Από τις Κάννες και τη Βενετία μέχρι το Βερολίνο και το Λοκάρνο, οι διαδρομές τους έχουν διασταυρωθεί με μερικούς από τους σημαντικότερους κινηματογραφικούς θεσμούς του κόσμου. Ο Emin Alper και η Κωνσταντίνα Κοτζαμάνη ανήκουν σε δύο διαφορετικές γενιές και εκπροσωπούν δύο εντελώς διαφορετικές κινηματογραφικές προσεγγίσεις, μοιράζονται όμως κάτι ουσιαστικό: την ικανότητα να δημιουργούν έργα που ξεπερνούν τα σύνορα της χώρας τους και βρίσκουν τη θέση τους στον διεθνή κινηματογραφικό διάλογο. Ο Alper με ένα σινεμά βαθιά πολιτικό και ανθρωποκεντρικό, που αναμετριέται με την Ιστορία, τη βία και τις κοινωνικές αντιφάσεις, και η Κοτζαμάνη, με έναν ποιητικό, ονειρικό κινηματογραφικό κόσμο που κινείται ανάμεσα στον μύθο, το σώμα και το φαντασιακό, έχουν χαράξει ο καθένας τη δική του ξεχωριστή πορεία.

Οι νέες τους ταινίες επιβεβαιώνουν αυτή τη διεθνή διαδρομή. Το Titanic Ocean, η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της Κοτζαμάνη, έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα του στο τμήμα "Un Certain Regard" του 79ου Φεστιβάλ Καννών, ενώ το Salvation του Αλπέρ, μετά την πρεμιέρα του στο Διαγωνιστικό Τμήμα της Berlinale 2026 και τη βράβευσή του με την Αργυρή Άρκτο - Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής, συνεχίζει το ταξίδι του στις διεθνείς κινηματογραφικές αίθουσες και διοργανώσεις.

Η φετινή παρουσία τους στο 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης αποκτά, μάλιστα, ξεχωριστή σημασία. Το Titanic Ocean συμμετείχε στο Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα, ενώ ο Alper τίμησε με την παρουσία του τον κινηματογραφικό θεσμό σε ένα μεγάλο αφιέρωμα για το έργο του, από το Beyond the Hill μέχρι το βραβευμένο Salvation. Για το Φεστιβάλ, η συνάντηση αυτή έχει και μια προσωπική διάσταση: η Κοτζαμάνη είχε συμμετάσχει το 2019 στην πρωτοβουλία Meet the Future με το πρότζεκτ της ταινίας της, ενώ ο Αlper συνδέεται με τη διοργάνωση από το 2009, όταν παρουσίασε στο Pitching Lab της Αγοράς την αρχική ιδέα του Beyond the Hill.

Με αφορμή την παρουσία τους στη Θεσσαλονίκη, συναντάμε δύο δημιουργούς που, παρά τις διαφορετικές κινηματογραφικές τους γλώσσες, συνομιλούν με το διεθνές κοινό μέσα από το προσωπικό και το συλλογικό, το πραγματικό και το φαντασιακό. Δύο ξεχωριστές διαδρομές, δύο νέες ταινίες και μια κοινή αφετηρία: η πίστη στις δυνατότητες του κινηματογράφου να ανοίγει δρόμους πέρα από τα γεωγραφικά και καλλιτεχνικά του όρια.

Emin Alper

Ακολουθεί μια διαδρομή που ξεκινά από την Πολιτική Μηχανική και περνά από τα Οικονομικά και την Ιστορία, όπου ολοκλήρωσε το διδακτορικό του και δίδαξε, προτού αφοσιωθεί στον κινηματογράφο. Ο διακεκριμένος Τούρκος σκηνοθέτης και σεναριογράφος,  Emin Alper μεταφέρει στο κινηματογραφικό του έργο τον προβληματισμό του για την Ιστορία, την πολιτική και τις κοινωνικές συγκρούσεις, εξερευνώντας τη σχέση ανάμεσα στην ατομική εμπειρία και τις ευρύτερες ιστορικές και πολιτικές συνθήκες. Στις ταινίες του, η βία, ο φόβος, η καχυποψία και η κατασκευή ενός απειλητικού «άλλου» δεν αποτελούν απλώς στοιχεία της πλοκής, αλλά τρόπους για να φωτίσει τους μηχανισμούς που διαμορφώνουν τις κοινωνίες και καθορίζουν τις ανθρώπινες σχέσεις. Στο δε νέο του φιλμ Salvation, η ιστορία  εκτυλίσσεται σε μια κουρδική περιοχή της ανατολικής Τουρκίας, σε ένα ορεινό χωριό όπου η επιστροφή μιας οικογένειας που είχε εκτοπιστεί αναζωπυρώνει μια παλιά διαμάχη για τη γη. Την ίδια στιγμή, ο αδελφός του αρχηγού του χωριού αρχίζει να βλέπει όνειρα που θεωρεί θεϊκά μηνύματα και αμφισβητεί την εξουσία του.

Πώς ξεκίνησε η επαφή σας με το σινεμά;

Πάντα υπήρχε αυτή η επιθυμία μέσα μου. Όταν ήμουν νέος στην Τουρκία, υπήρχαν πολύ λίγες σχολές κινηματογράφου και η κινηματογραφική βιομηχανία της χώρας ήταν σχεδόν νεκρή. Ήταν ουσιαστικά η πρώτη κρίση του τουρκικού σινεμά και ήταν πολύ δύσκολο να πείσεις την οικογένειά σου να σπουδάσεις σε αυτό το πεδίο. Οι γονείς μου ήθελαν να έχω μια καλή δουλειά. Εγώ, από την άλλη, ήμουν πολύ καλός στα μαθηματικά και στις φυσικές επιστήμες, γι' αυτό και ξεκίνησα τις σπουδές μου στη μηχανική, πριν στραφώ στα οικονομικά. Αυτό έκαναν και οι περισσότεροι: μετά την αποφοίτησή τους από την πρώτη τους σχολή, στρέφονταν προς τον κινηματογράφο.

Κατά τη διάρκεια των σπουδών μου συμμετείχα σε μια κινηματογραφική ομάδα του πανεπιστημίου. Υπήρχαν πολύ καλές ταινίες, τις οποίες βλέπαμε και συζητούσαμε, ενώ ασχολούμασταν και με εκδόσεις. Η επιθυμία μου να ασχοληθώ με τον κινηματογράφο ήταν πάντα εκεί. Ωστόσο, η κρίση συνεχιζόταν και δεν υπήρχαν σχετικές ευκαιρίες. Έτσι, ξεκίνησα τις μεταπτυχιακές μου σπουδές και άρχισα να διδάσκω, ενώ παράλληλα έγραφα σενάρια. Μέχρι το 2007, όταν όλα άλλαξαν για το τουρκικό σινεμά, καθώς άρχισαν να υπάρχουν κρατικά χρηματοδοτικά προγράμματα. Τότε ξεκίνησα κι εγώ τα πρώτα μου βήματα.

Πόσο σημαντικό είναι για εσάς οι ταινίες σας να αντανακλούν την πολιτική και κοινωνική ζωή της Τουρκίας;

Πολύ! Δεν μπορώ να φανταστώ έναν διαφορετικό τρόπο. Είναι πολύ δύσκολο να απομονώσω τις προσωπικές ιστορίες από τις πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες και εξελίξεις, αλλά και από το δικό μου υπόβαθρο. Πάντα ήμουν ένας πολιτικοποιημένος άνθρωπος, πιθανότατα και εξαιτίας της μόρφωσης και της ακαδημαϊκής μου διαδρομής.

Τι είναι αυτό που σας εμπνέει να επιλέγετε τις ιστορίες που αφηγείστε και πώς βρίσκετε κάθε φορά τον κατάλληλο τρόπο να τις μεταφέρετε στη μεγάλη οθόνη;

Η βία ήταν πάντα ένα θέμα που με έλκυε, όχι με θετικό τρόπο, αλλά μέσα από έναν συνδυασμό έλξης και σοκ. Πάντα ήθελα να ανακαλύψω την πηγή της βίας και, ειδικότερα, της πολιτικής βίας: πώς και γιατί οι άνθρωποι προχωρούν σε τέτοιες πράξεις και συμπεριφέρονται ο ένας στον άλλον με αυτόν τον τρόπο, κυρίως όταν υπάρχουν πολιτικά κίνητρα. Από τα χρόνια του πανεπιστημίου είχα την επιθυμία να βρω απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα. Αναζητούσα διαρκώς απαντήσεις και τα ίδια ζητήματα κυριαρχούσαν στο μυαλό μου και κατά τη διάρκεια της ακαδημαϊκής μου πορείας. Η γενοκτονία, οι μαζικές σφαγές που διαπράττονται από ένα κράτος, η ιστορία και τα κοινωνικά κινήματα ήταν μερικά από τα βασικά μου ερωτήματα. Δεν πιστεύω ότι οι άνθρωποι είναι σαδιστές και διαπράττουν εγκλήματα απλώς επειδή είναι τέτοιοι. Πιστεύω ότι η βασική αιτία που τους οδηγεί σε τέτοιες συμπεριφορές είναι ο φόβος. Έχει κυρίως να κάνει με φαντασιακούς εχθρούς που δημιουργούν στο μυαλό τους. Η πολιτική κουλτούρα και η κοινωνική ελίτ της Τουρκίας φοβούνταν πάντα την ένωση και τη συσπείρωση των χαμηλότερων κοινωνικά και ιεραρχικά ομάδων. Αυτό το στοιχείο αποτελούσε πάντοτε ένα τραύμα γι' αυτές: είχαν χτίσει μια αυτοκρατορία και ξαφνικά έχασαν τα πάντα. Σκεφτείτε ότι ο Μουσταφά Κεμάλ ήταν από τη Θεσσαλονίκη, δηλαδή η πατρίδα του βρίσκεται έξω από τα σημερινά σύνορα της Τουρκίας. Αυτό αποτελεί ένα τραύμα για τις επόμενες γενιές, καθώς μεγαλώναμε μαθαίνοντας διαρκώς ότι είμαστε περικυκλωμένοι από εχθρούς.

Πώς ισορροπείτε όλα αυτά τα στοιχεία με την εστίαση στο χτίσιμο των χαρακτήρων και στις προσωπικές τους ιστορίες; 

Έχω δουλέψει πάρα πολύ πάνω σε αυτό, κυρίως μέσα από τα σενάρια. Συνήθως γράφω πολύ γρήγορα και στη συνέχεια επιστρέφω στο κείμενο, το πιάνω από την αρχή και το ξαναγράφω. Για μένα, το πιο σημαντικό είναι να αφήσω το σενάριο στην άκρη αφού ολοκληρώσω την πρώτη γραφή. Να κάνω ένα διάλειμμα για μερικές εβδομάδες, να επιστρέψω έπειτα σε αυτό, να το διαβάσω ξανά και να το ξαναγράψω. Επίσης, ζητάω από τους φίλους μου να διαβάσουν το σενάριο. Φυσικά, και το μοντάζ είναι μια πολύ απαιτητική διαδικασία, που διαρκεί πολλές εβδομάδες εντατικής δουλειάς. Και εκεί χρειάζεται να ακολουθήσεις την ίδια διαδικασία με το σενάριο: να κάνεις ένα διάλειμμα και να επιστρέψεις σε αυτό με καθαρό μυαλό. Πλέον γράφω πάντα στον υπολογιστή.

Τι παρατηρείτε ότι απασχολεί κυρίως τους ανθρώπους σε κάθε γωνιά του κόσμου; 

Πιστεύω ότι είναι ο φόβος της απώλειας, κυρίως η ανασφάλεια ότι θα χάσουν το κοινωνικό τους στάτους και την οικονομική τους δύναμη. Το παρατηρώ κυρίως σε λευκές, ανδρικές, εξουσιαστικές φιγούρες, όπως ο Τραμπ, και στον τρόπο με τον οποίο στρέφονται εναντίον των Αφροαμερικανών, των μεταναστών και άλλων μειονοτήτων. Μέσα από τις ταινίες μου θέλω να επικοινωνήσω ότι οι χαρακτήρες μου δεν θέλουν να διοικούνται από τέτοιες προσωπικότητες. Πάντα μου αρέσει να ερευνώ και να αναλύω τις αδυναμίες των ανδρικών προσωπικοτήτων, κυρίως τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζονται από την οικογένεια και από τη φιλοδοξία του άνδρα-ηγέτη μέσα σε αυτήν.

Στη νέα σας ταινία, Salvation, βλέπουμε να αναπτύσσονται ζητήματα θρησκείας και βίας. Τι αναζητάτε μέσα από αυτή την ιστορία;

Βασική μου επιρροή ήταν η σφαγή σε κουρδικά χωριά το 2009, όταν σκοτώθηκαν 44 άνθρωποι κατά τη διάρκεια ενός γάμου. Ήταν ένα τρομακτικό γεγονός. Το είχα πάντα στο μυαλό μου, αλλά αποφάσισα να το μεταφέρω στον κινηματογράφο τα τελευταία δέκα χρόνια. Ειδικά μέσα σε αυτά τα χρόνια, σημειώθηκαν φοβερές πολιτικές αλλαγές στην Τουρκία. Ιδιαίτερα το 2016, όταν έγινε η απόπειρα πραξικοπήματος και ακολούθησε μια πολύ δύσκολη περίοδος κατάστασης έκτακτης ανάγκης, η οποία διήρκεσε τρία χρόνια. Σε εκείνη την περίοδο, τα ανθρώπινα δικαιώματα τέθηκαν υπό αμφισβήτηση και ολόκληρη η κοινωνία βίωσε αυτή τη συνθήκη. Σκέφτηκα, λοιπόν, ότι έπρεπε να μεταφέρω αυτές τις τοπικές ιστορίες και να τις αναγάγω σε παγκόσμιες, ώστε να μπορούν να ταυτιστούν μαζί τους άνθρωποι από κάθε γωνιά του κόσμου.

Kωνσταντίνα Κοτζαμάνη 

Ακολουθεί μια διαδρομή με έναρξη τις μικρού μήκους ταινίες και οδηγεί σε έναν ιδιαίτερο κινηματογραφικό κόσμο, όπου το όνειρο συναντά τον μύθο και η πραγματικότητα μεταμορφώνεται μέσα από ποιητικές εικόνες και αισθητηριακές αφηγήσεις. Η Κωνσταντίνα Κοτζαμάνη, Ελληνίδα σκηνοθέτιδα και σεναριογράφος, έχει διαμορφώσει μια ξεχωριστή κινηματογραφική γλώσσα, με έντονο εικαστικό στοιχείο, ανοιχτή αφηγηματική φόρμα και ενδιαφέρον για τη γυναικεία ταυτότητα, το σώμα, την επιθυμία και τη μεταμόρφωση. Στο έργο της, το προσωπικό βίωμα συναντά τη μυθολογία και το φαντασιακό, δημιουργώντας κόσμους που κινούνται ανάμεσα στο οικείο και το ανοίκειο. Μετά τις διακρίσεις και τη διεθνή πορεία των μικρού μήκους ταινιών της, το Titanic Ocean σηματοδοτεί το πέρασμά της στη μεγάλου μήκους μυθοπλασία. Στο φιλμ, η ιστορία ξεκινά από τον πραγματικό κόσμο των ιαπωνικών σχολών γοργόνων και στήνει μια ιστορία γύρω από μια ομάδα κοριτσιών, την εφηβεία, τις αλλαγές του σώματος και την αναζήτηση της ταυτότητας, συνδέοντας αυτή τη σύγχρονη πρακτική με τον αρχαίο ελληνικό μύθο των σειρήνων.

Στο Titanic Ocean δημιουργείτε έναν ιδιαίτερο, σχεδόν ονειρικό κόσμο, μέσα από τον οποίο θίγετε θέματα όπως η γυναικεία ταυτότητα, το σώμα και η ενηλικίωση. Τι ήταν αυτό που σας ενέπνευσε να αφηγηθείτε αυτή την ιστορία με αυτόν τον τρόπο; 

Ήταν μια φωτογραφία που είδα το 2016, όταν ζούσα στο Μπουένος Άιρες: πέντε κορίτσια στην Ιαπωνία, με ουρές γοργόνας, να επιπλέουν στο νερό. Η εικόνα με στοίχειωσε. Πίσω της ανακάλυψα έναν ολόκληρο κόσμο από πλαστικές ουρές, γκλίτερ, άπνοιες και χορογραφίες κάτω από το νερό. Κάτι παράδοξα τεχνητό, αλλά και πολύ εύθραυστο. Αυτό που με τράβηξε ήταν η απόσταση ανάμεσα στη σχολή και στον αληθινό ωκεανό. Τα κορίτσια μάθαιναν να γίνονται γοργόνες μέσα σε μια πισίνα, αλλά ο ωκεανός παρέμενε άγνωστος, επικίνδυνος και ελεύθερος. Εκεί είδα έναν τρόπο να μιλήσω για την εφηβεία, για το σώμα που αλλάζει και για την ταυτότητα που ακόμη πλάθεται. Δεν ήθελα να τα αφηγηθώ όλα με ρεαλιστικούς όρους. Η γοργόνα μπορούσε να κρατήσει μαζί το παιχνίδι και τον φόβο, την επιθυμία και την ασφυξία. Κάπου εκεί, μέσα στον ποπ ιαπωνικό κόσμο των σχολών γοργόνων, ήρθε και έδεσε ο αρχαίος ελληνικός μύθος της σειρήνας. Το πάντρεμα των δύο κόσμων μού έδωσε έναν τρόπο να μιλήσω για τη γυναικεία μυθολογία: μια γυναικεία Οδύσσεια από την πλευρά της σειρήνας. Δεν ακολουθούμε τον Οδυσσέα που δένεται στο κατάρτι για να ακούσει το τραγούδι της. Ακολουθούμε ένα κορίτσι που μεταμορφώνεται σε γοργόνα και βρίσκει τη δική του φωνή.

Πιστεύετε ότι υπάρχει μια διαφορετική «γυναικεία ματιά» στον κινηματογράφο; Ή θεωρείτε ότι ένας τέτοιος χαρακτηρισμός μπορεί τελικά να περιορίσει τις γυναίκες δημιουργούς και την καλλιτεχνική τους έκφραση; 

Σίγουρα, για πολύ καιρό η ανδρική ματιά παρουσιαζόταν σαν να ήταν ουδέτερη, σαν να μην είχε φύλο. Αλλά και η ιδέα μιας ενιαίας «γυναικείας ματιάς» μπορεί να γίνει μια ακόμη γενίκευση, που με κάποιον τρόπο δεν ακούει τη γυναίκα, δεν την αφήνει να είναι ξεχωριστή. Κάθε δημιουργός αυτοπραγματώνεται διαφορετικά και κουβαλά διαφορετικές προσλαμβάνουσες. Άλλοτε βρίσκει τη δύναμη στη διεκδίκηση, άλλοτε στην πολυπλοκότητα, στην αυτοδιάθεση, στην ενσυναίσθηση ή στην εξουσία. Θέλω να πιστεύω ότι όλα αυτά μπορούν να ακουστούν και να εξερευνηθούν στους κόσμους των δημιουργών. Στο Titanic Ocean με ενδιέφερε να φτιάξω έναν ποιητικό, αισθητηριακό κόσμο. Μια ρευστή αφήγηση, όπου τα συναισθήματα περνούν από τον έναν χαρακτήρα στον άλλον, και οι κορυφώσεις και οι ρυθμοί δεν υπακούν πάντα σε ένα απλό αρχή, μέση, τέλος. Ήθελα να ξεφύγω από μια αφήγηση που οργανώνεται μόνο μέσα από την αιτία και το αποτέλεσμα, σαν να υπάρχει ένας μοναδικός τρόπος να ειπωθεί μια ιστορία. Η ταινία είναι ένας ωκεανός συναισθημάτων που αλλάζει φορά. Μετακινεί τη ροή του αίματος, του φόβου, και μαζί της όσα πιστεύαμε πως έκρυβε το κύμα.

Οι γυναίκες σκηνοθέτιδες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στον χώρο του κινηματογράφου, ιδιαίτερα στην παραγωγή και στη χρηματοδότηση των ταινιών τους. Έχετε αισθανθεί ποτέ ότι χρειάστηκε να αποδείξετε περισσότερο τις δυνατότητές σας για να κερδίσετε την εμπιστοσύνη των συνεργατών σας; Πιστεύετε ότι τα πράγματα έχουν αλλάξει τα τελευταία χρόνια;

Ναι, υπήρξαν στιγμές που ένιωσα ότι έπρεπε να κερδίσω την εμπιστοσύνη των συνεργατών μου στην πράξη. Στην Ιαπωνία, η έντονη ιεραρχία και οι διαφορετικοί κώδικες επικοινωνίας έκαναν κάποιες φορές τη θέση μου πιο σύνθετη. Οι γυναίκες σε θέσεις εξουσίας μοιάζουν ακόμη κάπως ασύμβατες με μια συγκεκριμένη αντίληψη για την ηγεσία. Κάποιες φορές ζητούσα από τον διευθυντή φωτογραφίας να μεταφέρει δικές μου κατευθύνσεις και διαπίστωνα ότι έτσι γίνονταν πιο εύκολα αποδεκτές. Ήταν μια πρακτική λύση, αλλά μου έδειξε και πόσο επηρεάζει το φύλο τον τρόπο που ακούγεται μια οδηγία. Έχουν αλλάξει αρκετά πράγματα, κυρίως στην ορατότητα και στη συζήτηση γύρω από αυτά. Στην πράξη, όμως, η εμπιστοσύνη δεν είναι πάντα αυτονόητη. Με ενδιαφέρει να βρίσκω τον δικό μου τρόπο να ηγούμαι, χωρίς να χάνω τη σύνδεση και την έμπνευση που μπορούν να γεννηθούν μέσα από την ευαλωτότητα.

Το Titanic Ocean αποτελεί ένα σημαντικό βήμα στη διαδρομή σας, καθώς είναι η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία σας. Τι ήταν αυτό που σας δυσκόλεψε περισσότερο σε αυτή τη μετάβαση και τι καινούργιο ανακαλύψατε για τον εαυτό σας ως σκηνοθέτιδα;

Στις μικρού μήκους, η αυτοέκφραση ήταν για μένα σχεδόν αυτοσκοπός. Σαν να τραγουδάς unplugged, η φωνή σου βρίσκεται κοντά, άμεσα, χωρίς πολλά φίλτρα. Η μεγάλου μήκους είναι και ένα προϊόν· περνά από πολλούς ανθρώπους, από μια ολόκληρη παραγωγική διαδικασία, και στο τέλος φτάνει στο κοινό, όπου κάπως διαλύεται και ξαναφτιάχνεται μέσα από τα βλέμματα των άλλων. Σαν να πρέπει να γεμίσεις μια μεγάλη συναυλία. Να βρεις τρόπους να κρατήσεις ζωντανό τον κόσμο της ταινίας, να ακουστεί η φωνή σου. Αυτή η διεύρυνση ήταν πολλές φορές άβολη. Ένιωθα ότι χανόμουν μέσα σε όλο αυτό, αλλά ταυτόχρονα ήταν μια σημαντική δημιουργική αναζήτηση, γιατί με ανάγκαζε να ψάξω βαθύτερα. Έμαθα πόση υπομονή χρειάζεται για να περάσει ο χρόνος της ταινίας, μαζί με την ανυπομονησία να μην ξεχάσω το πρώτο όνειρο.

Πόσο σημαντικό είναι για μια γυναίκα σκηνοθέτιδα να έχει την ελευθερία να πειραματίζεται και να αφηγείται τις ιστορίες της χωρίς να χρειάζεται να ανταποκρίνεται σε συγκεκριμένες προσδοκίες για το τι είναι ο «γυναικείος κινηματογράφος»; Πιστεύετε ότι οι γυναίκες πίσω από την κάμερα έχουν αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται οι γυναικείοι χαρακτήρες στη μεγάλη οθόνη;

Η ελευθερία είναι απαραίτητη για να υπάρξουμε ως δημιουργοί. Δεν ξεκινώ από μια θεωρία ή από το τι πρέπει να εκπροσωπήσω. Οι θεωρίες έρχονται μετά την ταινία. Αλλιώς κινδυνεύουμε να γίνουμε tags και τίτλοι στη ροή ειδήσεων. Ως γυναίκες έχουμε ήδη αρκετά βάρη. Συχνά νιώθουμε πως δεν ακουγόμαστε. Πρέπει να γίνουμε και η φωνή όλων; Κι η δική μας πού θα πάει; Στο Titanic Ocean ακολούθησα τη δική μου αλήθεια, τους δικούς μου ρυθμούς. Τα όνειρα, τους εφιάλτες μου, την επιθυμία, τον έρωτα, τον μαγνητισμό, τα ζώα του ωκεανού. Οι γυναίκες πίσω από την κάμερα θα αλλάζουν το βλέμμα, φέρνοντας στο κέντρο εμπειρίες και αφηγήσεις που έμεναν αθέατες. Δεν υπάρχει όμως ένας ενιαίος τρόπος να το κάνουν. Κάθε ταινία ανοίγει τον δικό της δρόμο. 

Σε μια εποχή με έντονες κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές, ποιος πιστεύετε ότι είναι ο ρόλος του κινηματογράφου; Μπορεί μια ταινία να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα τον κόσμο γύρω μας ή παραμένει πρωτίστως μια μορφή καλλιτεχνικής έκφρασης;

Ο τρόπος που αγαπάμε, φροντίζουμε τους αρρώστους μας, μεγαλώνουμε παιδιά, πενθούμε τους νεκρούς μας, γερνάμε ή πεθαίνουμε λέει κάτι για τον κόσμο που έχουμε φτιάξει και για τις ζωές που θεωρούμε σημαντικές. Το ίδιο ισχύει για την εξουσία στις σχέσεις και στην εργασία, για την αυτοδιάθεση. Δεν χρειάζεται να δείξεις έναν πόλεμο ή μια διαδήλωση. Κι αυτά είναι πολιτικά, αλλά δεν είναι τα μόνα. Αυτό δεν σημαίνει πως κάθε ταινία με πολιτικό θέμα έχει και πολιτική δύναμη. Για μένα, δεν αρκεί να έχει μια ταινία πολιτικό θέμα για να γίνει πολιτική εμπειρία. Μπορεί να καταγράφει ή να εξηγεί την εποχή, χωρίς να γεννά ένα νέο ερώτημα ή να μας μετακινεί. Η πολιτική της δύναμη αρχίζει από αυτό που αλλάζει μέσα μας, από αυτό που μας συγ-κινεί.

Τι είναι αυτό που σας εμπνέει να επιλέγετε τις ιστορίες που αφηγείστε και πώς βρίσκετε κάθε φορά τον κατάλληλο τρόπο να τις μεταφέρετε στη μεγάλη οθόνη;

Συνήθως ξεκινώ από μια εικόνα ή ένα αίσθημα που θέλει να αλλάξει μέσα στον χρόνο. Στο Titanic Ocean, ήταν το μεγάλο κύμα, μια εικόνα που κουβαλούσα χρόνια και που τελικά βρήκε τη δική της ιστορία. Φαντάζομαι την αφήγηση σαν μια σταγόνα νερού που αρχίζει να τρέμει και συντονίζεται με μια συχνότητα. Γύρω της μαζεύονται τα συστατικά της ταινίας: πρόσωπα, τόποι, ήχοι, όνειρα. Προσπαθώ να μένω ανοιχτή, σαν κεραία, για να τα ακούω και να τα συνδέω. Κάποιες φορές το σήμα χάνεται και υπάρχει ένα μπλοκάρισμα. Τότε προσπαθώ να καταλάβω ποιο κομμάτι του γρίφου δεν έχει βρει ακόμη τη θέση του. Η μορφή της ταινίας δεν είναι κάτι που ξέρω από πριν· αποκαλύπτεται μέσα από αυτή την αναζήτηση. Είναι μια ευάλωτη διαδικασία, αλλά αν ελέγξεις τα πάντα, μπορεί να φτιάξεις μόνο κάτι που ήδη γνωρίζεις.

Φωτογραφίες κεντρικού κολάζ: Άρης Ράμμος