Ανά καιρούς έχουν ξεπροβάλλει αρκετές μορφές τουρισμού, οι οποίες θέτουν στο επίκεντρο των διακοπών έναν συγκεκριμένο σκοπό. Θρησκευτικός τουρισμός, οινοτουρισμός και αγροτουρισμός είναι μόνο κάποια από τα είδη που έχουμε συνηθίσει, ειδικά στην Ελλάδα. Την τελευταία περίοδο όμως, ένα άλλο στιλ διακοπών έχει έρθει στην επιφάνεια, το οποίο απευθύνεται σε όσους έχουν γερό στομάχι και σε αυτούς που ενδιαφέρονται για τα μυστήρια και τις ιστορίες. Το συγκεκριμένο είδος απαντάει στο όνομα “Dark Tourism”.

Τι είναι στην πραγματικότητα και γιατί παρατηρείται αύξηση στη ζήτησή του;

Ο σκοτεινός τουρισμός, όπως μεταφράζεται, είναι το είδος που βάζει στο επίκεντρό του προορισμούς που έχουν γραφτεί στις μαύρες σελίδες της ιστορίας. Πρόκειται για έναν τύπο τουρισμού που συνδέεται με επισκέψεις σε τόπους ιστορικών τραγωδιών, πολέμων, φυσικών καταστροφών, εγκαταλελειμμένων περιοχών ή σημείων που έχουν σημαδευτεί από τον ανθρώπινο πόνο και τη συλλογική μνήμη. Παρότι ο όρος μπορεί αρχικά να ακούγεται ακραίος και αμφιλεγόμενος, στην πραγματικότητα σχετίζεται περισσότερο με την ανάγκη της κατανόησης της ιστορίας.

Ο όρος καθιερώθηκε τη δεκαετία του 1990 και περιγράφει τις επισκέψεις σε τοποθεσίες που συνδέονται με θάνατο, καταστροφές ή ιστορικά τραυματικά γεγονότα. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, τα πεδία μαχών, οι εγκαταλελειμμένες πόλεις, τα μνημεία γενοκτονιών, αλλά και οι περιοχές που επλήγησαν από πυρηνικά ατυχήματα ή φυσικές καταστροφές.

Το ενδιαφέρον γύρω από τον Dark Tourism αυξήθηκε σημαντικά εξαιτίας των social media, των ντοκιμαντέρ και της ανάγκης πολλών ταξιδιωτών να συνδέσουν το ταξίδι με τη γνώση και τη βιωματική εμπειρία. Παράλληλα, αρκετοί προορισμοί επενδύουν πλέον στη σωστή ιστορική αφήγηση και στη δημιουργία μουσείων ή οργανωμένων ξεναγήσεων, ώστε οι επισκέψεις να αποκτούν εκπαιδευτικό και πολιτιστικό χαρακτήρα.

Οι 5+1 προορισμοί που απαντούν στον Dark Tourism

1. Άουσβιτς - Πολωνία

Το στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Άουσβιτς αποτελεί έναν από τους πιο συμβολικούς τόπους μνήμης στην Ευρώπη. Οι επισκέπτες έρχονται αντιμέτωποι με τις φρικαλεότητες του Ολοκαυτώματος μέσα από τα κτίρια, τα προσωπικά αντικείμενα και τα αρχεία που διατηρούνται μέχρι σήμερα. Είναι ένας χώρος που προκαλεί σοκ, ενώ δεν είναι λίγοι αυτοί που αναφέρουν πως δεν γύρισαν ίδιοι μετά την επίσκεψή τους εκεί.

2. Τσερνόμπιλ - Ουκρανία

Η εγκαταλελειμμένη πόλη Πρίπιατ και η ζώνη αποκλεισμού γύρω από το Τσέρνομπιλ έχουν εξελιχθεί σε έναν από τους πιο γνωστούς προορισμούς dark tourism παγκοσμίως. Το πυρηνικό ατύχημα του 1986 άφησε πίσω του μια «παγωμένη» εικόνα του χρόνου που συνεχίζει να προκαλεί δέος.

3. Χιροσίμα της Ευρώπης: Όραντουρ-σιρ-Γκλαν - Γαλλία

Το χωριό Όραντουρ-σιρ-Γκλαν διατηρήθηκε ακριβώς όπως έμεινε μετά τη σφαγή των κατοίκων του από τα ναζιστικά στρατεύματα το 1944. Τα κατεστραμμένα σπίτια και τα εγκαταλελειμμένα αντικείμενα λειτουργούν ως ζωντανό μνημείο μνήμης, ενώ δεν παύουν να μας υπενθυμίζουν την αρνητική χροιά του πολέμου.

4. Βερολίνο - Γερμανία

Τα σημεία που διατηρούνται από το Τείχος του Βερολίνου, μαζί με τα μουσεία, τα υπόγεια καταφύγια και τις ιστορικές διαδρομές της πόλης, υπενθυμίζουν με έντονο τρόπο τη διαίρεση της Ευρώπης κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Οι επισκέπτες έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν ιστορίες αποδράσεων, κατασκοπείας και ανθρώπων που έζησαν για δεκαετίες χωρισμένοι από ένα σύνορο που χώριζε όχι μόνο μια πόλη, αλλά και δύο διαφορετικούς κόσμους.

5. Κατακόμβες του Παρισιού - Γαλλία

Κάτω από τη γαλλική πρωτεύουσα εκτείνεται ένα τεράστιο δίκτυο κατακομβών που φιλοξενεί εκατομμύρια ανθρώπινα οστά, δημιουργώντας ένα από τα πιο ιδιαίτερα και ατμοσφαιρικά σημεία της Ευρώπης. Οι στενοί υπόγειοι διάδρομοι, η χαμηλή φωταγώγηση και η σιωπή του χώρου μεταφέρουν τους επισκέπτες σε μια διαφορετική εποχή, όπου η ιστορία, το μυστήριο και η αρχιτεκτονική συνυπάρχουν.

+1. Νήσος Σπιναλόγκα - Ελλάδα

Η Ελλάδα διαθέτει έναν από τους σημαντικότερους προορισμούς dark tourism στη Μεσόγειο. Η Σπιναλόγκα, απέναντι από την Ελούντα της Κρήτης, λειτούργησε ως αποικία λεπρών μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα. Η απομόνωση του παρελθόντος, οι ανθρώπινες ιστορίες και το επιβλητικό τοπίο δημιουργούν μια εμπειρία βαθιά συναισθηματική και ιστορικά φορτισμένη.