Ιδρύτρια και ιθύνων νους πίσω από το δημιουργικό project και γκαλερί The Great Design Disaster, η Joy Herro κινείται διαρκώς ανάμεσα στο design και την τέχνη, αναζητώντας έργα που δεν υπακούουν απλά στις επιταγές της αγοράς, αλλά έχουν ουσιαστικό λόγο ύπαρξης. Από το Μιλάνο και την Αθήνα μέχρι την Πάτμο, η δική της δημιουργική διαδρομή βασίζεται στην περιέργεια, την ειλικρίνεια και την ανοιχτή διάθεση για διάλογο - τρεις αξίες που βρίσκονται στον πυρήνα και της πρόσφατης έκθεσής της, “Jewellery Was Never Innocent”.

Το τελευταίο project -το curation του οποίου η ίδια ανέλαβε- παρουσιάστηκε από το The Great Design Disaster στο Πάτμιον Πολιτιστικό Κέντρο στη Σκάλα, όπου η Herro μας προσκάλεσε να δούμε το κόσμημα πέρα από τη διακοσμητική του διάσταση, ως μία γλυπτική προέκταση του σώματος, φορέα μνήμης, ταυτότητας και προσωπικών ιστοριών.

Σε αυτή τη συνομιλία, η Joy Herro μάς μίλησε για την αξία της περιέργειας, τη σημασία της αποτυχίας, τη δύναμη του ενστίκτου και την ανάγκη να παραμένουμε ανοιχτοί στο απρόβλεπτο.

Πού σας πετυχαίνουμε αυτήν την περίοδο;

Κάπου ανάμεσα στο Μιλάνο, την Αθήνα, την Πάτμο και όπου αλλού με οδηγήσει το επόμενο project. Ταξιδεύω πολύ αυτό το διάστημα, ενώ παράλληλα διαμορφώνω το εκθεσιακό πρόγραμμα του The Great Design Disaster και παραμένω ανοιχτή σε όσα νέα πράγματα ανακαλύπτω στην πορεία.

Με τρεις λέξεις, πώς θα περιγράφατε τη σχεδιαστική φιλοσοφία σας;

Περιέργεια. Ειλικρίνεια. Διάλογος.

Κι αν έπρεπε να δώσετε έναν ορισμό στην Τέχνη, ποιος θα ήταν αυτός;

Η τέχνη είναι η απόδειξη ότι κάποιος ένιωσε την ανάγκη να πει κάτι. Μπορεί να είναι προσωπική, πολιτική, όμορφη ή άβολη, όμως η τέχνη που μένει μαζί μου είναι εκείνη που μοιάζει αναγκαία και όχι κατασκευασμένη.

Η έκθεση “Jewellery Was Never Innocent” εξετάζει το κόσμημα όχι απλώς ως διακοσμητικό αντικείμενο αλλά ως γλυπτική προέκταση του σώματος, με προσωπικές, κοινωνικές και πολιτισμικές προεκτάσεις. Τι είναι αυτό που αποκαλύπτει ένα κόσμημα για τον άνθρωπο που το φορά;

Ίσως περισσότερα απ’ όσα αντιλαμβανόμαστε. Το κόσμημα δεν έχει κάποια ουσιαστική λειτουργία κι όμως οι άνθρωποι το φορούν στο σώμα τους εδώ και χιλιάδες χρόνια. Μπορεί να αποκαλύψει τη μνήμη, την κοινωνική θέση, την επιθυμία, την ανάγκη για προστασία, την αίσθηση του «ανήκειν», την ταυτότητα ή απλά τον τρόπο με τον οποίο θέλουμε να μας βλέπει ο κόσμος. Αυτή η αμφισημία είναι που με γοητεύει. Το κόσμημα βρίσκεται κάπου ανάμεσα στο ποιοι είμαστε και σε αυτό που επιλέγουμε να επικοινωνήσουμε προς τον κόσμο.

Η Ελλάδα και ειδικά η Πάτμος έχουν γίνει σημαντικό κομμάτι της δημιουργικής σας διαδρομής. Τι είναι αυτό που σας συνδέει με τον ελληνικό χώρο και τι πιστεύετε ότι προσφέρει η Μεσόγειος στη σύγχρονη δημιουργία; 

Η χώρα μπήκε στη ζωή μου σχεδόν τυχαία, ξεκινώντας από ένα διαμέρισμα στην Αθήνα το 2018 και έκτοτε, με κάποιον τρόπο, δεν έφυγε ποτέ. Η Μεσόγειος μου προσφέρει κάτι που θεωρώ όλο και πιο πολύτιμο: την προοπτική. Το φως, η θάλασσα, η ιστορία και μια διαφορετική σχέση με τον χρόνο σου θυμίζουν ότι η σύγχρονη ζωή είναι μόνο ένα μικρό στρώμα μέσα σε μια πολύ μεγαλύτερη ιστορία. Η Πάτμος ειδικά, μου προσφέρει μια απίστευτη αίσθηση διαύγειας.

Ένας νέος άνθρωπος του χώρου ή γενικότερα που πιστεύετε πως το μέλλον του διαγράφεται λαμπρό;

Ανακαλύπτω συνεχώς νέους ανθρώπους και είμαι σχεδόν προληπτική στο να προβλέπω το μέλλον κάποιου. Αυτό που με ενθουσιάζει περισσότερο είναι να συναντώ έναν νέο δημιουργό που έχει ήδη αναπτύξει μια προσωπική γλώσσα, τόσο ξεκάθαρη ώστε να αναγνωρίζεται απόλυτα ως δική του.

Ποιος άνθρωπος είχε τη μεγαλύτερη επιρροή πάνω σας;

Πιθανότατα όχι ένας συγκεκριμένος, καθώς πιστεύω ότι με έχουν διαμορφώσει περισσότερο οι τόποι, οι συναντήσεις και οι δύσκολες στιγμές παρά μία και μόνο προσωπικότητα. Το ότι μετακόμισα από τον Λίβανο στη Ρώμη, σίγουρα άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο έβλεπα τον κόσμο.

Ποιο κομμάτι της διαδικασίας της δουλειάς σας είναι το αγαπημένο σας;

Η αρχή, όταν όλα είναι ακόμη ένα ερώτημα. Αγαπώ τις συζητήσεις πριν ακόμη υπάρξει το αντικείμενο ή η έκθεση, όταν μια ιδέα μπορεί ακόμη να εξελιχθεί προς οποιαδήποτε κατεύθυνση.

Η επιμέλεια μιας έκθεσης είναι τελικά μια πράξη επιλογής και αφήγησης. Ποια είναι η πρώτη ερώτηση που κάνετε στον εαυτό σας όταν συναντάτε ένα νέο έργο ή έναν νέο δημιουργό;

«Είναι ειλικρινές;». Πριν από την τεχνική, την εμπορική αξία ή το πλαίσιο, θέλω να αισθανθώ ότι το έργο προέρχεται από κάπου αληθινά. Έπειτα θέλω να καταλάβω γιατί αυτός ο άνθρωπος ένιωσε την ανάγκη να το δημιουργήσει.

Ποια αποτυχία σας αποδείχθηκε τελικά δώρο;

Οι περισσότερες από τις «καταστροφές» μου. Όσα δεν πήγαν σύμφωνα με το σχέδιο με ανάγκασαν να θέσω καλύτερα ερωτήματα. Το ίδιο το The Great Design Disaster γεννήθηκε από την ανάγκη να αμφισβητήσω έναν κόσμο στον οποίο είχα εισέλθει σχεδόν τυχαία.

Ποιο ρίσκο τολμήσατε και δεν το μετανιώσατε;

Το να μπω στον κόσμο του συλλεκτικού design χωρίς να γνωρίζω πραγματικά τους κανόνες του. Το ότι ήμουν αρκετά αφελής ώστε να αμφισβητώ τα πάντα, αποδείχθηκε τελικά ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματά μου. 

Τι σας έμαθε η εμπειρία του να φέρνετε διαφορετικούς δημιουργούς σε διάλογο μεταξύ τους και ποια είναι η μεγαλύτερη έκπληξη που μπορεί να προκύψει μέσα από μια τέτοια συνάντηση;

Με έμαθε ότι η συνεργασία λειτουργεί καλύτερα όταν κανείς δεν προσπαθεί να ελέγξει το τελικό αποτέλεσμα. Όταν οι άνθρωποι ακούν πραγματικά ο ένας τον άλλον, μπορεί να προκύψει κάτι που κανείς τους δεν θα μπορούσε να έχει δημιουργήσει από μόνος του. Αυτή η απρόβλεπτη «τρίτη φωνή» είναι ίσως το πιο συναρπαστικό κομμάτι.

Ποιον άτυπο κανόνα της ζωής απολαμβάνετε να σπάτε;

Το ότι πρέπει να γνωρίζεις ακριβώς πού πηγαίνεις πριν ξεκινήσεις. Μερικά από τα καλύτερα πράγματα στη ζωή μου συνέβησαν επειδή ξεκίνησα αμφισβητώντας το παραπάνω.

Τι αξίζει περισσότερο από το ταλέντο;

Η περιέργεια. Είναι ένα στοιχείο που σε κρατά σε κίνηση, ενώ χωρίς αυτήν, το ταλέντο μπορεί να γίνει επαναλαμβανόμενο.

Έχετε δημιουργήσει το The Great Design Disaster ως έναν χώρο όπου τα αντικείμενα δεν αντιμετωπίζονται απλώς ως προϊόντα αλλά ως φορείς ιδεών και ιστοριών. Πότε ένα αντικείμενο αποκτά για εσάς πραγματική αξία;

Όταν η αξία του δεν μπορεί πλέον να εξηγηθεί μόνο μέσα από το υλικό, τη λειτουργία ή την τιμή του. Με ενδιαφέρουν τα αντικείμενα που κουβαλούν μια ιδέα, μια ιστορία ή το αποτύπωμα του ανθρώπου που τα δημιούργησε. Αυτό ήταν ένα από τα ερωτήματα που βρίσκονταν πίσω από το The Great Design Disaster από την αρχή: γιατί αποφασίζουμε ότι ένα αντικείμενο αξίζει να συλλεχθεί, ενώ ένα άλλο όχι;

Τι δεν διαπραγματεύεστε πια όπως παλιά;

Το ένστικτό μου. Έχω μάθει ότι όταν κάτι δεν μου φαίνεται σωστό, συνήθως υπάρχει ένας λόγος, ακόμη κι αν δεν μπορώ να τον διατυπώσω αμέσως.

Τι σας βοηθά να επανέρχεστε όταν μια μέρα πάει στραβά;

Η κίνηση. Η αλλαγή τοποθεσίας, ένας περίπατος, ένα ποτό με κάποιον που αγαπώ, η θάλασσα όταν είμαι αρκετά τυχερή ώστε να βρίσκομαι κοντά της. Η Ελλάδα συγκεκριμένα έχει γίνει ένα από τα μεγαλύτερα reset μου.

Στη σύγχρονη εποχή, όπου το design συχνά κινείται ανάμεσα στην αισθητική και την εμπορικότητα, ποια στοιχεία αναζητάτε σε ένα έργο που θέλετε να παρουσιάσετε;

Αναζητώ την πρόθεση. Η ομορφιά από μόνη της δεν μου αρκεί. Θέλω να καταλάβω γιατί υπάρχει ένα αντικείμενο, ποιο ερώτημα θέτει και αν προσθέτει κάτι στη συζήτηση, αντί να ακολουθεί απλώς αυτό που ήδη ζητά η αγορά.

Ποιο είναι το πιο δύσκολο «όχι» που έχετε μάθει να λέτε;

Στα πράγματα που δείχνουν σωστά στα χαρτιά, αλλά στην πραγματικότητα μου φαίνονται λάθος.

Πότε ένα αντικείμενο design παύει να είναι απλώς ένα όμορφο item και αποκτά την αξία ενός έργου τέχνης; Ποια στοιχεία αναζητάτε εσείς όταν επιλέγετε έναν δημιουργό ή ένα έργο;

Για μένα, αυτό συμβαίνει όταν το αντικείμενο δεν χρειάζεται πλέον τη λειτουργία του για να δικαιολογήσει την ύπαρξή του. Αν αφαιρέσεις την πρακτική του εξήγηση και εξακολουθεί να έχει παρουσία, νόημα και την ικανότητα να προκαλεί ένα συναίσθημα ή ένα ερώτημα, τότε έχει περάσει σε μια άλλη ενότητα. Όταν επιλέγω ένα έργο, επιστρέφω πάντα στο ίδιο πράγμα: την ειλικρίνεια. Μπορώ να εκτιμήσω μια γλώσσα εντελώς διαφορετική από τη δική μου, αρκεί να πιστεύω στην πρόθεση που βρίσκεται πίσω από αυτή.

Η ζωή μας θα ήταν ομορφότερη αν...

Ήμασταν περισσότερο περίεργοι ο ένας για τον άλλον και λίγο λιγότερο βέβαιοι για τον εαυτό μας.

Αγαπημένη έκθεση , don’t miss ταινία και βιβλίο στο κομοδίνο;

Μια αξέχαστη εκθεσιακή εμπειρία για μένα είναι το “Matrix” της Rei Naito στο Teshima Art Museum. Στο κομοδίνο μου βρίσκεται το “The Soul’s Code” του James Hillman. Όσο για την ταινία, θα πρέπει να κλέψω λίγο, καθώς ακόμη αναζητώ εκείνη που θα αποκαλούσα πραγματικά ως “don’t miss”.

Κεντρική Φωτογραφία ©Piergiorgio Sorgetti