Εξωστρεφής, με φωτεινά αστέρια, ιδιοσυγκρασιακή, αλλά και δύσκολη, με διαρκή εμπόδια και κάποιες τρικλοποδιές, η εικοσαετία 2005 2025 σημάδεψε την εγχώρια δημιουργία με την επιστροφή στην παράδοση και το τεράστιο πλήγμα της πανδημίας.

To Ρεύμα των ’90s

Η δεκαετία 1990-2000 για πολλούς ήταν μια «χρυσή εποχή» της ελληνικής μόδας. Τα περιοδικά βρίσκονται σε άνθηση, η Δάφνη Βαλέντε είναι «βασίλισσα του πλισέ», όπως τη χαρακτηρίζει ο Λάκης Γαβαλάς, και ο Γιώργος Ελευθεριάδης κάνει conceptual συλλογές που δεν έχουμε ξαναδεί. Οι Deux Hommes είναι νέοι αλλά ήδη καταξιωμένοι, η Loukia, σταθερή αξία και οι Χάρης & Άγγελος έχουν κατοχυρώσει ένα στίγμα σκοτεινού ρομαντισμού. Ο Χρήστος Κωσταρέλλος ανοίγει, το 1998, το ατελιέ του και η Ορσαλία Παρθένη δοκιμάζει από το 1996 τις δυνάμεις της δίπλα στον πατέρα της, Δημήτρη. Ο πλανήτης όμως ακόμη δεν θεωρεί την ελληνική μόδα υπολογίσιμη.

«Λίγο πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας, η ελληνική μόδα δεν είχε ακουστεί καν στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Ως τότε, τα μόνα που γνώριζαν οι Αμερικανοί για τη χώρα μας ήταν η Μaria Callas, η Μύκονος και ο Παρθενώνας», λέει ο Στέφανος Ζαούσης που αρχές των ’00s ζει μόνιμα στη Νέα Υόρκη όπου δουλεύει ως fashion editor σε μεγάλους τίτλους της εποχής. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα το 2004, βλέπει να έχουν αλλάξει τα πάντα: «Από τα πειραματικά και με έντονο το προσωπικό στιλ των ’90s, περάσαμε στο απρόσωπο show-off με ξένους designers, ξέφρενη χλιδή και απεριόριστο budget στα editorials μόδας. Ήταν σαν να επέστρεφα σ’ ένα δεύτερο Μανχάταν. Γρήγορα κατάλαβα πως όλο αυτό ήταν μια “φούσκα” που επρόκειτο να σκάσει. Δεν θα μπορούσαν ποτέ οι Έλληνες να έχουν και να ξοδεύουν τα ίδια χρήματα με τους Νεοϋορκέζους. Λίγο αργότερα, φυσικά, η “φούσκα” έσκασε…» Έτσι, πριν από την κρίση, το «τσουνάμι» υπεραισιοδοξίας που φέρνουν μαζί τους οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 2004 ανατρέπει τα πάντα και γίνεται το ορόσημο για την αρχή της εικοσαετίας. Σημείο καμπής, κατά τον καταξιωμένο fashion editor και image maker, δεν είναι άλλο από τη συμβολή της, διεθνούς φήμης, αξέχαστης Σοφίας Κοκοσαλάκη, ειδικά όταν σχεδίασε τα κοστούμια για τους Αγώνες, ερμηνεύοντας την αρχαιοελληνική ταυτότητα με τρόπο σύγχρονο. Τότε, κερδίζει το βραβείο “New Generation Designer” και βάζει τη χώρα στον παγκόσμιο χάρτη, ανοίγοντας τους ορίζοντες για όλους τους Έλληνες σχεδιαστές. Ο στενός της φίλος Άγγελος Φρέτζος δείχνει την πρώτη γυναικεία συλλογή του στην Εβδομάδα Μόδας του Μιλάνου, και η πειραματική, αλλά απίστευτα φορέσιμη, προσέγγισή του συγκεντρώνει ενθουσιώδη σχόλια.

Ένας ένας αρχίζουν δειλά να ξεμυτίζουν, παίρνοντας δύναμη να τολμήσουν. Ο Βασίλης Ζούλιας ανοίγει το 2003 την πρώτη του boutique με αξεσουάρ, ενώ ο Ελευθεριάδης, οι Deux Hommes και ο Άγγελος Μπράτης βγαίνουν εκτός συνόρων. Οι πρώτοι δείχνουν τις συλλογές τους για το 2006-2007 στο Prêt a Porter Paris, ενώ ο Μπράτης, που ανοίγει την boutique του το 2005, έχει ήδη παρουσιάσει στα 23 του την κολεξιόν του στην Εβδομάδα Υψηλής Ραπτικής στο Παρίσι και το 2011, στην Εβδομάδα Μόδας της Ρώμης, Alta Roma, κερδίζει την πρώτη θέση στον διαγωνισμό “Who Is On Next?”. Ο Λάκης Γαβαλάς τον υποστηρίζει στο εξωτερικό και δικαίως τον χαρακτηρίζει «βασιλιά του πατρόν, Alberta Ferreti της Ελλάδας».

Greek Tailoring

Μετά τους Χάρη & Άγγελο και Deux Hommes, ένα νέο δίδυμο κλέβει καρδιές στη στροφή της χιλιετίας, οι Δημήτρης Μαστρόκαλος και Γιάννης Ράπτης, ή αλλιώς MI–RŌ, που γίνονται από το 2003 τα λατρεμένα παιδιά της μόδας, καθορίζοντας τη νεο-glam αισθητική της εποχής. Ο Σωτήρης Γεωργίου ανοίγει το δικό του ατελιέ έναν χρόνο μετά, μόλις στα 26 του, αποκτώντας φανατικό κοινό που τον ακολουθεί μέχρι και σήμερα, η Μαρία-Φλώρα Lehec, μετά την προϋπηρεσία της στον Christopher Kane, ιδρύει το brand SOMF και ο Δημήτρης Πέτρου, που ξεκίνησε από τα LAK του Λάκη Γαβαλά, εμφανίζεται στο προσκήνιο το 2008 με υπέροχες, tailored δημιουργίες. Το ταλέντο μοιάζει άπλετο.

Το Όνειρο του Εξωτερικού

Κάθε συζήτηση γύρω από την ελληνική μόδα, ειδικά της τελευταίας εικοσαετίας, καταλήγει αναπόφευκτα στο ζήτημα της εξαγωγιμότητάς της. Ο Λάκης Γαβαλάς, με ήδη τεράστια επιρροή τότε ως επιχειρηματίας, θυμάται σήμερα: «Εκείνη την εποχή είχα ήδη προτείνει στο εξωτερικό, στα showrooms με τα οποία συνεργαζόμουν, κάποια ονόματα όπως οι MI–RŌ και η Δάφνη Βαλέντε, οι οποίοι δυστυχώς δεν μπορούσαν να είναι έτοιμοι για μια διεθνή αγορά. Όχι από θέμα ταλέντου ή δουλειάς, αλλά από θέμα παραγωγής. Τα showrooms έχουν πολύ αυστηρούς κανόνες, θέλουν να παραδίδεις πάρα πολύ γρήγορα και να είναι οι ποιότητες άρτιες. Η Ελλάδα, όμως, δεν ζει από τη μόδα, πόσο μάλλον τότε, οπότε τέτοιοι σχεδιαστές με μορφή και υφή δεν μπορούσαν να στηρίξουν με τα ελληνικά μέσα τη δουλειά τους στο εξωτερικό». Το 2001, ο Απόστολος Μητρόπουλος παρουσιάζει την κολεξιόν του στο Carousel du Louvre στο Παρίσι. Ο σχεδιαστής, που σύμφωνα με τον Γαβαλά είναι «η Westwood και ο McQueen μαζί», λείπει πολύ έντονα από τα πράγματα σήμερα, μιας κι έχει αποσυρθεί, αφού συνεργάστηκε στενά με την Patricia Field και οι δημιουργίες του πωλούνταν στο εμβληματικό
κατάστημά της στη Νέα Υόρκη, αλλά και στο Dover Street Market.

Το 2005, εμφανίζεται στο προσκήνιο ο Βρεττός Βρεττάκος, με την πτυχιακή του συλλογή “Folds” να αγοράζεται από τα Dover Street Market, Browns και Harvey Nichols, ενώ αργότερα η συνεργασία του με τον οίκο Swarovski τον χρίζει αποκλειστικό και μοναδικό σχεδιαστή για την Beyoncé και την περιοδεία της “The Mrs. Carter Show World Tour 2013”. Το 2008, η Μαίρη Κατράντζου γίνεται η δεύτερη Ελληνίδα, μετά την Κοκοσαλάκη, που κατακτά κυριολεκτικά το Λονδίνο, αφού εντυπωσιάζει με την πτυχιακή της συλλογή για το Central Saint Martins, η οποία την καθιέρωσε ως βασίλισσα των prints κι έκανε ένα εκπληκτικό ντεμπούτο στην Εβδομάδα Μόδας του Λονδίνου. Μετά τις μεγάλες συνεργασίες, όπως με την Adidas, αλλά και την επίδειξη στο Σούνιο το 2019 σε συνεργασία με το σωματείο ΕΛΠΙΔΑ, σήμερα απολαμβάνει ένα status πέρα από τα ελληνικά πλαίσια.

Λίγο πριν από τις αρχές της ιδιαίτερης αυτής εικοσαετίας, το 2002, η Μαρία Λαιμού ιδρύει την Rainbowwave, ένα multi-label showroom που αποκτά ολοένα και μεγαλύτερο κύρος στη βιομηχανία της μόδας στο εξωτερικό, με μία δύναμη που χαρίζει ώθηση στις ελληνικές υπογραφές που επιλέγει η ίδια να αναδείξει: «Ταλέντο και θέληση υπάρχουν. Σχολές και εγχώρια δημιουργία μάς λείπουν. Τα brands που τόλμησαν να δώσουν μία νέα ερμηνεία της παράδοσης χωρίς να αντιγράψουν, όπως οι Ancient Greek Sandals, Ιλεάνα Μακρή και Zeus+Δione, ξεχώρισαν. Σήμερα, υπάρχει πολύ μεγαλύτερη επαφή με το εξωτερικό, ο τουρισμός στην Αθήνα είναι όλο τον χρόνο, βλέπουμε ανθρώπους που έρχονται να μείνουν στην Ελλάδα από άλλες χώρες, που “ζυμώνονται” μαζί με τους Έλληνες, κι αυτό είναι σίγουρα καλό. Κυριαρχεί ανταλλαγή ιδεών και αισθητικής, κι όλο αυτό προσφέρει στο να γίνει έστω και λίγο πιο πλούσιος ο χώρος. Υπάρχουν σήμερα πολλοί νέοι και δημιουργικοί άνθρωποι στη μόδα», μας λέει η ίδια.

Οργάνωση και Πλαίσιο

Η τελευταία εικοσαετία χαρακτηρίζεται από πολλές φιλότιμες προσπάθειες να δομηθεί η εγχώρια κατάσταση, πολλές φορές με κόστος οικονομικό και ψυχικό σε εκείνους που το επιχειρούν. Ο Λάκης Γαβαλάς, το 2003, ξεκινά τη δική του, πιο οικονομική, νεανική σειρά, τα LAK. Το show «κουτουρού» (παιχνίδι με τη λέξη cοuture), με βραδινά ρούχα φτιαγμένα από φούτερ, γίνεται talk-of-the-town. Λίγα χρόνια μετά, το 2007, ξεκινούν οι Εβδομάδες Μόδας στο Ζάππειο - μία εντυπωσιακή, καλοστημένη οργάνωση που δυστυχώς έληξε άδοξα. «Είχε γίνει μια τεράστια προσπάθεια από την Ένωση Σχεδιαστών. Τότε άρχισε να φαίνεται ότι τα πράγματα σοβαρεύουν, ότι είμαστε έτοιμοι για πιο μεγάλα πράγματα. Και μέσα σε τρία χρόνια το όνειρο γκρεμίστηκε», θυμάται η Βίκυ Καγιά, και συμπληρώνει: «Δυστυχώς, πάσχουμε από τάση αυτοκαταστροφής». Η διεθνής της καριέρα είναι τεράστια, αλλά η πρώτη πασαρέλα στην οποία περπάτησε, μόλις στα 14 της, ήταν ελληνική: «Για τον Πολατώφ, και μάλιστα δεν ήξερα καν να περπατάω πάνω σε τακούνια! Έτρεμαν τα πόδια μου και οι γονείς μου από κάτω στοιχημάτιζαν πότε θα πέσω». Αν και τις περισσότερες φορές συνέπιπταν με τις Εβδομάδες Μόδας στο εξωτερικό, έχει περπατήσει σε πολλά ελληνικά Fashion Weeks. Το κορίτσι που μεγάλωσε μέσα στη μόδα, που φρόντιζε να είναι πάντα διαβασμένη για τις ταινίες, τους φωτογράφους, τα μοντέλα και την Τέχνη που διαμόρφωνε τις τάσεις, θέλησε μέσα στην κρίση να κάνει κάτι κι εκείνη για την ελληνική μόδα. Έτσι, το 2009 ανοίγει το Fashion Workshop στο κέντρο της Αθήνας. Σήμερα, οι σχεδιαστές και οι στιλίστες που βγήκαν από «τη σχολή της Βίκυς» έχουν στελεχώσει όλες τις καίριες θέσεις στην εγχώρια σκηνή. «Θεωρούσα ότι ήταν η σωστή στιγμή. Όταν έρχεται μία κρίση, μία δύσκολη συγκυρία σε μια χώρα, πιστεύω ότι η δημιουργικότητα και η Τέχνη είναι αυτές που θα μας σώσουν. Πίστεψα, λοιπόν, ότι είναι μια χρυσή ευκαιρία να δημιουργήσω μία σχολή μόδας. Είχα όνειρο όλα αυτά τα παιδιά να βγουν στο εξωτερικό, να κάνουν δουλειές, να υπάρχει η Ελλάδα παντού σαν μόδα, όπως υπήρχε και παλιά. Δεν έκανα τη σχολή για να βγάλω χρήματα, ούτε για να γίνω διάσημη, αλλά για να έχω 20, 30, 40 παιδιά, τα οποία θα ήταν the next in fashion».

Ο Στέφανος Ζαούσης θεωρεί ότι η οικονομική κρίση ήταν ένα σημαντικό σημείο καμπής, που έδωσε ανάσα στην ελληνική μόδα: «Με την κατάρρευση της οικονομίας, οι Έλληνες δεν είχαν πια την ευχέρεια να αγοράζουν πανάκριβα ρούχα ξένων σχεδιαστών, και όσοι δεν κατέφευγαν στο fast fashion στράφηκαν στους εγχώριους σχεδιαστές». Πράγματι. Η κρίση φέρνει πτώση στην κατανάλωση, αλλά και στροφή στη χειροποίητη, αυθεντική δημιουργία. Πολλοί νέοι σχεδιαστές χρησιμοποιούν τοπικά υλικά, παραδοσιακές τεχνικές και παρουσιάζουν μοντέρνες συλλογές με ελληνική ταυτότητα. Η επιστροφή στις ρίζες γίνεται τάση και ο αργαλειός, τα υφαντά, το μετάξι, έρχονται στην πρώτη γραμμή με brands με ελληνικό DNA, όπως η Zeus+Δione, που ιδρύθηκε το 2007, να ενθαρρύνουν και να στηρίζουν την εγχώρια παραγωγή. Προς το τέλος της εικοσαετίας, το 2023, η Ορσαλία Παρθένη, άλλο ένα κορίτσι που έχει γεννηθεί κι έχει μεγαλώσει μέσα στη μόδα, αναλαμβάνει το δύσκολο και ρομαντικό task να συγκεντρώσει τους Έλληνες σχεδιαστές και να ιδρύσει την Ελληνική Ένωση Σχεδιαστών Μόδας.

Η Ψηφιακή Ανατροπή

Η πανδημία του 2020 επιταχύνει την ψηφιοποίηση της μόδας -virtual shows, online boutiques- και η παρουσία της στα social media, κυρίως στο Instagram, παγιώνεται. Επόμενη στάση, οι fashion influencers. «Με την πανδημία άλλαξε τελείως το σκηνικό», λέει ο Στέφανος Ζαούσης. «Τα περιοδικά πέθαναν δημιουργικά όπως τα ξέραμε, με τα social media, τους celebrities και τους influencers να παίρνουν τη σκυτάλη. H ακρίβεια εκτοξεύτηκε και το χρήμα άρχισε να μετατοπίζεται, δημιουργώντας μια αβεβαιότητα. Η ελληνική μόδα καλείται να προσαρμοστεί», παρατηρεί. «Στις αρχές του 2000 υπήρχε άρτια αισθητική, η ηθική της δουλειάς ήταν υψηλή, και οι άνθρωποι που ζούσαν και ανέπνεαν για τη μόδα δημιουργούσαν τάσεις μέσα από υπέροχα editorials», λέει η Βίκυ Καγιά. «Δεν μπορούμε να μιλάμε για ελληνική μόδα και να παραβλέψουμε το γεγονός ότι χτίστηκε από τα περιοδικά. Όταν δεν υπήρχε internet, τα περιοδικά μάς ενημέρωναν για το τι γίνεται στο Μιλάνο, τη Νέα Υόρκη. Περιμέναμε έξω από το μεγάλο περίπτερο στην πλατεία του Κολωνακίου να αγοράσουμε τον ξένο Τύπο, και παράλληλα τα ελληνικά γυναικεία και lifestyle περιοδικά, από τη Γυναίκα μέχρι το Nitro. Όλα αυτά τα είδαμε να χάνονται κάποια στιγμή, όπως με τη σχολή μου, που λειτούργησε για εννέα χρόνια. Τον όγδοο χρόνο, με την άνθιση του Instagram, άρχισαν να μην υπάρχουν τόσα ταλαντούχα παιδιά. Εμφανίστηκε μία γενιά που ενδιαφερόταν για το TikTok και όχι για το πατρόν ή την ιστορία της φωτογραφίας. Όλα άρχισαν να γίνονται εύκολα και γρήγορα, σημασία ξεκίνησε να έχει η μπροστινή πλευρά μίας δημιουργίας - ό,τι φαίνεται στην οθόνη ενός κινητού. Κι ας έκλειναν από πίσω ένα ρούχο με συρραπτικό!» Ο Λάκης Γαβαλάς, μάλιστα, είναι ακόμη πιο αφοριστικός: «Σήμερα μας έχουν κυριεύσει δύο κακά πράγματα. Το ένα είναι οι influencers, που οι περισσότερες είναι άσχετες, computerized. Και το άλλο, ότι έχουμε όλο αυτό το fast fashion που καταδικάζει την οποιαδήποτε προσπάθεια δημιουργικότητας».

Αλλαγή Εστίασης

Στην κουβέντα μας, ο Λάκης Γαβαλάς θα αναφερθεί στην επιθυμία του να υπήρχαν σήμερα ένας Τσεκλένης ή οι Χάρης & Άγγελος. Ο φωτογράφος μόδας Θανάσης Κρίκης, από την πλευρά του, που ξεκίνησε στη μόδα αρχικά ως στιλίστας, εστιάζει στη νέα πραγματικότητα: «Μετά την κρίση έχει υπάρξει μία μετάβαση από το πρόσωπο στο brand. Φύγαμε από τους σχεδιαστές-πρόσωπα τύπου Πολατώφ, Ασλάνη. Τότε ο σχεδιαστής ήταν η περσόνα του οίκου. Τώρα, οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν ποιος είναι πίσω από το brand. Πολύς κόσμος δεν ξέρει ότι πίσω από τη Zeus+Δione, για παράδειγμα, υπάρχει ο Marios Schwab». O Schwab, ένας από τους πιο ταλαντούχους σχεδιαστές της γενιάς του στο Λονδίνο, στο ξεκίνημά του εκπροσωπούνταν από τη Μαρία Λαιμού: «Όταν με προσέγγισε η Zeus+Δione με την ιδέα ότι ο Marios θα ήταν ο Creative Director, γνωρίζοντας ήδη το ταλέντο του και ξέροντας επίσης το concept του οίκου για κάτι ελληνικό αλλά ταυτόχρονα πολυτελές, απλό και ιδιαίτερο, κάτι που να έχει μια μοναδικότητα και να μην αντιγράφει μοντέλα ξένα, αυτό μου κίνησε την περιέργεια και το ενδιαφέρον, και γι’ αυτό δουλέψαμε μαζί», θυμάται σήμερα η κυρία Λαιμού. Η αρχή της κρίσης έφερε και μία εξειδίκευση, την οποία επίσης υπογραμμίζει ο Θανάσης Κρίκης. «Κάποιοι κάνουν μαγιό, άλλοι τσάντες. Εκτός από τα κοσμήματα, πότε άλλοτε είχαμε εταιρίες που να κάνουν π.χ. τσάντες ή σανδάλια και να ανοίγουν καταστήματα στο εξωτερικό; H Callista είναι ένα ιδιαίτερο φαινόμενο, που αξίζει να αναφέρουμε, όπως και τα Ancient Greek Sandals». Η Μαρία Λαιμού, η οποία εκπροσωπεί τα AGS, που λανσαριστήκαν το 2011, από την αρχή, αναφέρει τα στοιχεία εκείνα που την έκαναν να τα ξεχωρίσει: «Με τη Χριστίνα Μαρτίνη και τον Νικόλα Μίνογλου ξεκινήσαμε να δουλεύουμε μαζί από την πρώτη τους κολεξιόν. Με την καλλιτεχνική προϋπηρεσία της Χριστίνας σε διεθνείς οίκους, όπως ο Louis Vuitton και ο Balenciaga, αλλά και τις σταθερές επιχειρηματικές βάσεις του Νικόλα, ξαναζωντάνεψαν το ελληνικό σανδάλι και το έφεραν στο διεθνές προσκήνιο. Είναι πραγματικά αξιοθαύμαστοι σαν ομάδα. Η επιτυχία και η αναγνώριση ξεκίνησε εκτός Ελλάδος, με την παρουσία τους στα καλύτερα σημεία πώλησης σε όλο τον κόσμο. Το υπέροχο είναι πως δεν κοιτάνε πίσω, ανανεώνονται συνεχώς και τολμάνε να δουλέψουν με νέα υλικά και καινούριες τεχνικές».

Next Steps

Ο Στέφανος Ζαούσης είναι αισιόδοξος: «Δεν θα γίνουμε ποτέ Μιλάνο ή Παρίσι, αλλά έχουν γίνει κάποια μικρά, μα σημαντικά, βήματα.
Ιδρύθηκε ο Σύλλογος Ελλήνων Σχεδιαστών, ξεκίνησε το Αthens Fashion Week, ώστε να προβληθούν οι σχεδιαστές μας στο εξωτερικό και να έρθουν στη χώρα ξένοι designers, αναδεικνύοντας παράλληλα και νέα ταλέντα, για να ανανεώνεται η εγχώρια σκηνή. Το Madwalk είναι επίσης ένας σημαντικός θεσμός που φροντίζει πάντα να παρουσιάζει τα νέα trends, όπως το genderless και το experimental glam, ενώ τα Haute Grecians αναδεικνύουν την υψηλή ραπτική της χώρας. Φυσικά, μιλάμε για ιδιωτικές πρωτοβουλίες - το κράτος είναι ανύπαρκτο και ανεπαρκές να κατανοήσει τη σημαντική συνεισφορά που θα μπορούσε να έχει η ελληνική μόδα σε οικονομικό, πολιτιστικό και κοινωνικό επίπεδο διεθνώς».

«Στο πρόσφατο Fashion Week, συγκέντρωσα τρία παιδιά υπερταλαντούχα υπό την αιγίδα μου, τα οποία έχω ξεχωρίσει ως καθηγητής σε σχολές μόδας, και δείξαμε μία συλλογή. Το πρόβλημα για μένα είναι ότι δεν υπάρχει ταυτότητα made in Greece, δεν υπάρχει ελληνική μόδα, δεν δέχεται η Ελλάδα τους σχεδιαστές ως εμπόρους πάνω στους οποίους μπορεί να στηρίξει ένα development», δηλώνει ο Λάκης Γαβαλάς, ενώ η Μαρία Λαιμού επισημαίνει: «Η αντιστροφή του brain drain με γεμίζει αισιοδοξία, αλλά η έλλειψη ουσιαστικής υποδομής με τρομάζει. Το σημαντικό είναι ότι η Ελλάδα δεν έχει παραγωγή. Τα εργατικά μας είναι υψηλά και δεν υπάρχουν βιομηχανικές εγκαταστάσεις παραγωγής ρούχου αλλά ούτε και μικρές βιοτεχνίες υψηλής ποιότητας. Αν κάτι χαθεί, όπως για παράδειγμα η παραγωγή βαμβακιού και η κλωστοϋφαντουργία, είναι δύσκολο να ξαναχτιστεί. Οπότε πρέπει κανείς να ξεκινήσει ξανά, με ένα επενδυτικό σχέδιο. Ταλέντο και διάθεση υπάρχουν, αλλά χρειάζεται εκπαίδευση και απαιτείται επένδυση, και παράλληλα να μη χάσουμε την παράδοσή μας», καταλήγει, ενώ προσθέτει: «Επίσης, πιστεύω ότι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που έχουμε στη μόδα στην Ελλάδα είναι ότι εμπνεόμαστε πάρα πολύ από ξένα πρότυπα, αντί να δημιουργούμε δικά μας. Ναι, είχαμε την Κοκοσαλάκη, έχουμε την Κατράντζου, αλλά υπάρχουν και νέα ονόματα, όπως η Πελαγία Κολοτούρος που είναι στη Lacoste και δημιουργεί για τη σημερινή γενιά, χωρίς να κοιτάει το παρελθόν».

Κλείνοντας, ο κ. Ζαούσης τονίζει: «Από νεότερους σχεδιαστές ξεχωρίζω την Ελένη Καββάδα, τον Πάνο Γκότση και τον Παύλο Κύρκο. Οι άνθρωποι της μόδας θα πρέπει να μη χάσουν το προσωπικό τους στίγμα όταν κατακλύζονται από τη μαζικοποίηση ή από celebrities και influencers διαφορετικής αισθητικής. Χρειαζόμαστε περισσότερη εξωστρέφεια, καλό PR και τέλειο branding, ώστε να κινηθούν προς το εξωτερικό. Η εγχώρια αγορά είναι πολύ μικρή για τα μεγάλα ταλέντα».

Κεντρική φωτογραφία: Η Mary Katrantzou παρουσίασε τη συλλογή της για την Άνοιξη/Καλοκαίρι 2020 µε ένα αξέχαστο show στον εµβληµατικό Ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο, στις 3 Οκτωβρίου 2019, τιµώντας την ελληνική της κληρονοµιά (COURTESY @MARY KATRANTZOU)

ΚΕΙΜΕΝO - ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΕΛΕΝΗ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ ΣΤΟ ΕΠΕΤΕΙΑΚΟ ΤΕΥΧΟΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2026