Με αφορμή τη συμπλήρωση περισσότερων από τριών δεκαετιών λειτουργίας του, το Μουσείο Κοσμήματος Ηλία Λαλαούνη παρουσιάζει τη δεύτερη ενότητα ενός κύκλου επετειακών εκθέσεων αφιερωμένων στο έργο και την κληρονομιά του δημιουργού. Η συγκεκριμένη έκθεση διερευνά μια λιγότερο προβεβλημένη πλευρά της δημιουργικής του δραστηριότητας: τη μεταφορά της καλλιτεχνικής του γλώσσας σε αντικείμενα καθημερινής χρήσης και τη σύνδεση της Τέχνης με την καθημερινή εμπειρία του χώρου και της φιλοξενίας.

Η έκθεση φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο ο Ηλίας Λαλαούνης αντιμετώπισε τα διακοσμητικά και χρηστικά αντικείμενα όχι μόνο ως στοιχεία αισθητικής, αλλά ως φορείς πολιτισμού που εντάσσονται οργανικά στην καθημερινή ζωή.

Πάνω από έναν αιώνα δημιουργικής έμπνευσης σε 120 έργα

Στην έκθεση παρουσιάζονται περισσότερα από 120 επιλεγμένα αντικείμενα, προερχόμενα από 25 διαφορετικές συλλογές που σχεδιάστηκαν και υλοποιήθηκαν υπό την επίβλεψη του Ηλία Λαλαούνη την περίοδο 1957-2002. Τα έργα αυτά αποτελούν τμήμα ενός εκτεταμένου αρχειακού συνόλου που περιλαμβάνει πρωτότυπα μοντέλα, σχέδια, σκίτσα, καθώς και πλούσιο φωτογραφικό υλικό από το αρχείο της εταιρείας. Ένα μεγάλο μέρος του υλικού φυλάσσεται σήμερα στη μόνιμη συλλογή του Μουσείου, λειτουργώντας ως πολύτιμη μαρτυρία της δημιουργικής διαδικασίας του καλλιτέχνη και της εξέλιξης της αισθητικής του μέσα στον χρόνο.

Η Λίλα Λαλαούνη και η Τέχνη της φιλοξενίας

Αφετηρία και πηγή έμπνευσης για την έκθεση αποτελεί η Λίλα Λαλαούνη, σύζυγος και μούσα του δημιουργού. Η βαθιά της αγάπη για τη φιλοξενία και η ιδιαίτερη σχέση της με την αισθητική της art de la table επηρέασαν ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο τα αντικείμενα του Λαλαούνη εντάχθηκαν στον χώρο της καθημερινότητας.

Για περισσότερα από πενήντα έξι χρόνια κοινής ζωής, η Λίλα Λαλαούνη αξιοποιούσε τις δημιουργίες του καλλιτέχνη σε κοινωνικές εκδηλώσεις, επίσημα δείπνα και οικογενειακές συγκεντρώσεις, μετατρέποντας το τραπέζι και το σαλόνι σε σκηνές όπου η τέχνη συναντούσε τη ζωή. Σήμερα, ως Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Μουσείου, συνεχίζει αυτή την παράδοση, παρουσιάζοντας τα αντικείμενα στον χώρο του σπιτιού της με τον ίδιο τρόπο που θα τα χρησιμοποιούσε σε μια ζεστή ή επίσημη συνάντηση.

Οι πηγές έμπνευσης

Τα έργα της έκθεσης αντλούν έμπνευση από ένα ευρύ φάσμα θεμάτων: αγριολούλουδα της ελληνικής φύσης, τον μικρόκοσμο των εντόμων, αρχαιολογικά ευρήματα, αλλά και μορφές που παραπέμπουν σε γαλαξίες ή μικροσκοπικές δομές όπως τα κύτταρα. Οι οργανικές αυτές μορφές μεταφράζονται σε αντικείμενα για διαφορετικές χρήσεις -από σερβίτσια και διακοσμητικά στοιχεία μέχρι αντικείμενα γραφείου και φιλοξενίας- δημιουργώντας ένα σύνολο όπου η καλλιτεχνική ευρηματικότητα του δημιουργού συναντά το εκλεπτυσμένο αισθητικό βλέμμα της Λίλας Λαλαούνη στη διακόσμηση του χώρου.

Η λιγότερο γνωστή πλευρά του Ηλία Λαλαούνη

Η έκθεση αναδεικνύει επίσης μια σημαντική αλλά λιγότερο γνωστή διάσταση της δημιουργίας του Ηλία Λαλαούνη: την ενασχόλησή του με αντικείμενα πέρα από το κόσμημα. Μέσα από αυτά τα έργα γίνεται εμφανής τόσο η διορατικότητα του ως επιχειρηματία και πρωτοπόρου στο μάρκετινγκ, όσο και η στρατηγική του να διευρύνει το κοινό του, προσεγγίζοντας ακόμη και το ανδρικό κοινό μέσα από λειτουργικά αντικείμενα. Παράλληλα, οι δημιουργίες αυτές αποκαλύπτουν το εύρος των πηγών έμπνευσής του – από την ιστορία και την αρχαιολογία έως τις επιστημονικές ανακαλύψεις και τις τεχνολογικές εξελίξεις του 20ού αιώνα.

Τέχνη και χρηστικότητα σε διάλογο

Κεντρικός στόχος της έκθεσης είναι να αναδείξει τη διττή φύση των έργων του Λαλαούνη. Από τη μία πλευρά, λειτουργούν ως αυτόνομες καλλιτεχνικές δημιουργίες υψηλής αισθητικής. Από την άλλη, διατηρούν τον πρακτικό τους χαρακτήρα ως αντικείμενα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε ιδιωτικούς ή επαγγελματικούς χώρους, αποδεικνύοντας ότι η Τέχνη μπορεί να ενσωματωθεί ουσιαστικά στην καθημερινότητα.

Οι ειδικές παραγγελίες και οι περιορισμένης παραγωγής δημιουργίες του Λαλαούνη αριθμούν σήμερα εκατοντάδες αντικείμενα που αποτελούν σημαντικά τεκμήρια της σύγχρονης ελληνικής δημιουργίας. Δημοσιεύματα της εποχής τον κατέταξαν δίπλα σε εμβληματικούς δημιουργούς των διακοσμητικών τεχνών, όπως ο Fabergé και ο René Lalique. Η διεθνής αναγνώριση του έργου του κορυφώθηκε με την εκλογή του ως μέλους της Γαλλικής Ακαδημίας Καλών Τεχνών, επιβεβαιώνοντας τη θέση του ανάμεσα στις σημαντικότερες προσωπικότητες του 20ού αιώνα στον χώρο του κοσμήματος και των εφαρμοσμένων τεχνών.

Κεντρική φωτογραφία: Ηλίας Λαλαούνης. Καλοτάξιδα, 1987. Αντικείμενα Τέχνης με απεικόνιση καραβιών