Το 2025 υπήρξε μια χρονιά-ορόσημο σε πολλούς τομείς και η αλήθεια είναι πως είχε τα πάντα. Κι εκτός από σημαντικές αλλαγές είχε και απώλειες ανθρώπων, τόσο της ελληνικής όσο και της παγκόσμιας σκηνής, οι οποίοι καθόρισαν κατά τη διάρκεια της ζωής τους τον πολιτισμό, τον καλλιτεχνικό αλλά και τον πολιτικό κόσμο. Άνθρωποι που επηρέασαν τον τρόπο που ακούμε μουσική, βλέπουμε σινεμά, σκεφτόμαστε την πολιτική, αντιλαμβανόμαστε τη φύση και την ανθρώπινη ύπαρξη.
Παρακάτω, οι πιο σημαντικές προσωπικότητες που αποχαιρετήσαμε τους προηγούμενους μήνες!
Στην Ελλάδα, η απώλεια του Διονύση Σαββόπουλου ήταν ίσως από τις πιο σημαντικές, καθώς σήμανε το τέλος μιας ολόκληρης εποχής. Δημιουργός που ένωσε τη λαϊκή μουσική με την ποίηση και τον πολιτικό στοχασμό, υπήρξε η φωνή που αφηγήθηκε τη μεταπολεμική και μεταπολιτευτική Ελλάδα. Τα τραγούδια του λειτούργησαν ως χρονικό μιας κοινωνίας σε διαρκή μετάβαση, ενώ η στάση ζωής του τον κατέστησε μια από τις πιο σύνθετες και επιδραστικές μορφές του ελληνικού πολιτισμού.
Μία ακόμα πολύ σημαντική απώλεια για τον ελληνικό καλλιτεχνικό κόσμο, ήταν αυτή της Καίτης Κωνσταντίνου. Η ηθοποιός άφησε πίσω της μια σπάνια υποκριτική κληρονομιά. Με έντονη θεατρική παρουσία αλλά και καθοριστικούς τηλεοπτικούς ρόλους, κατάφερε να ισορροπήσει ανάμεσα στο χιούμορ και το σκοτάδι, δημιουργώντας χαρακτήρες που έμεναν στη μνήμη όχι για την υπερβολή, αλλά για την αλήθεια τους.
Η φωνή της Καίτης Γκρέυ συνδέθηκε με το λαϊκό τραγούδι ως βιωματική εμπειρία. Από τα χρόνια της ακμής του ελληνικού πάλκου μέχρι την καθιέρωσή της ως θρύλος, η Γκρέυ τραγούδησε τον έρωτα, την απώλεια και τη μοίρα με τρόπο ωμό και ειλικρινή, αφήνοντας τραγούδια που συνεχίζουν να συγκινούν. Έφυγε από τη ζωή τον Ιανουάριο του 2025 σε ηλικία 100 ετών, σκορπίζοντας θλίψη σε όλη την Ελλάδα.
Μια ακόμα ξαφνική απώλεια που σημάδεψε τη χώρα μας τη χρονιά που πέρασε ήταν αυτή του Μανώλη Λιδάκη, ο οποίος "έφυγε" σε ηλικία 64 ετών και υπήρξε ερμηνευτής με βαθιά εσωτερικότητα. Με φωνή ζεστή και εκφραστική, υπηρέτησε το έντεχνο και λαϊκό τραγούδι με συνέπεια, επιλέγοντας πάντα την ουσία αντί της εμπορικότητας. Στον κινηματογράφο και την τηλεόραση, ο Νίκος Γαλανός ενσάρκωσε τη γοητεία και το ήθος μιας άλλης εποχής. Με μακρά πορεία στον ελληνικό κινηματογράφο και στη μικρή οθόνη, υπήρξε σύμβολο διαχρονικής κομψότητας.
Στο πολιτικό πεδίο, ο Κώστας Σημίτης άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας. Η διακυβέρνησή του συνδέθηκε με την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας, θεσμικές μεταρρυθμίσεις και κρίσιμες αποφάσεις που συνεχίζουν να αξιολογούνται μέχρι σήμερα.
Όμως και στη διεθνή σκηνή βιώσαμε σημαντικές απώλειες που δύσκολα μπορούν να ξεχαστούν. Ξεκινώντας από τον κινηματογράφο, ο David Lynch, ο δημιουργός που ανέτρεψε τους κανόνες της αφήγησης έφυγε από τη ζωή στην αρχή της χρονιάς, αφήνοντας πίσω του ένα τεράστιο κενό . Από το Twin Peaks μέχρι τις κινηματογραφικές του δημιουργίες, άνοιξε δρόμους στο παράλογο, το ονειρικό και το υποσυνείδητο, επηρεάζοντας βαθιά το παγκόσμιο σινεμά.
Η Jane Goodall, η Αγγλίδα πρωτευοντολόγος και ανθρωπολόγος υπήρξε κάτι πολύ περισσότερο από επιστήμονας. Με τις πρωτοποριακές της έρευνες στους χιμπαντζήδες, άλλαξε τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τα ζώα και τη θέση μας στη φύση, ενώ η ακτιβιστική της δράση ενέπνευσε γενιές να αγωνιστούν για την προστασία του πλανήτη.
Στη μουσική, ο Ozzy Osbourne έμεινε στην ιστορία ως μια από τις πιο εμβληματικές φιγούρες της heavy metal. Με τους Black Sabbath και τη σόλο πορεία του, έσπρωξε τα όρια της μουσικής έκφρασης και διαμόρφωσε μια ολόκληρη κουλτούρα.
Στις ΗΠΑ, οι απώλειες των Diane Keaton και Robert Redford έκλεισαν οριστικά τη χρυσή εποχή του αμερικανικού auteur σινεμά. Και οι δύο διαμόρφωσαν μια κινηματογραφική γλώσσα βασισμένη στην αλήθεια, τον χαρακτήρα και την ανθρώπινη εμπειρία.
Τον περασμένο Σεπτέμβριο ο παγκόσμιος κινηματογράφος αποχαιρέτησε τη Claudia Cardinale, μούσα του ευρωπαϊκού σινεμά με ερμηνείες που συνδύασαν δύναμη και ευαισθησία. Λίγες ημέρες πριν απόχαιρετήσουμε το 2025, αποχαιρετήσαμε και τη Brigitte Bardot, το σύμβολο γυναικείας απελευθέρωσης και αντισυμβατικότητας που κατάφερε να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο, η παγκόσμια σκηνή αντιλαμβάνεται τη γυναικεία είκονα, τη φήμη και την ελευθερία επιλογής.
Κλείνοντας, δεν μπορούμε να μην αναφερθούμε στον θάνατο του Πάπα Φραγκίσκου. Ο Ποντίφικας, ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 21 Απριλίου, Δεύτερη Ημέρα του Πάσχα, ήταν μια μορφή που προσπάθησε να φέρει την Εκκλησία πιο κοντά στον σύγχρονο άνθρωπο, μιλώντας για κοινωνική δικαιοσύνη, συμπερίληψη και ειρήνη. Κατά τη διάρκεια του έργου του κατάφερε να κερδίσει πολλές πρωτιές, βάζοντας πάνω από άλλο την αγάπη και το ενδιαφέρον του για τους πιστούς. Δεν σταμάτησε να εισάγει μεταρρυθμίσεις στην Καθολική Εκκλησία, κερδίζοντας ακόμα και τους πιο παραδοσιακούς.
