Η συμμετοχή της Δημοτικής Πινακοθήκης Θεσσαλονίκης στην 9η Art Thessaloniki International Contemporary Fair επιχειρεί φέτος μια ουσιαστική επιστροφή στον πυρήνα της αστικής εμπειρίας. Μέσα από την ενότητα με τίτλο «Άστυ», η Πινακοθήκη προσεγγίζει την πόλη ως έναν ζωντανό οργανισμό μνήμης, καθημερινότητας και διαρκούς μετασχηματισμού, αναδεικνύοντας πολλαπλές εικαστικές αναγνώσεις του σύγχρονου αστικού τοπίου.
Η παρουσίαση συγκροτείται από ζωγραφικά έργα και φωτογραφίες της μόνιμης συλλογής της Δημοτικής Πινακοθήκης και εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της φετινής Art Thessaloniki, η οποία πραγματοποιείται από χθες έως τις 17 Μαΐου στους χώρους της ΔΕΘ–HELEXPO, συγκεντρώνοντας καλλιτέχνες, γκαλερί και πολιτιστικούς φορείς από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Οι τιμώμενες καλλιτέχνιδες της διοργάνωσης
Σημαντική θέση στη φετινή διοργάνωση κατέχουν οι τιμώμενες καλλιτέχνιδες, η Ασπασία Παπαδοπεράκη και η Βάνα Ξένου, δύο δημιουργοί με μακρά και ουσιαστική παρουσία στο ελληνικό εικαστικό πεδίο. Η Βάνα Ξένου συγκαταλέγεται στις σημαντικότερες μορφές της σύγχρονης ελληνικής γλυπτικής, με έργο που συνομιλεί συχνά με τη μνήμη, την ιστορία και τον δημόσιο χώρο, ενώ η πρακτική της εκτείνεται σε μεγάλες συνθέσεις, εγκαταστάσεις και εικαστικές αφηγήσεις με έντονη συμβολική φόρτιση. Η Ασπασία Παπαδοπεράκη, με πολυετή διαδρομή στις εικαστικές τέχνες, έχει διαμορφώσει ένα έργο που κινείται ανάμεσα στη ζωγραφική, τη γλυπτική και την εγκαταστασιακή προσέγγιση, με έμφαση στη μορφή, το υλικό και τη βιωματική διάσταση της εικόνας.
Στην έκθεση, το αστικό τοπίο δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως αρχιτεκτονικό περιβάλλον ή γεωγραφικός χώρος. Μετατρέπεται σε φορέα εμπειριών, κοινωνικών αποτυπωμάτων και προσωπικών αφηγήσεων. Δρόμοι, κτίρια, δημόσιοι χώροι και ίχνη ανθρώπινης παρουσίας συνθέτουν μια εικαστική χαρτογράφηση της σύγχρονης ζωής μέσα στον αστικό ιστό. Άλλοτε η πόλη παρουσιάζεται μέσα από τη γεωμετρία και τη δομή της αρχιτεκτονικής της και άλλοτε ως σκηνικό καθημερινών διαδρομών, μνήμης και ανθρώπινης δραστηριότητας. Οι εικόνες που αναδύονται μέσα από τα έργα αποτυπώνουν τις μεταβολές της σύγχρονης αστικής πραγματικότητας, φωτίζοντας τόσο τις εμφανείς όσο και τις αθέατες πτυχές της καθημερινότητας. Η ζωγραφική και η φωτογραφία λειτουργούν εδώ ως δύο συμπληρωματικές γλώσσες παρατήρησης και καταγραφής. Μέσα από διαφορετικές εικαστικές προσεγγίσεις, ο επισκέπτης καλείται να αναστοχαστεί τη σχέση του με τον δημόσιο χώρο και τη θέση του μέσα στην πόλη.
Τιμώμενη καλλιτέχνις της φετινής διοργάνωσης είναι η Βάνα Ξένου, η οποία παρουσιάζει το έργο «Έλευσις», που αντλεί έμπνευση από τα Ελευσίνια Μυστήρια. Η δημιουργός συνδέει τη δουλειά της με την πνευματική της πορεία και τη σχέση της με τον Νίκο Γαβριήλ Πεντζίκη -Έλληνας συγγραφέας, ζωγράφος και μια από τις πιο ιδιαίτερες μορφές της λογοτεχνίας και της πνευματικής ζωής της Θεσσαλονίκης-, καθώς και με τη βαθύτερη μελέτη της ελληνικής μυστηριακής παράδοσης. Η ίδια είπε: «Την πνευματική μου παιδεία την οφείλω σε έναν πολύ μεγάλο πολίτη της Θεσσαλονίκης, τον Νίκο Γαβριήλ Πεντζίκη. Εκείνος με βοήθησε να εισέλθω σε ένα βάθος. Σε ένα πολύ σημαντικό βιβλίο του, το “Ο Πεθαμένος και η Ανάσταση”, είχε μιλήσει για την κάθοδο στο σκοτάδι ως προϋπόθεση για την έλευση του φωτός».
Μια «αστική περιπλάνηση» στον εκθεσιακό χώρο
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και ο τρόπος με τον οποίο οργανώνεται η ίδια η έκθεση. Το μουσειολογικό σκεπτικό μεταφράζεται, μέσω του αρχιτεκτονικού και μουσειογραφικού σχεδιασμού, σε μια βιωματική χωρική εμπειρία που παραπέμπει σε αστική περιπλάνηση. Ο επισκέπτης κινείται μέσα στον χώρο όπως θα περιπλανιόταν στην ίδια την πόλη, ανακαλύπτοντας σταδιακά εικόνες, αφηγήσεις και διαφορετικές εκδοχές του αστικού τοπίου. Η έκθεση λειτουργεί έτσι ως μια συμπυκνωμένη εμπειρία της πόλης, όπου η τέχνη συνομιλεί με τη μνήμη, την καθημερινότητα και τον τρόπο με τον οποίο βιώνεται ο δημόσιος χώρος.
Μεταξύ των συμμετεχόντων χώρων τέχνης και ανεξάρτητων καλλιτεχνών, είναι οι εξής: Papatzikou Art Gallery, Myro Gallery, Rima Gallery, Gallery Armos, Lola Nikolaou Gallery, Graffikart Gallery, Iaga Gallery, Τέτα Χατζάρα, Δέσποινα Σταθάκη, Απόστολος Φανακίδης, Κωνσταντίνος Γόγαλης, Γιάννης Καμίνης και άλλοι.
Η σύνδεση με την Casa Bianca
H παρουσίαση στην Art Thessaloniki λειτουργεί παράλληλα ως νοητή συνέχεια της ομαδικής έκθεσης «Άστυ», η οποία παρουσιάζεται την ίδια περίοδο στην Casa Bianca, έδρα της Δημοτικής Πινακοθήκης Θεσσαλονίκης. Η ιστορική βίλα, χαρακτηριστικό δείγμα εκλεκτικιστικής αρχιτεκτονικής των αρχών του 20ού αιώνα, στεγάζει τη Δημοτική Πινακοθήκη και αποτελεί σταθερό σημείο αναφοράς για την εικαστική ζωή της πόλης. Η επιλογή της συνέχειας ανάμεσα στους δύο εκθεσιακούς χώρους ενισχύει τον διάλογο γύρω από τη σύγχρονη πόλη και δημιουργεί ένα ενιαίο εικαστικό αφήγημα που εκτείνεται πέρα από τα όρια της έκθεσης.
Η τέχνη απέναντι στη σύγχρονη αστική πραγματικότητα
Σε μια εποχή κατά την οποία οι πόλεις μεταβάλλονται με ταχύτητα και η εμπειρία του δημόσιου χώρου επαναπροσδιορίζεται συνεχώς, η πρόταση της Δημοτικής Πινακοθήκης Θεσσαλονίκης αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Το «Άστυ» δεν επιδιώκει μόνο να αναπαραστήσει την πόλη, αλλά να αναδείξει τις αθέατες αφηγήσεις που γεννιούνται μέσα σε αυτήν: τις διαδρομές, τις μνήμες, τις σιωπές και τις μικρές καθημερινές ιστορίες που συγκροτούν τη σύγχρονη αστική εμπειρία. Μέσα στο διεθνές και πολυσυλλεκτικό περιβάλλον της 9ης Art Thessaloniki, η συμμετοχή της Δημοτικής Πινακοθήκης ξεχωρίζει για τη διακριτική αλλά ουσιαστική της προσέγγιση, μετατρέποντας την πόλη όχι μόνο σε αντικείμενο παρατήρησης, αλλά σε πεδίο βιώματος και εικαστικού στοχασμού.
Κεντρική φωτογραφία: Astakos - Kostas Dios (Chalkos Gallery).
