Ένα από τα πιο σημαντικά έργα που έχουν αφήσει το αποτύπωμά τους στην ιστορία και την εικόνα της πόλης είναι αδιαμφισβήτητα οι «Ομπρέλες» του Γιώργου Ζογγολόπουλου. Τόσο το γλυπτό που στόλιζε την παραλία της Θεσσαλονίκης, όσο και το έργο που βρίσκεται στο MOMUS-Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, στον χώρο της ΔΕΘ-HELEXPO έχουν γίνει με το πέρασμα των χρόνων ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα της πόλης, μια εικόνα ταυτισμένη με τον Θερμαϊκό και την πολιτιστική της ταυτότητα.
Η επιστροφή του νερού στις «Ομπρέλες»
Η εκδοχή των «Ομπρελών» που βρίσκεται στον χώρο της ΔΕΘ-HELEXPO είναι λιγότερο γνωστή στο ευρύ κοινό, αλλά εξίσου εντυπωσιακή, καθώς πρόκειται για μια υδροκινητική εγκατάσταση στον περιβάλλοντα χώρο του MOMUS-Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης.
Έπειτα από μήνες απαιτητικών εργασιών συντήρησης και αποκατάστασης, το έργο επανέρχεται πλέον σε πλήρη λειτουργία, με το νερό να αποκτά ξανά πρωταγωνιστικό ρόλο στην εμπειρία του επισκέπτη. Η επιστροφή της ροής δεν σηματοδοτεί μόνο την τεχνική αποκατάσταση ενός γλυπτού, αλλά και την αναβίωση μιας ολόκληρης καλλιτεχνικής φιλοσοφίας που συνέδεσε την τέχνη με την κίνηση, τον ήχο και το φυσικό στοιχείο.
Το έργο αποκαταστάθηκε χάρη στη στρατηγική υποστήριξη της ΕΥΑΘ Α.Ε., σε μια συνεργασία με ιδιαίτερο συμβολισμό για την πόλη. Η εταιρεία που συνδέεται με τη διαχείριση και τη ροή του νερού στη Θεσσαλονίκη συνέβαλε στην επαναφορά του βασικού στοιχείου που δίνει ζωή στην εγκατάσταση του Ζογγολόπουλου. Οι εργασίες πραγματοποιήθηκαν υπό την ευθύνη του Ιδρύματος Γεωργίου Ζογγολόπουλου, με τη συμβολή εξειδικευμένων συνεργατών και σημαντικών υποστηρικτών, μεταξύ των οποίων το Ίδρυμα Παπαγεωργίου, η Deloitte Greece, ο Σταύρος Ανδρεάδης και η ΤΣΑΛΙΓΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΕΛΙΩΣΕΙΣ ΕΕ.
Το αποτέλεσμα επαναφέρει στο κοινό μια από τις πιο ποιητικές όψεις του έργου, δηλαδή τη «συνομιλία» των μεταλλικών ομπρελών με το νερό, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα συνεχούς κίνησης και μεταβολής.
Από τη Μπιενάλε της Βενετίας στη Θεσσαλονίκη
Η ιστορία του έργου συνδέεται άμεσα με μια σημαντική στιγμή της σύγχρονης ελληνικής τέχνης. Οι «Ομπρέλες» παρουσιάστηκαν αρχικά ως εθνική εκπροσώπηση της Ελλάδας στην 45η Μπιενάλε της Βενετίας το 1993. Αμέσως μετά, ο Γιώργος Ζογγολόπουλος επέλεξε προσωπικά τον χώρο μπροστά από το τότε Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης για την εγκατάστασή τους. Η τοποθέτηση του έργου πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με την τεχνική υπηρεσία της ΔΕΘ και το Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΑΠΘ, που συνέβαλε στη μελέτη και την κατασκευή της εγκατάστασης μέσα στη δεξαμενή νερού.
Παρότι το έργο απομακρύνθηκε προσωρινά το 1995 για να ενταχθεί σε ιδιωτική συλλογή, έναν χρόνο αργότερα εξασφαλίστηκε η αγορά του και η οριστική επιστροφή του στο μουσείο, χάρη στη συνεισφορά του συλλέκτη Πρόδρομου Εμφιετζόγλου και της επιχειρηματία Αίνης Μιχαηλίδου.
Το έργο που έκανε την κίνηση γλυπτική
Ο Γιώργος Ζογγολόπουλος υπήρξε από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της σύγχρονης ελληνικής γλυπτικής. Επηρεασμένος από την κινητική τέχνη των δεκαετιών του 1950 και του 1960, αναζήτησε τρόπους να απελευθερώσει το γλυπτό από τη στατικότητα, χρησιμοποιώντας το νερό ως φυσικό φορέα κίνησης. Στις «Ομπρέλες», το υδάτινο στοιχείο δεν λειτουργεί μόνο διακοσμητικά, αλλά γίνεται και μέρος της ίδιας της σύνθεσης, μετατρέποντας το έργο σε μια ζωντανή εμπειρία που αλλάζει διαρκώς ανάλογα με το φως, τον ήχο και την κίνηση.
Η επιστροφή της υδροκινητικής λειτουργίας στο MOMUS επαναφέρει στο προσκήνιο όχι μόνο ένα εμβληματικό έργο τέχνης, αλλά και μια από τις πιο διαχρονικές εικόνες της πολιτιστικής ταυτότητας της Θεσσαλονίκης.
