Λίγοι θεσμοί έχουν διαμορφώσει την παγκόσμια αγορά τέχνης τόσο καθοριστικά όσο ο Sotheby’s. Ιδρύθηκε στο Λονδίνο το 1744, όταν ο Σάμιουελ Μπέικερ δημοπράτησε μια συλλογή βιβλίων, κι έκτοτε εξελίχθηκε σε παγκόσμια αυθεντία, με δραστηριότητα που εκτείνεται στις καλές τέχνες, τα κοσμήματα, τα ρολόγια, το κρασί και τα σπάνια συλλεκτικά αντικείμενα. 

Η αποτίμηση της επιρροής του Sotheby’s δεν είναι εύκολη υπόθεση, ωστόσο, μια νέα έκδοση του εκδοτικού οίκου Phaidon, προτείνει έναν ιδιαίτερα εύγλωττο τρόπο προσέγγισης: μέσα από τα αντικείμενα που τον καθόρισαν.

Icons: 100 Extraordinary Objects from Sotheby’s History

Το βιβλίο "Icons: 100 Extraordinary Objects from Sotheby’s History" συγκεντρώνει τα σημαντικότερα έργα που πουλήθηκαν ποτέ από τον οίκο δημοπρασιών. Αντί να εστιάζει στις τιμές, εξετάζει την ποιότητα, τη σπανιότητα, την προέλευση και την αφήγηση - εκείνες τις λιγότερο μετρήσιμες δυνάμεις που μετατρέπουν ένα έργο τέχνης ή ένα αντικείμενο σε πολιτισμικό icon. Παράλληλα, ανοίγει ένα παράθυρο σε μερικές από τις πιο δυσεύρετες ιδιωτικές συλλογές του κόσμου. Η αφήγηση ξετυλίγεται χρονολογικά, με βάση το έτος δημιουργίας κάθε αντικειμένου, σχηματίζοντας ένα ευρύ ιστορικό φάσμα που διασχίζει χιλιετίες και διαφορετικές επιρροές.

Ξεκινά με τη "Sue", τον σκελετό ενός Τυραννόσαυρου rex ηλικίας 67 εκατομμυρίων ετών, και καταλήγει στο Comedian (2019) του Maurizio Cattelan: μια μπανάνα κολλημένη με μονωτική ταινία σε έναν τοίχο, που εξελίχθηκε σε σημείο αιχμής για τις συζητήσεις γύρω από την αξία και τη σύγχρονη τέχνη. Κάθε καταχώριση συνοδεύεται από την αρχική εκτίμηση, την τελική τιμή κατακύρωσης και σχόλια επιμελητών και κριτικών.

Ανάμεσα σε αυτά τα δύο άκρα παρεμβάλλονται ιστορίες που μοιάζουν πιο αλλόκοτες κι από μυθοπλασία: ένα νόμισμα Double Eagle του 1933 επανεμφανίζεται ύστερα από έξι δεκαετίες στη λίστα των πλέον καταζητούμενων αντικειμένων της Μυστικής Υπηρεσίας των Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ ένα ιταλικό μπαρόκ ερμάριο του 17ου αιώνα, έργο του Giacomo Herman, ανακαλύπτεται ξανά, περισσότερα από 300 χρόνια μετά τη δημιουργία του σε μια πιτσαρία!

Διαμορφώνοντας την τέχνη

Η τέχνη αποτελεί τον βασικό άξονα του βιβλίου. Μέσα από περισσότερα από 60 χρόνια δημοπρασιών, το "Icons" αποτυπώνει την εξέλιξη της μοντέρνας και σύγχρονης συλλεκτικής πρακτικής, με έργα των Georgia O’Keeffe, Jackson Pollock, Willem de Kooning, Joan Mitchell, Jasper Johns, Lucian Freud, Helen Frankenthaler, Francis Bacon, Barkley L Hendricks και Frida Kahlo.

Το βιβλίο επανέρχεται επίσης στη θρυλική πλέον στιγμή κατά την οποία το Girl Without Balloon του Banksy αυτοκαταστράφηκε λίγα δευτερόλεπτα μετά την πτώση του σφυριού. Το Untitled (1982) του Jean-Michel Basquiat παρουσιάζεται ως ορόσημο της εκρηκτικής ανόδου του καλλιτέχνη, δίπλα σε εμβληματικά έργα όπως η Dame mit Fächer του Gustav Klimt, το The Splash του David Hockney, τα Irises του Vincent van Gogh και η Massacre of the Innocents του Peter Paul Rubens, της οποίας η καταχώριση εμβαθύνει στο σύνθετο πεδίο της απόδοσης και της προέλευσης.

Αντικείμενα πολυτελείας συνυπάρχουν με τα έργα καλών τεχνών. Η αυθεντική τσάντα Hermès Birkin της Jane Birkin -αναμφισβήτητα η πιο διάσημη τσάντα στον κόσμο- προκάλεσε φρενίτιδα στα μέσα ενημέρωσης όταν βγήκε στο σφυρί. Το βιβλίο, ωστόσο, υπενθυμίζει ότι η πολυτέλεια προϋπήρχε πολύ πριν από το σύγχρονο branding. Μία από τις πιο εντυπωσιακές παρουσίες είναι η Guennol Lioness, ένα ασβεστολιθικό μεσοποταμιακό γλυπτό ύψους μόλις τριών ιντσών, το οποίο πουλήθηκε για 57 εκατομμύρια δολάρια το 2007 και εξακολουθεί να κατέχει το ρεκόρ δημοπρασίας για έργο αρχαίας τέχνης.

Η κυκλοφορία του "Icons" φαντάζει ιδιαιτέρως εύστοχη χρονικά, καθώς συμπίπτει με την πολυσυζητημένη επιστροφή του Sotheby’s στο κτίριο Breuer στη Νέα Υόρκη. Στην αρχή του βιβλίου, με τίτλο "Back to Madison", ο διευθύνων σύμβουλος Charles Stewart στοχάζεται πάνω σε αυτή τη στιγμή, παρουσιάζοντάς την ταυτόχρονα ως επιστροφή και ως ανανέωση δέσμευσης.

Main photo: Sotheby’s