Η Νάξος γίνεται ο νέος, διεθνής πολιτιστικός προορισμός. Η πρώτη Cycladic Biennale εγκαινιάζεται σήμερα, 20 Αυγούστου, στην πρώην Σχολή Ουρσουλινών, σηματοδοτώντας την έναρξη ενός θεσμού που φιλοδοξεί να φέρει τη σύγχρονη τέχνη πιο κοντά στην ιστορία, την κοινωνία και την καθημερινότητα των Κυκλάδων. Με διάρκεια έως τις 18 Σεπτεμβρίου 2026, η διοργάνωση δεν αντιμετωπίζει το νησί απλά ως ένα όμορφο σκηνικό για μια έκθεση. Η Νάξος γίνεται μέρος της ίδιας της καλλιτεχνικής διαδικασίας, καθώς οι δημιουργοί καλούνται να αναζητήσουν ιστορίες, ίχνη και αφηγήσεις μέσα στον τόπο και να τα μετασχηματίσουν σε νέες εικαστικές προτάσεις.

“What Re-mains”: Το ερώτημα πίσω από τη Biennale

Η πρώτη έκδοση φέρει τον τίτλο “What Re-mains”, ένα λογοπαίγνιο που μεταφέρει στα ελληνικά την ιδέα του «Τι Απο-μένει;». Πρόκειται για ένα ερώτημα που βρίσκεται στον πυρήνα ολόκληρης της διοργάνωσης και αφορά το τι διασώζεται από το παρελθόν, τι χάνεται και ποια ίχνη εξακολουθούν να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε έναν τόπο.

Η θεματική της Biennale περιστρέφεται γύρω από τη μνήμη και τη λήθη, όχι ως σταθερές και δεδομένες έννοιες, αλλά ως διαδικασίες που μεταβάλλονται διαρκώς. Η ιστορία, άλλωστε, δεν αποτελεί μόνο μια καταγραφή γεγονότων, αλλά διαμορφώνεται μέσα από τις προσωπικές αναμνήσεις, τις προφορικές αφηγήσεις, τα αντικείμενα, τις τεχνικές, τη γλώσσα, την εργασία και τις καθημερινές πρακτικές. Έτσι, η Νάξος αντιμετωπίζεται ως ένας τόπος όπου διαφορετικές χρονικότητες συνυπάρχουν και αλληλεπιδρούν.

66 καλλιτεχνικές φωνές από την Ελλάδα και τον κόσμο

Στην πρώτη διοργάνωση συμμετέχουν 66 καλλιτέχνες και δημιουργοί από την Ελλάδα και το εξωτερικό, ανάμεσά τους και άνθρωποι της καλλιτεχνικής σκηνής της Νάξου και των Κυκλάδων. Η συνύπαρξη διεθνών και τοπικών φωνών αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά του θεσμού. Τα έργα δεν περιορίζονται στην απεικόνιση του νησιού, αλλά αντιθέτως προκύπτουν μέσα από την έρευνα γύρω από την τοπική ιστορία, το αρχείο, την προφορική παράδοση, τις κοινωνικές αλλαγές και τις λιγότερο ορατές πλευρές της νησιωτικής ζωής. Η προσέγγιση αυτή δημιουργεί έναν διάλογο ανάμεσα στην παγκόσμια και την τοπική σκηνή, επιτρέποντας στη σύγχρονη τέχνη να λειτουργήσει ως τρόπος εξερεύνησης της ταυτότητας ενός τόπου.

Ο μόχθος ως αποτύπωμα στην ύλη

Ένας από τους βασικούς άξονες της Biennale είναι η έννοια του μόχθου. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η εργασία δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως παραγωγική δραστηριότητα, αλλά ως ένας τρόπος με τον οποίο η ανθρώπινη γνώση και εμπειρία αποτυπώνονται στο ίδιο το τοπίο. Η εξόρυξη της σμύριδας και του μαρμάρου, οι ξερολιθιές, η αλιεία, η υφαντική και οι καθημερινές πρακτικές εργασίας αποτελούν κομμάτια μιας άυλης κληρονομιάς που έχει αφήσει υλικά και κοινωνικά ίχνη στη Νάξο. Μέσα από αυτές τις δραστηριότητες, το φυσικό τοπίο μετατρέπεται σε πολιτισμικό.

Ταυτόχρονα, όμως, οι γνώσεις και οι πρακτικές που το δημιούργησαν το συγκεκριμένο σκηνικό κινδυνεύουν να χαθούν, καθώς οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες αλλάζουν. Εκεί ακριβώς γεννιέται και το βασικό ερώτημα της έκθεσης: ποια στοιχεία παραμένουν ζωντανά και ποια μετατρέπονται σταδιακά σε μια ανάμνηση;

Μια Biennale που βγαίνει έξω από τους τοίχους της γκαλερί

Η πρώτη Cycladic Biennale αναπτύσσεται σε επιλεγμένους ιστορικούς και δημόσιους χώρους της Νάξου, δημιουργώντας ένα διαφορετικό μοντέλο παρουσίασης της σύγχρονης τέχνης. Το νησί δεν λειτουργεί ως ουδέτερο φόντο, αλλά ως ενεργό κομμάτι της έκθεσης. Παράλληλα με την κεντρική παρουσίαση, το πρόγραμμα περιλαμβάνει εκπαιδευτικές και βιωματικές δράσεις, δημόσιες διαλέξεις, ξεναγήσεις, εργαστήρια και δράσεις με την τοπική κοινότητα. Στο πλαίσιο της διοργάνωσης θα πραγματοποιηθεί επίσης θεματική συζήτηση για την πολιτιστική αποκέντρωση και τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η σύγχρονη τέχνη στην ανάπτυξη της περιφέρειας.

Η Νάξος ως αφετηρία για ένα νέο πολιτιστικό δίκτυο

Η επιλογή της Νάξου έχει και μια ευρύτερη πολιτιστική σημασία. Σε μια χώρα όπου οι σημαντικότερες καλλιτεχνικές διοργανώσεις εξακολουθούν να συγκεντρώνονται κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα, η δημιουργία μιας διεθνούς Biennale στις Κυκλάδες αποτελεί μια διαφορετική πρόταση για τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να αναπτυχθεί η πολιτιστική παραγωγή. Το εγχείρημα φιλοδοξεί, μάλιστα, να μην περιοριστεί στη φετινή διοργάνωση. Ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός προβλέπει την επέκταση σε άλλα νησιά των Κυκλάδων, με στόχο τη δημιουργία ενός ευρύτερου δικτύου πολιτιστικής παραγωγής στο Αιγαίο.

Με αυτόν τον τρόπο, η Cycladic Biennale επιχειρεί να τοποθετήσει τις Κυκλάδες όχι μόνο στον χάρτη του καλοκαιρινού τουρισμού, αλλά και σε εκείνον της διεθνούς σύγχρονης τέχνης και καλλιτεχνικής έρευνας.

Τι απομένει;

Η πρώτη Cycladic Biennale ξεκινά από ένα απλό αλλά σύνθετο ερώτημα. Ανάμεσα σε όσα διατηρούνται, όσα ξεχνιούνται και όσα μεταμορφώνονται, ποια ίχνη τελικά επιβιώνουν;

Στη Νάξο, η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στα έργα τέχνης, αλλά υπάρχει στις πέτρες, στις παλιές τεχνικές, στις αφηγήσεις, στις ανθρώπινες διαδρομές και στις ιστορίες που συνεχίζουν να μεταδίδονται. Η νέα Biennale φαίνεται πως δεν προσπαθεί απλά να παρουσιάσει τη σύγχρονη τέχνη σε ένα μέρος, αλλά να αφήσει την ίδια την ιστορία του τόπου να γίνει η αφετηρία για νέα τέχνη.

Info:

ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ:

ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ & ΩΡΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΕΚΘΕΣΙΑΚΩΝ ΧΩΡΩΝ:

Εγκαίνια: 20 Αυγούστου 2026 | Ώρα Έναρξης: 19:00

Πρώην Σχολή Ουρσουλινών

Περίοδος Έκθεσης: 20/8/2026 – 18/9/2026

Πρώην Σχολή Ουρσουλινών - Former Ursuline School | Τετάρτη, Παρασκευή, Κυριακή: 18:30–21:30 | Πέμπτη & Σάββατο: 10:00–13:00 & 18:30–21:30, Δευτέρα & Τρίτη: Κλειστά

Δημαρχείο - Town Hall | Δευτέρα–Παρασκευή: 08:00–15:00

Θεατρικό Μουσείο Ιάκωβος Καμπανέλλης - Iakovos Kampanelis Theatre Museum | Δευτέρα & Τρίτη: 10:00–14:00 | Τετάρτη–Κυριακή: 10:00–14:00 & 18:00–21:00

Katharsis Retreat | Καθημερινά: 10:00–14:00 & 18:00–21:00

Είσοδος ελεύθερη σε όλους τους εκθεσιακούς χώρους.

Εξαίρεση αποτελεί το Μουσείο Καμπανέλλη, όπου ισχύει το προβλεπόμενο εισιτήριο του μουσείου.

Instagram: @cycladicbiennale

Κεντρική Φωτογραφία: Kατερίνα Κότσαλα, TAΛIANI, εγκατάσταση, κελύφη φιστικιών Αιγίνης & γυάλινο γλυπτό, λάδι σε pvc, θηραϊκή γη, 150x270cm, 2026, photo credits Παναγιώτης Μπαξεβάνης