Έχει πάντα τον δικό της τρόπο να μιλά στοχευμένα για τις ελευθερίες και την αξιοπρέπεια. Γι’ αυτό, με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, δεν θα μπορούσε να υπάρξει πιο ταιριαστό πρόσωπο για αυτή τη συζήτηση. Λίγο μετά την παράσταση του «Γλάρου» του Anton Chekhov στο θέατρο ΦΙΑΤ, στη Συγγρού 114, όπου πρωταγωνιστεί, η Κατερίνα Διδασκάλου μιλά για τη θέση των γυναικών σήμερα. Το ταξίδι της στη σκηνή με το θεατρικό έργο «Η Πόρνη από Πάνω», που συνεχίζεται επιτυχημένα για 14η χρονιά από τις 6 Οκτωβρίου στο θέατρο Νέος Ακάδημος, αγγίζει στερεότυπα, ισότητα και τα δικαιώματα που διαμορφώνουν τη ζωή των γυναικών.
Η πρόοδος στην επιφάνεια, τα κενά στην ουσία
Η κουβέντα μας ξεκινά για την πορεία των γυναικών στον χώρο του θεάτρου και της τηλεόρασης τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, με την ίδια να μου απαντά, χαρακκτηριστικά: «Επιφανειακά έχει αλλάξει! Θεωρώ ότι έχουμε δώσει βήμα στις γυναίκες αλλά περισσότερο ως ένα νέο trend». Παρά την πρόοδο που φαίνεται στην επιφάνεια, μοιράζεται μαζί μου ότι οι γυναίκες ακόμη δεν αμείβονται όπως οι άντρες και δεν έχουν τις ίδιες ευκαιρίες για ρόλους. «Μια πιο μεγάλη γυναίκα, μια πολύ μικρή γυναίκα, μια έγκυος γυναίκα δεν έχει την ίδια αντιμετώπιση ή τα δικαιώματα, και επίσης δεν υπάρχουν το ίδιο πολλοί πρώτοι ρόλοι για γυναίκες. Τα περισσότερα έργα έχουν γραφτεί για άντρες είτε σε θιάσους είτε σε τηλεοπτικές παραγωγές. Προσωπικά νιώθω τυχερή ως προς αυτό».
Οι ήρωες που μιλούν ακόμα για τη γυναικεία εμπειρία
Η συζήτησή μας στρέφεται στις γυναικείες μορφές της δραματουργίας που διατηρούν την αλήθεια τους ακόμα και μετά από αιώνες. Η Κατερίνα εξηγεί πώς οι χαρακτήρες αυτοί παραμένουν καθρέφτες της σύγχρονης γυναίκας και του κόσμου της: «Μέσα στο χρόνο δεν έχουν αλλάξει οι βασικές ανάγκες του ανθρώπου, τα βασικά ένστικτα της αυτοσυντήρησης, της αναπαραγωγής. Από τη Μήδεια, την Κλυταιμνήστρα και την Εκάβη, μέχρι την Ελένη του Ευρυπίδη, τη Γερτρούδη του Σαίξπηρ και τη Νόρα του Ίψεν, τα αντικρίσματά τους είναι προφανή στη σημερινή εποχή».
Η μάχη για να ακουστεί η φωνή σου
Μερικές φορές, η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι μόνο να βρεις χώρο να μιλήσεις, αλλά να παλέψεις για το αυτονόητο, ακόμα και για μια λέξη. Όταν τη ρωτώ αν χρειάστηκε να παλέψει περισσότερο από έναν άντρα για να ακουστεί η φωνή της, εκείνη μου απαντά: «Προφανώς! Και το πιο δύσκολο είναι να πρέπει να αποδείξεις το αυτονόητο. Για παράδειγμα, ότι η φράση στην ατάκα "μην είσαι δηκτικός απέναντί μου" γράφεται με "ή" το "δηκτικός" και σημαίνει κάτι τελείως διαφορετικό από το "δεικτικός". Ακόμα κι εκεί να πρέπει να παλεύεις για το σωστό! Είναι κουραστικό, τουλάχιστον. Αν όχι εξοργιστικό!».
Η πρόκληση της ανεξαρτησίας ως μητέρα
Τη ρωτώ ποιες στιγμές τη διαμόρφωσαν περισσότερο ως γυναίκα και η απάντηση της είναι γεμάτη νόημα: «Η στιγμή που έγινα μητέρα! Και δεν ήταν μόνο συναισθηματικό γεγονός. Χωρίς καμία βοήθεια, έπρεπε να συνεχίσω την ανατροφή των παιδιών μου καλύπτοντας όλα τα έξοδα μόνη μου. Ήταν δύσκολα, αλλά μου απέδειξε παράλληλα την αξιοσύνη μου».
Μαθήματα ζωής από κάθε γυναικείο ρόλο
Πώς οι γυναίκες που έχει υποδυθεί στη σκηνή και στην τηλεόραση συνομιλούν με τη δική της εμπειρία; «Γράφω πάντα λεπτομερή βιογραφία για την ηρωίδα που υποδύομαι και πολύ συχνά παίρνω μαθήματα ζωής από αυτές», μου απαντά. Κάθε χαρακτήρας αποκαλύπτει πτυχές της γυναικείας φύσης, των σχέσεων και των επιλογών που η ίδια βιώνει και κατανοεί μέσα από τη δουλειά της.
Η γυναίκα του μέλλοντος δεν φοβάται
Η εικόνα της μελλοντικής γυναίκας που φαντάζεται η Κατερίνα ξεπερνά τα στενά όρια και φέρνει στο προσκήνιο την ισότητα, την ελευθερία και την κοινωνική δικαιοσύνη, από τη μητρότητα μέχρι την καθημερινή επιβίωση σε χώρες όπου η γυναίκα στερείται βασικών δικαιωμάτων. «Είναι στιβαρή, με δικαιώματα ίσα στην εκπαίδευση, στη ζωή, στις κοινωνικές σχέσεις. Με υποστήριξη κοινωνική όταν γίνεται μητέρα. Και φυσικά δε μιλάω μόνο για την Ευρώπη αλλά και για τις χώρες, όπου αυτή τη στιγμή υπάρχουν γυναίκες που βασανίζονται και δολοφονούνται επειδή δεν είναι απόλυτα καλυμμένα τα μαλλιά τους! Που δεν μπορούν να κυκλοφορήσουν αν δεν συνοδεύονται από έναν άντρα»
Η ερώτηση που κάθε γυναίκα πρέπει να κάνει στον εαυτό της
Η Κατερίνα ανατρέπει τη συμβατική έννοια της 8ης Μαρτίου και την μετατρέπει σε αφορμή αυτογνωσίας, προκαλώντας κάθε γυναίκα να κοιτάξει μέσα της με θάρρος και ειλικρίνεια. «Πόσο γνωρίζεις και αγαπάς τον εαυτό σου; Είσαι έτοιμη να ξεπεράσεις τους φόβους σου και να προχωρήσεις μπροστά με πίστη στον εαυτό σου;».
Κεντρική Φωτογραφία: Σπύρος Στεργίου. Από την πρόσφατη φωτογράφηση για την παράσταση «Ο Γλάρος»
