Αέρινη, προσιτή και με εκείνη τη διακριτική γοητεία που την κάνει να ισορροπεί ανάμεσα στη σταρ και στον άνθρωπο της διπλανής πόρτας, η Juliette Binoche επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη, την οποία -όπως χαρακτηριστικά δήλωσε χθες βράδυ- την αισθάνεται πια σαν δεύτερο σπίτι της. Στο πλαίσιο του 28ου Thessaloniki International Documentary Festival, η ίδια παρουσίασε χθες στην κατάμεστη αίθουσα Ολύμπιον, το σκηνοθετικό της ντεμπούτο, το ντοκιμαντέρ In‑I In Motion (2025), στο οποίο πέρα από την υπογραφή της ως δημιουργός, είναι και η πρωταγωνίστρια.
Η σκηνική εμπειρία που έγινε ντοκιμαντέρ
Η ταινία, που έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ του Σαν Σεμπαστιάν και ταξιδεύει σε όλον τον κόσμο, επιστρέφει στη θεατρική συνεργασία της Γαλλίδας ηθοποιού με τον βραβευμένο Βρετανό χορευτή και χορογράφο, Akram Khan το 2007. Μέσα από σπάνιο αρχειακό υλικό, καταγράφει την εξάμηνη διαδικασία δημιουργίας της παράστασης, η οποία παρουσιάστηκε στο Εθνικό Θέατρο του Ηνωμένου Βασιλείου. Η αδερφή της, διευθύντρια φωτογραφίας, Μάριον Στάλενς, κατέγραψε το υλικό των προβών και των τελευταίων επτά παραστάσεων στο Παρίσι, και είναι αλήθεια ότι για περίπου 15 χρόνια, η ηθοποιός δεν το είχε αξιοποιήσει. Το έργο έχει χαρακτηριστεί ως ένα τολμηρό πείραμα που ένωσε υποκριτική και σύγχρονο χορό και παρουσιάστηκε σε περισσότερες από 100 παραστάσεις διεθνώς.
Ένας θυελλώδης έρωτας που δεν λογαριάζει γεωγραφικά σύνορα και θρησκευτικές διαφορές
Η ταινία In‑I In Motion αντλεί την έμπνευσή της από ένα στιγμιότυπο της εφηβικής ηλικίας της Binoche: όταν ήταν 14 ετών, επισκέφθηκε τον κινηματογράφο με τη μητέρα της και ερωτεύτηκε αστραπιαία έναν 28χρονο που παρακολουθούσε κι εκείνος την ταινία. Αυτή η πρώτη εμπειρία αγάπης γίνεται η αφετηρία της πρώτης σκηνής στο θεατρικό έργο που παρουσιάζεται στο ντοκιμαντέρ. Η σκηνή αναδεικνύει έναν φιλελεύθερο, πανανθρώπινο έρωτα που αγνοεί γεωγραφικά, θρησκευτικά και κοινωνικά όρια, εστιάζοντας σε δύο ανθρώπους από διαφορετικά υπόβαθρα που γίνονται ένα. Η αφήγηση περνά μέσα από τις δυσκολίες που ακολουθούν τον έρωτα και τις ουσιαστικές επανασυνδέσεις μετά από τραύματα και συγκρούσεις, με έντονες, ωμές σκηνές. Η ιδιαίτερη σκηνοθεσία, το φως και η χρήση ενός κόκκινου τοίχου πάνω στον οποίο παλεύουν οι δύο ηθοποιοί, διαγράφοντας τα σώματά τους, τους ιδρώτες τους και τα χέρια τους, ενισχύουν την αίσθηση της ενότητας και της οικουμενικότητας του έρωτα.
«Δεν επέλεξα το ντοκιμαντέρ. Αυτό με επέλεξε»
Σε ερώτηση του Καλλιτεχνικού Διευθυντή του φεστιβάλ, Ορέστη Ανδρεαδάκη, για τον λόγο για τον οποίο επέλεξε να γυρίσει ντοκιμαντέρ, η Binoche εξηγεί με ειλικρίνεια πώς η διαδικασία και η ανάγκη μοιράσματος του έργου την οδήγησαν σε αυτό το βήμα. «Δεν μπορώ να πω ότι επέλεξα το ντοκιμαντέρ. Αυτό με επέλεξε. Όταν ο Ρόμπερτ Ρέντφορντ είπε "πρέπει να κάνεις ταινία για αυτό το έργο" είπα "συμφωνώ, θα το κάνω". Ήταν ο πρώτος που ξεκίνησε αυτήν την ανάγκη του μοιράσματος του έργου με τον κόσμο. Αλλά μετά από αυτό η ευθύνη του να λες «ναι» με ακολούθησε. Μετά η αδερφή μου που έκανε την καταγραφή των προβών μας, μου είπε ότι δεν θα έκανε τη σκηνοθεσία και της είπα "Δεν στο ζήτησα, εγώ θα το κάνω!". Αλλά δεν ήξερα το πότε γιατί ήμουν πολύ απασχολημένη τότε με τα θεατρικά. Κάποιος έπρεπε να το ολοκληρώσει».
«Ο σκοπός είναι να γινόμαστε δημιουργοί όλο και περισσότερο»
Λίγο πριν την έναρξη του φιλμ, η Γαλλίδα καλλιτέχνιδα τόνισε το ενδιαφέρον και τη χαρά της διαφορετικότητας στη δημιουργία – από την ίδια και τον συμπρωταγωνιστή της στην παράσταση μέχρι τις δύο κυρίες που προβάλλονται, τη σκηνοθέτιδα της παράστασης και την acting coach τους. Τα πρόσωπα αυτά προέρχονται από διαφορετικά μέρη του πλανήτη, όπως εξήγησε: από την Ταϊλάνδη, από οικογένεια με αφροαμερικανικές ρίζες, από το Μπαγκλαντές, ενώ ανέφερε ότι και η ίδια φέρει οικογενειακές ρίζες από διάφορα μέρη. Όπως περιέγραψε, η συγκεκριμένη πολυφωνία αντικατοπτρίζει και την ταυτότητα της Θεσσαλονίκης.
«Είναι δύσκολο να είσαι ταπεινός»
«Στόχος μου μέσω του ντοκιμαντέρ αυτού είναι να εμπνεύσω τους ανθρώπους και να μοιραστώ τη δουλειά μου – αυτό είναι η Τέχνη. Η πρόκληση στο θεατρικό έργο ήταν να μπλεχτούν αρμονικά διαφορετικά στιλ και φόρμες. Όπως μάς έλεγε και η σκηνοθέτιδά μας: "Για να ξεκινήσεις από τις αισθήσεις, απαιτείται εμπιστοσύνη και ταπεινότητα". Να τα αφήσεις όλα αυτά να ρέουν στη διαδικασία της έκφρασης είναι ακόμη πιο δύσκολο».
«Όλοι είμαστε αρχάριοι»
Στο πλαίσιο του Q & A με το κοινό μετά την προβολή του φιλμ, απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με τα κριτήρια της συγκεκριμένης καλλιτεχνικής της κίνησης, μίλησε για τον φόβο, την πίστη και τη χαρά της δημιουργίας, τονίζοντας ότι όλοι ξεκινούν από το μηδέν. «Δεν ήταν εύκολο να είμαι μπροστά και πίσω από την κάμερα. Στο editing δεν ήξερα πώς να κινηθώ και να βρω μια γραμμή. Όταν φεύγεις από τον φόβο, τότε απελευθερώνεσαι. Αυτό ένιωσα ως σκηνοθέτιδα. Όλοι είμαστε αρχάριοι. Νιώθεις νευριασμένη με τον εαυτό σου, με τον κόσμο, δεν καταλαβαίνεις πάντα. Κάποιες φορές στις πρόβες της παράστασης ένιωθα τόσο χαζή, γιατί δεν θυμόμουν τις κινήσεις, ενώ ο Akram είχε δυσκολία σχετικά με την έκφραση των συναισθημάτων. Είχε όμως πλάκα. Κάναμε καινούργια πράγματα. Φοβόμασταν, όμως, μην κριθούμε. Αλλά αν έχεις πίστη, όλα γίνονται. Μεταμορφωνόμαστε. Αυτή είναι η πολυτέλεια της ανθρώπινης ύπαρξης. Αυτό δείχνει και το θεατρικό έργο: δίνει τη δυνατότητα στους ανθρώπους να εκφραστούν, να είναι ανοιχτοί στον κόσμο».
«Αγάπη είναι όταν ξεχνάς τον εαυτό σου»
Μετά από ερώτηση για τη σχέση ανάμεσα στη δημιουργία και την αγάπη, η ίδια απάντησε: «Για μένα αγάπη είναι όταν ξεχνάω τον εαυτό μου. Κατά τη διάρκεια της δημιουργικής διαδικασίας, μου συμβαίνει αυτό. Ξεχνάω ότι είμαι άνθρωπος. Είναι απελευθερωτικό. Σε βάζεις στη φωτιά της καλλιτεχνικής διαδικασίας. Η αγάπη είναι μια μεγάλη λέξη. Αυτή η ιστορία, αυτή η παράσταση, αφορά τη σχέση μεταξύ δύο ανθρώπων. Μαθαίνεις πώς να αγαπάς, πώς είναι να αμύνεσαι στην αγάπη και πώς να απογοητεύεσαι από αυτήν».
