Τι σημαίνει να μεγαλώνεις ως καλλιτέχνης σε μια εποχή όπου κάθε βήμα μπορεί να καταγραφεί, να σχολιαστεί και να παραμείνει για πάντα online; Και πόση ελευθερία έχει ένας νέος δημιουργός να κάνει λάθη μέχρι να βρει τη δική του φωνή; Αυτά ήταν μερικά από τα ερωτήματα που έφεραν κοντά την Patti Smith και τη Dua Lipa σε μια ξεχωριστή συζήτηση στο Royal Festival Hall του Λονδίνου.

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 25 Οκτωβρίου, στο πλαίσιο του London Literature Festival, με τη Dua Lipa να έχει αναλάβει φέτος την επιμέλεια του προγράμματος μέσα από το Service95 Book Club. Η βραδιά ήταν αφιερωμένη στο τελευταίο memoir της Patti Smith, Bread of Angels, όμως η συζήτηση σύντομα ξεπέρασε τα όρια ενός βιβλίου, αγγίζοντας τη δημιουργία, την απώλεια, τη μνήμη και την ίδια την εμπειρία του να είσαι καλλιτέχνης σήμερα.

«Σήμερα τα λάθη γίνονται δημόσια»

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της συζήτησης ήρθε όταν η Dua Lipa αναφέρθηκε στην πίεση που αισθάνονται οι νεότεροι καλλιτέχνες. Σε αντίθεση με προηγούμενες γενιές, οι οποίες είχαν περισσότερο χρόνο να πειραματιστούν και να εξελιχθούν μακριά από τη συνεχή δημόσια παρακολούθηση, σήμερα η δημιουργική διαδρομή εκτυλίσσεται σε μεγάλο βαθμό μπροστά σε ένα κοινό που σχολιάζει διαρκώς.

Η Dua Lipa σημείωσε ότι το περιβάλλον μέσα στο οποίο ξεκίνησε η δική της γενιά είναι πολύ πιο γρήγορο. Η διαρκής ανάγκη για νέο περιεχόμενο, η ταχύτητα των social media και η μικρότερη διάρκεια της προσοχής δημιουργούν μια αίσθηση ότι οι καλλιτέχνες πρέπει συνεχώς να παράγουν, να εμφανίζονται και να έχουν κάτι καινούργιο να πουν.

Η Patti Smith συμφώνησε, επισημαίνοντας τη διαφορά ανάμεσα στη δική της εποχή και στη σημερινή πραγματικότητα: οι νέοι δημιουργοί καλούνται πλέον να κάνουν τα λάθη τους δημόσια και να βλέπουν αυτά τα λάθη να αναπαράγονται παντού.

Η παρατήρηση αποκτά ιδιαίτερο βάρος όταν προέρχεται από μια καλλιτέχνιδα που έχτισε την καριέρα της μέσα από τον πειραματισμό. Η Smith ξεκίνησε τη δική της διαδρομή συνδυάζοντας ποίηση, μουσική και performance, χωρίς να ακολουθεί έναν προκαθορισμένο δρόμο. Όπως εξήγησε, όταν ξεκινούσε, το μόνο που ήθελε ήταν να κάνει την ποίηση πιο συναρπαστική.

Δύο εποχές, μία κοινή ανάγκη

Παρά τις τεράστιες διαφορές ανάμεσα στην εποχή που αναδείχθηκε η Patti Smith και στη σημερινή pop κουλτούρα, η συζήτηση αποκάλυψε ένα κοινό σημείο: η δημιουργικότητα δεν αλλάζει τόσο όσο αλλάζει το περιβάλλον μέσα στο οποίο εκφράζεται. Για τη Smith, η ελευθερία εξακολουθεί να υπάρχει. Αυτό που διαφοροποιείται είναι ο τρόπος με τον οποίο κάθε καλλιτέχνης επικοινωνεί με το κοινό του. Η ίδια μάλιστα μίλησε με θαυμασμό για τη δουλειά και την πειθαρχία που απαιτεί η σύγχρονη pop performance, αναγνωρίζοντας ότι οι σημερινοί καλλιτέχνες λειτουργούν μέσα σε ένα εξαιρετικά απαιτητικό περιβάλλον.

Η Dua Lipa, από την άλλη, στάθηκε σε κάτι που μοιάζει όλο και πιο δύσκολο σήμερα: στο δικαίωμα ενός νέου ανθρώπου να μη γνωρίζει ακόμη ποιος θέλει να γίνει. Η πίεση να έχει κανείς από νωρίς ξεκάθαρη ταυτότητα, αισθητική, άποψη και επιτυχία περιορίζει τον χώρο για πειραματισμό -ακριβώς εκεί όπου συχνά γεννιέται η προσωπική φωνή.

Το memoir της Patti Smith, "Bread of Angels"

Η συζήτηση είχε ως αφετηρία το "Bread of Angels", το νέο αυτοβιογραφικό βιβλίο της Patti Smith. Το memoir επιστρέφει στα παιδικά και νεανικά της χρόνια, στην οικογένεια, στις πρώτες καλλιτεχνικές αναζητήσεις και στις σημαντικές σχέσεις που διαμόρφωσαν τη ζωή της. Κεντρικό ρόλο έχουν επίσης η αγάπη και η απώλεια, ιδιαίτερα η σχέση της με τον σύζυγό της Fred «Sonic» Smith.

Για τη Smith, η συγγραφή των αυτοβιογραφικών βιβλίων της συνδέεται άμεσα με μια προσωπική υπόσχεση. Όπως αποκάλυψε στη Dua Lipa, ο Robert Mapplethorpe τής ζήτησε να γράψει την ιστορία τους λίγο πριν από τον θάνατό του. Από εκεί ξεκίνησε το "Just Kids", το βιβλίο που κυκλοφόρησε το 2010 και άνοιξε τον δρόμο για μια σειρά memoirs που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Αν το "Just Kids" επικεντρωνόταν ιδιαίτερα στη σχέση της με τον Mapplethorpe, στο Bread of Angels η Smith διευρύνει το βλέμμα της. Μιλά για περισσότερους ανθρώπους που πέρασαν από τη ζωή της και αναγνωρίζει τον τρόπο με τον οποίο οι σχέσεις, οι συναντήσεις και οι επιρροές μας συνθέτουν σταδιακά αυτό που γινόμαστε.

Όταν η μουσική συναντά τη λογοτεχνία

Η ίδια η συνάντηση Smith και Lipa είναι, κατά κάποιον τρόπο, συνέχεια αυτής της διασταύρωσης μουσικής και λογοτεχνίας. Η Dua Lipa έχει μετατρέψει το ενδιαφέρον της για το βιβλίο σε μια ξεχωριστή πλατφόρμα μέσα από το Service95 Book Club, που δημιουργήθηκε το 2023 και φιλοξενεί προτάσεις βιβλίων, συζητήσεις και συνεντεύξεις με συγγραφείς.

Φέτος, η σχέση της με τη λογοτεχνία πήρε ακόμη μεγαλύτερη διάσταση, καθώς ανέλαβε την επιμέλεια του London Literature Festival, παρουσιάζοντας ένα πρόγραμμα που έφερε στο ίδιο φεστιβάλ διαφορετικές φωνές από τη λογοτεχνία, την ποίηση και τη μουσική. Στο πλαίσιο αυτό, συνομίλησε επίσης με τη Zadie Smith και τον Mustafa.

...Και ένα τελευταίο μουσικό παιχνίδι

Προς το τέλος της βραδιάς, η συζήτηση έγινε πιο προσωπική και παιχνιδιάρικη. Οι δύο καλλιτέχνιδες κλήθηκαν να επιλέξουν ένα τραγούδι της άλλης που θα ήθελαν να είχαν γράψει.

Η Patti Smith επέλεξε το "Houdini" της Dua Lipa, ενώ η Dua Lipa διάλεξε το "Dancing Barefoot" της Patti Smith, ένα τραγούδι που χαρακτήρισε ιδιαίτερα αισθησιακό και βαθιά συναισθηματικό.

Κεντρική φωτογραφία: Pete Woodhead