Η Βενετία έχει κάτι που δεν έχει καμία άλλη πόλη στον κόσμο: σε κάνει να νιώθεις ότι κινείσαι μέσα σε πίνακα. Το φως, τα κανάλια, οι προσόψεις των palazzi που καθρεφτίζονται στο νερό, η απουσία των αυτοκινήτων που δίνει στην πόλη έναν ρυθμό άλλης εποχής. Κάθε δύο χρόνια, όμως, η Biennale Arte μετατρέπει αυτό που ήδη μοιάζει με αριστούργημα σε μια πόλη όπου η Τέχνη βρίσκεται παντού. Κάθε άνθρωπος αξίζει να βρεθεί εδώ τουλάχιστον μία φορά και, αν μπορεί, να το ζήσει στη διάρκεια της Biennale.


Τρεις μέρες στη Βενετία δεν φτάνουν. Αρκούν, όμως, για να καταλάβεις γιατί αυτή η πόλη δεν μοιάζει με καμία άλλη, ειδικά στη διάρκεια της διεθνούς έκθεσης σύγχρονης Τέχνης Biennale Arte. Η φετινή 61η διοργάνωση, με τίτλο “In Minor Keys”, άνοιξε με μια ιδιαίτερη συγκίνηση. Η επιμελήτριά της, Koyo Kouoh, η πρώτη Αφρικανή γυναίκα που ανέλαβε τη θέση αυτή, έφυγε από τη ζωή τον Μάιο του 2025, λίγους μήνες μετά τον διορισμό της, και η ομάδα της υλοποίησε το όραμά της.
Ξεκινώντας από την Arsenale, το ελληνικό pavilion ήταν από τις πρώτες στάσεις. Το “Escape Room” του Ανδρέα Αγγελιδάκη, σε επιμέλεια Γιώργου Μπεκιράκη, μετέτρεψε τον χώρο σε ένα σύγχρονο πλατωνικό σπήλαιο, ανοίγοντας με ειρωνεία και διορατικότητα τη συζήτηση γύρω από την ελληνική ταυτότητα, τον εθνικισμό και τη συλλογική μνήμη. Από τα εθνικά περίπτερα ξεχώρισαν επίσης εκείνα της Γαλλίας, του Βελγίου, της Ισπανίας και της Ιαπωνίας, με κάθε χώρα να δίνει τη δική της απάντηση στην εποχή.


Από τις παράλληλες εκθέσεις, το “The Only True Protest is Beauty” στο Fondazione Dries Van Noten, στο Palazzo Pisani Moretta, ήταν από τις πιο δυνατές εμπειρίες του ταξιδιού. Ρούχα σαν γλυπτά, κοσμήματα και έργα Τέχνης συνυπήρχαν σε ένα μανιφέστο για την ομορφιά ως πράξη αντίστασης.
Στην Galleria dell’Accademia, η Marina Abramović είναι η πρώτη εν ζωή γυναίκα καλλιτέχνιδα που τιμάται με μεγάλη ατομική έκθεση εκεί με τίτλο “Transforming Energy” δίνει στο κοινό τη δυνατότητα να συμμετάσχει ενεργά στην εμπειρία, μετατρέποντας την επίσκεψη σε άσκηση παρουσίας και συγκέντρωσης. Εξίσου έντονη ήταν η πολυαισθητηριακή έκθεση της Παυλίνας Βαγιωνή, “Oikeiōsis”, ενώ στο Le Stanze della Fotografia, στο νησί San Giorgio Maggiore, η έκθεση του Horst P. Horst, “The Geometry of Grace”, ανέδειξε τη φωτογραφία ως καθαρή αρχιτεκτονική κομψότητας.





Στο Punta della Dogana είχαμε την ευκαιρία να δούμε τη μεγαλύτερη έκθεση της Lorna Simpson στην Ευρώπη εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, στο Palazzo Grassi, η ατομική έκθεση του Michael Armitage έφερνε στο προσκήνιο κοινωνικοπολιτικά θέματα, ενώ στο Ca’ Pesaro η Jenny Saville παρουσίαζε την “Anatomy of Painting”. Στο Palazzo Manfrin, από την άλλη, στο Cannaregio, ο Anish Kapoor εστίαζε στις έννοιες του κενού, της ύλης και της αντίληψης, μέσα σε έναν χώρο που από μόνος του λειτουργεί σαν σκηνικό μεταμόρφωσης. Το “Tide of Returns” στο Ocean Space, -η πρώην εκκλησία του San Lorenzo- σε βύθιζε σε αμμόλοφους, χειροποίητες φιγούρες από κοχύλια και υφάσματα, και ιστορίες αντικειμένων. Στο Fondazione Prada, επίσης, το “Helter Skelter” των Arthur Jafa και Richard Prince έστρεφε το βλέμμα στους τρόπους με τους οποίους η ποπ κουλτούρα έχει διαμορφώσει τις Ηνωμένες Πολιτείες, φωτίζοντας τις αντιφάσεις, τις εμμονές και τις σκοτεινές της πλευρές.


Ολόκληρη η πόλη, στο πλαίσιο της διοργάνωσης, λειτουργεί σαν ένα τεράστιο μουσείο, από τις εκκλησίες μέχρι τους ιδιωτικούς κήπους της. Το “Il Gesto” του JR, στην πρόσοψη και στο εσωτερικό του Venice Venice Hotel, ήταν μια από τις πιο απρόσμενες στάσεις: μια σύγχρονη αναδιήγηση του «Γάμου στην Κανά», μέσα στην ίδια την καθημερινή κίνηση της πόλης. Παράλληλα, δύο ξενοδοχειακές αφίξεις συμπλήρωσαν την εμπειρία της Biennale. Το Aman Venice, στο Palazzo Papadopoli, που φιλοξενεί στους κήπους του τα γλυπτά της Charlotte Colbert, “Possible Landscapes”, ενώ στο Palazzo Donà Giovannelli του Cannaregio του 15ου αιώνα, που ξανασυστήνεται ως προορισμός υψηλής φιλοξενίας, το πιο εντυπωσιακό new entry είναι το Orient Express Venezia.
Φεύγεις από τη Βενετία και κάτι μένει μαζί σου, χωρίς να μπορείς εύκολα να το ονομάσεις. Είναι το φως, το νερό, η αίσθηση ότι σε μια πόλη που επιπλέει εδώ και αιώνες, η Τέχνη και η ζωή δεν χρειάζεται να ξεχωρίζουν. Κι αυτή η ιδέα, ακόμα και χωρίς Biennale, αξίζει το ταξίδι.



ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: Το έργο του JR “Il Gesto” στην εξωτερική όψη του Venice Venice Hotel. ALESSANDRO LANA | ©VENICE VENICE HOTEL
ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ ΣΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ GLOW ΣΤΟ ΤΕΥΧΟΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2026
