε δίνοντας διαφορετική χρήση στο ίδιο υλικό.

Αυτό συμβαίνει και στη δική σας δουλειά με το ΝΗ.Μ.Α.;

Ναι. Αυτή τη στιγμή κάνουμε διαφορετική χρήση παραδοσιακών υλικών, αλλά μέσα από τεχνικές που αντλούνται από τη σύγχρονη υψηλή ραπτική. Πρόκειται για τεχνικές που ξεφεύγουν από τα όρια της κλασικής ραπτικής και αγγίζουν τα όρια της γλυπτικής. 

Από όσα λέτε, η σχέση σας με την παράδοση φαίνεται βαθιά και διαρκής.

Ισχύει. Ξεκίνησε πολύ συνειδητά με την επετειακή capsule collection για το 1821, το 2021. Ήταν μια συλλογή που είχε έντονη αναφορά στην ιστορία και φωτογραφήθηκε στο ξενοδοχείο Καστάνα, με styling του Στέφανου Μάλαμα. Η συνεργασία αυτή ήταν καθοριστική για το τελικό αποτέλεσμα και τη δυναμική της συλλογής.

Είχε και αντίκτυπο στη μετέπειτα πορεία σας;

Ναι, είχε μεγάλη απήχηση στα media και, μεταξύ άλλων, μου έφερε και τη συνεργασία με τη Γιάννα Αγγελοπούλου, που ήταν πολύ σημαντική για μένα.

Πώς είναι να συνεργάζεστε με έναν φορέα όπως το ΝΗ.Μ.Α., που κουβαλά τόσο ισχυρή ιστορία;

Είναι πάντα πρόκληση. Ο Μέντης υπήρξε μια εμβληματική νηματουργία, με τεράστια παρακαταθήκη στο know-how. Μπορεί σήμερα να μην είναι τόσο γνωστός σε όλους, αλλά υπήρχε κατάστημα στην Καπνικαρέα και προμήθευε τρέσες, κορδόνια και δαντέλες στα ατελιέ και τους οίκους της εποχής.

Το ΝΗ.Μ.Α. όμως δεν μένει στο παρελθόν.

Όχι, έχει εξελιχθεί δυναμικά και επιχειρηματικά. Σήμερα συνεργάζεται με οίκους όπως ο Dior, η Hermès και ο Jean Paul Gaultier, αλλά και με μεγάλα διεθνή brands στον χώρο της εσωτερικής διακόσμησης. Είναι κάτι που αξίζει να το γνωρίζει ο κόσμος και αισθάνομαι περήφανη που συνεργάζομαι μαζί τους.

Αυτό δημιουργεί μεγαλύτερη πίεση στη δημιουργία σας;

Όχι. Δεν με αγχώνει το γεγονός ότι το ΝΗ.Μ.Α. συνεργάζεται με μεγάλους οίκους. Αυτό που μου δημιουργεί άγχος είναι το Μουσείο Μπενάκη. Θέλω η έκθεση να είναι αντάξια του επιπέδου και της ιστορίας του. Το μουσείο έχει φιλοξενήσει εμβληματικές εκθέσεις, όπως οι «Πτυχώσεις» το 2004 με έργα του Alexander McQueen και άλλων μεγάλων δημιουργών. Κάτι αντίστοιχο δεν έχει ξαναγίνει και αυτό ακριβώς μου δημιουργεί τη μεγαλύτερη ευθύνη.

Η γυναίκα για την οποία σχεδιάζει

Αν φύγουμε λίγο από την έκθεση και πάμε σε εσάς ως δημιουργό: ποια στοιχεία σας χαρακτηρίζουν περισσότερο;

Η δημιουργικότητα και το custom made. Δεν με σταματάει τίποτα όταν πρέπει να εμπνευστώ κάτι. Δεν επιβάλλω τη δική μου φαντασίωση αλλά ακούω τη γυναίκα που έχω απέναντί μου και δημιουργώ πάνω στη δική της προσωπικότητα, στο σώμα της, στον τρόπο που κινείται και στις ανάγκες της. Επίσης, ο μινιμαλισμός. Δεν είμαι μαξιμαλιστική σχεδιάστρια...

Άρα δεν σχεδιάζετε για έναν συγκεκριμένο “τύπο” γυναίκας;

Στο custom made, όχι. Εκεί υπάρχει μόνο ο άνθρωπος. Όταν όμως σχεδιάζω μια συλλογή, υπάρχει ένα ξεκάθαρο πρότυπο: η σύγχρονη γυναίκα. Δραστήρια, έξυπνη, με κριτική σκέψη. Δεν με αφορά η άκριτη κατανάλωση εικόνας. Δεν μπορώ – και δεν θέλω – να σχεδιάσω για αυτή.

Αυτό σας φέρνει απέναντι στη μαζοποίηση της μόδας;

Ναι, είμαι ξεκάθαρα απέναντι στην ομοιογένεια της εικόνας. Παρότι η μόδα είναι ταυτόχρονα κοινωνική ομοιομορφία και προσωπική διάκριση, σήμερα έχουμε χάσει το δεύτερο σκέλος.

Υψηλή ραπτική, social media και σύγχρονοι οίκοι

Παρατηρούμε όμως ότι ακόμα και οι μεγαλύτεροι οίκοι μοιάζουν να «μαζοποιούνται» μέσω Instagram και TikTok. Πώς το βλέπετε αυτό;

Είναι γεγονός και είναι αναπόφευκτο. Οι οίκοι θέλουν - και σωστά - να προσεγγίσουν τη νεολαία. Αν δεν το κάνουν, καταρρέουν οικονομικά. Το έχουμε δει να συμβαίνει. Η εποχή τους αναγκάζει να ακολουθήσουν αυτό το μονοπάτι.

Δεν χάνεται όμως έτσι η αίγλη τους;

Εδώ ακριβώς μπαίνει ο αντίποδας: η υψηλή ραπτική. Για αυτόν τον λόγο η haute couture έχει ανέβει τόσο πολύ τα τελευταία χρόνια. Από τη μία υπάρχει το prêt-à-porter, που συχνά μοιάζει ομοιόμορφο, από την άλλη όμως, η υψηλή ραπτική ανθίζει και αγγίζει ξεκάθαρα τα όρια της τέχνης.

Άρα πιστεύετε ότι αυτή τη στιγμή το μέλλον της μόδας βρίσκεται εκεί;

Σε αυτή την περίοδο, ναι. Όταν σπούδαζα, στις αρχές της δεκαετίας του ’90, η υψηλή ραπτική θεωρούνταν σχεδόν «νεκρή». Τώρα όμως, μέσα στη μαζική εικόνα των social media, λειτουργεί ως αντίβαρο. Είναι αυτό που κρατά την αίγλη των οίκων ζωντανή.

Η περασμένη χρονιά ήταν αυτή με τις περισσότερες αλλαγές στον χάρτη της μόδας. Από όλες αυτές τις αλλαγές, υπάρχει κάποιος σύγχρονος σχεδιαστής που ξεχωρίζετε;

Ναι,: ο Pierpaolo Piccioli. Μου αρέσει πάρα πολύ. Κρατά το κομμάτι της υψηλής ραπτικής ακόμα και μέσα στο prêt-à-porter. Δεν το αντιμετωπίζει ως προϊόν, αλλά ως τέχνη.

Όσο ήταν στον Valentino μαζί με τη Maria Grazia Chiuri, δεν μπορούσα να ξεχωρίσω ποιος από τους δύο ήταν ο πιο δυνατός. Όταν έμεινε μόνος του, όμως, φάνηκε ξεκάθαρα. Είναι εξαιρετικά δημιουργικός.

Παρακολουθείτε και τις υπόλοιπες αλλαγές στους οίκους;

Φυσικά. Ο Blazy στη Chanel μου αρέσει, ενώ τον Anderson στο Dior θέλω να τον δω πώς θα εξελιχθεί. Όλα όμως πια είναι κάτω από μεγάλες «ομπρέλες» ομίλων. Αν ο οικονομικός διευθυντής δει πτώση, τελειώνει η καλλιτεχνική διεύθυνση. Είναι μια σκληρή πραγματικότητα.

Ελληνική μόδα

Κλείνοντας, πώς βλέπετε το παρόν και το μέλλον της ελληνικής μόδας;

Υπάρχουν σπουδαία ταλέντα στην Ελλάδα. Το πρόβλημα δεν είναι καλλιτεχνικό αλλά δομικό. Η χώρα είναι μικρή αγορά. Παρ’ όλα αυτά, βλέπω ελπίδα μέσα από τη συλλογικότητα και τη συνεργασία. Αυτό είναι το πιο αισιόδοξο στοιχείο για το μέλλον.

Υπάρχει η αίσθηση ότι τα περισσότερα ελληνικά brands είναι ιδιαιτέρως ακριβά. Οι υψηλές τιμές ανταποκρίνονται στα κόστη παραγωγής ή κρύβουν μέσα του μια δόση υπερβολής;

Είναι μια πραγματικότητα και όχι επιλογή. Τα εργατικά κόστη στην Ελλάδα είναι πολύ υψηλά, τα λειτουργικά έξοδα μιας επιχείρησης είναι εξαιρετικά αυξημένα, η φορολογία είναι βαριά και το ΦΠΑ εξωφρενικό. Όλα αυτά επιβαρύνουν άμεσα το made in Greece.

Γι’ αυτό κι εμείς, οι Έλληνες δημιουργοί, προσπαθούμε να κάνουμε πράγματα πολύ ποιοτικά: σε ραφή, σε υλικά, σε κατασκευή. Αυτό που μπορούμε να προσφέρουμε είναι ποιότητα και ουσία. Δυστυχώς, όμως, το κόστος μιας επιχείρησης στην Ελλάδα είναι πολύ υψηλό και αυτό δεν είναι ευθύνη των δημιουργών.

Αν είχατε τη δυνατότητα να σχεδιάσετε για οποιαδήποτε προσωπικότητα, ακόμη και από το παρελθόν, ποια θα ήταν;

Δύο γυναίκες θέλω να μπορέσω να ντύσω στη ζωή μου: τη Charlize Theron και τη Lady Gaga. Είναι δύο εντελώς διαφορετικές προσωπικότητες, αλλά και οι δύο έχουν τεράστια δύναμη εικόνας και προσωπικότητας.

Από Ελληνίδες, θα ήθελα να ξαναράψω για τη Γιάννα Αγγελοπούλου Δασκαλάκη. Ήταν και παραμένει μια πολύ σημαντική συνεργασία για μένα. Ωστόσο, χαίρομαι πολύ για τη συνεργασία μου με τη Μιμή Ντενίση. Είναι ένας εξαιρετικός άνθρωπος και συνεργάτης. Έχω σχεδιάσει τα ρούχα της για το docudrama που ετοιμάζει και θα προβληθεί στην ΕΡΤ, με τίτλο «Η Γυναίκα πίσω από τον Έλγιν». Πρόκειται για μια πολύ απαιτητική και ακριβή παραγωγή, που αφορά την αφύπνιση της κοινής γνώμης γύρω από τα Γλυπτά του Παρθενώνα. 

DENISE ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΝΗΜΑΤΩΝ ΕΝΔΥΜΑ

ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΕΚΘΕΣΗΣ: 26.01 – 28.03.2026

ΘΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΕΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ GLOW ΣΤΟ ΤΕΥΧΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2026