Υπάρχουν στιγμές στην ελληνική κουζίνα που δεν μετριώνται με χρόνια και συνταγές, αλλά με αναμνήσεις. Είναι το άνοιγμα μιας πόρτας σε μια αυλή της Κέρκυρας, το άρωμα της ντομάτας που κόβεται με το χέρι, το λάδι που πέφτει «με το μάτι» πάνω σε μια σαλάτα και μια γιαγιά που μαγειρεύει χωρίς να κοιτάζει ποτέ το τετράδιο με τις συνταγές. Κάπου εκεί ξεκινά το "Mediterranea", το πρόσφατο βιβλίο της Αναστασίας Μιάρη -την οποία γνωρίσαμε μέσα από το βιβλίο της "Yiayia"-, ένας ύμνος στις γυναίκες της Μεσογείου και μια υπενθύμιση ότι η ελληνική γευστική κληρονομιά δεν είναι παρελθόν, αλλά το συστατικό εκείνο που δίνει ακόμη ζωή στα τραπέζια μας.
Η Επιστροφή στις Ρίζες της Γεύσης
Για όλους υπάρχει ένα μέρος για να επιστρέφουν και για την Αναστασία είναι τα παιδικά της καλοκαίρια στην Κέρκυρα. Το "Mediterranea" είναι το τρίτο της βιβλίο και είναι εμπνευσμένο και αφιερωμένο στη γιαγιά της, μια γυναίκα που, όπως λέει η ίδια, αποτελεί την πιο ισχυρή της αναφορά: δυνατή, ατρόμητη και η καλύτερη μαγείρισσα που γνώρισε ποτέ. «Να φανταστείς καλλιεργούσε και συνεχίζει να καλλιεργεί τα δικά της λαχανικά. Δεν είναι μόνο το φαγητό, αλλά ο τρόπος που μαγειρεύει. Δεν πετάει τίποτα, ακολουθεί τις εποχές, ζει με απλότητα και ηρεμία», σημειώνει.
Η δική της σχέση με τη γεύση ξεκινά από μια καθημερινότητα σχεδόν αυτάρκη. Όπως θυμάται, στην Κέρκυρα «καλλιεργούσαμε ντομάτες, μελιτζάνες και κολοκύθια, φτιάχναμε λάδι και κρασί και συμμετείχαμε κι εμείς τα παιδιά σε όλη τη διαδικασία». Το φαγητό δεν ήταν ποτέ απλώς πράξη κατανάλωσης, αλλά ρυθμός ζωής. Ανάμεσα στις πιο έντονες αναμνήσεις της επιστρέφει συχνά «σε ένα μικρό σπίτι στην παλιά πόλη, όπου η γιαγιά τηγάνιζε πατάτες με ρίγανη και γαύρο και μύριζε όλο το σπίτι». Μια γεύση που παραμένει αμετάβλητη στον χρόνο: «Την πρώτη μέρα που επιστρέφω στην Κέρκυρα ακόμα με ρωτάει: “Θες γαύρο;”». Σε αυτό το βιβλίο, η δημοσιογράφος συνεχίζει μια γαστρονομική οδύσσεια σε ολόκληρη τη Μεσόγειο, συλλέγοντας ιστορίες, συνταγές και μνήμες από γυναίκες που μεταφέρουν μια γνώση άτυπη αλλά βαθιά ριζωμένη. «Αυτό το βιβλίο είναι ένας τρόπος να διατηρηθεί η κληρονομιά των γιαγιάδων», λέει.
Μαγειρική «Ενστίκτου» και η Γνώση που Χάνεται
Σε μια εποχή που η μαγειρική έχει μετατραπεί σε γρήγορη κατανάλωση εικόνων και τάσεων, η ίδια εκφράζει μια ανησυχία που επανέρχεται σταθερά στη συζήτηση. «Η μαγειρική σήμερα είναι εύκολες και εύπεπτες συνταγές, πράγμα που με στενοχωρεί», αναφέρει. Για εκείνη, αυτό που χάνεται είναι η ίδια η πράξη της μάθησης μέσα από τον χρόνο. Το «προσωπικό μαγειρικό ρεπερτόριο» που χτίζεται με επανάληψη και εμπειρία. «Η γιαγιά μου έχει 15 πιάτα που μαγειρεύει άψογα, γιατί τα κάνει συνεχώς εδώ και 70 χρόνια», σημειώνει. Η αντίθεση με τη σημερινή συνθήκη είναι καθαρή: «Οι γιαγιάδες μαγείρευαν “με το μάτι”. Εμείς καλούμαστε να μετράμε συνεχώς, πράγμα που μας εξουθενώνει».
H Κουζίνα της Γιαγιάς ως Κοινή Γλώσσα και Μέλλον
Το "Mediterranea" επαναφέρει στο προσκήνιο τη βιωματική γνώση. Δεν αντιμετωπίζει την ελληνική γευστική ταυτότητα ως κάτι στατικό, αλλά ως μια διαρκή μετάδοση. «Η γιαγιά μου είναι η μόνη μου έμπνευση στην κουζίνα», λέει χαρακτηριστικά. Όσο για το αν το βιβλίο συμπυκνωνόταν σε ένα τραπέζι, αυτό θα ήταν της Κέρκυρας: τσιπούρα στα κάρβουνα με χόρτα και ντοματοσαλάτα. Δίπλα, γεύσεις που ανακάλυψε ταξιδεύοντας: «πικάντικη καροτοσαλάτα με harissa (καυτερή πιπεριά τσίλι) και σικελική σαλάτα με πεπόνι, αντζούγιες και μαϊντανό». Σε κάθε περιγραφή, η Μεσόγειος λειτουργεί ως κοινή γλώσσα που ενώνει τόπους και κουζίνες. Το πιο ουσιαστικό μήνυμα του βιβλίου αφορά όσα κινδυνεύουν να χαθούν. Η «κουζίνα της γιαγιάς» δεν είναι δεδομένη. Είναι μια εύθραυστη γνώση που επιβιώνει μόνο μέσα από την πράξη και τη συνέχεια. «Αυτό που θέλω είναι οι άνθρωποι να νιώσουν ότι συνδέονται με αυτές τις γυναίκες», σημειώνει, υπενθυμίζοντας ότι η ελληνική γαστρονομική κληρονομιά παραμένει ζωντανή κυρίως μέσα στα σπίτια, στις καθημερινές τελετουργίες του τραπεζιού και στις ιστορίες που μεταφέρονται από γενιά σε γενιά.
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ MARCO ARGUELLO
ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ ΣΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ GLOW ΣΤΟ ΤΕΥΧΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ-ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2026
