Η Μαργαρίτα Παπαγιάννη ανήκει σε εκείνη τη γενιά δημιουργών που μετατρέπουν τις προσωπικές τους ιστορίες σε συλλογικές εμπειρίες. Με αφετηρία το θέατρο -ένα «παιχνίδι» που ξεκίνησε από την παιδική της ηλικία και εξελίχθηκε σε τρόπο ζωής-, η ηθοποιός καταφέρνει να μιλήσει για τις πιο εύθραυστες ανθρώπινες στιγμές με ειλικρίνεια, χιούμορ και τρυφερότητα. Η παράστασή της «Πόσα τσιγάρα έχω καπνίσει από τότε που έφυγες» (σκηνοθεσία: Θανάσης Ζερίτης), ένας μονόλογος εμπνευσμένος από μια προσωπική εμπειρία, αγαπήθηκε από το κοινό και επιστρέφει για δεύτερη χρονιά στον Κάτω Χώρο του Θεάτρου του Νέου Κόσμου, αγγίζοντας ένα σύγχρονο βίωμα που πολλοί αναγνωρίζουν: την απώλεια, τη σιωπή και το κενό που αφήνει μια ξαφνική εξαφάνιση.

Μέσα από τη συζήτησή μας, η ίδια μιλά για τη δύναμη της έκθεσης στη σκηνή, το ghosting -δηλαδή η ξαφνική διακοπή κάθε επικοινωνίας από κάποιον χωρίς καμία εξήγηση ή αποχαιρετισμό- ως σύμπτωμα της εποχής, αλλά και για τη Θεσσαλονίκη - την πόλη που συνδέει με την ασφάλεια, την ανεμελιά και τις μικρές καθημερινές χαρές.

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή… Πώς προέκυψε η ενασχόλησή σου με το θέατρο και ποια ήταν τα βιώματά σου ως παιδί;

Από πάρα πολύ μικρή ήξερα ότι θέλω να γίνω ηθοποιός. Θυμάμαι στο Δημοτικό η δασκάλα μας, μάς είχε ζητήσει να γράψουμε ένα ποίημα για το επάγγελμα που θέλουμε να ακολουθήσουμε. Το δικό μου είχε τίτλο: «Το επάγγελμα του ηθοποιού εύκολη υπόθεση δεν είναι». Για χρόνια γελούσαμε οικογενειακώς με αυτόν τον τίτλο. Από οκτώ χρονών περίπου διοργάνωνα θεατρικές παραστάσεις στον ακάλυπτο της πολυκατοικίας με τις φίλες μου. Αυτό που θυμάμαι πιο έντονα δεν είναι το θέατρο ως τέχνη, αλλά το παιχνίδι. Εκείνη την αίσθηση ελευθερίας που έχουν τα παιδιά όταν παίζουν χωρίς να σκέφτονται τίποτα άλλο. Απλά χαίρονται που παίζουν χωρίς να σκέφτονται ότι κάποιος θα τους κρίνει. Μετά πέρασαν τα χρόνια, μπήκα στο Τμήμα Θεάτρου στη Θεσσαλονίκη και το παιχνίδι έγινε επάγγελμα.

Το έργο σου «Πόσα τσιγάρα έχω καπνίσει από τότε που έφυγες» έκανε πολλά sold out κι επιστρέφει για δεύτερη χρονιά τον Νοέμβριο. Πότε κατάλαβες ότι αυτή η προσωπική ιστορία έπρεπε να μεταφερθεί στο σανίδι;

Ναι, ανεβαίνει ξανά στον Κάτω Χώρο του Θεάτρου του Νέου Κόσμου σε σκηνοθεσία Θανάση Ζερίτη και είμαι πολύ χαρούμενη γι' αυτό! Λίγες μέρες μετά το τέλος αυτής της ιστορίας -νομίζω πέντε μέρες μετά- άρχισα να γράφω. Μέσα σε περίπου δεκαπέντε μέρες, το μεγαλύτερο μέρος του κειμένου ήταν έτοιμο. Από την αρχή ήξερα ότι γράφω ένα κείμενο για το θέατρο.

Μίλησέ μας γι' αυτήν την παράσταση… Τι ακριβώς πραγματεύεται;

Αφορά στο τέλος ενός έρωτα. Μια σχέση που τερματίζεται με έναν πολύ βίαιο τρόπο. Με ghosting. Παρακολουθούμε την ηρωίδα κάποιες μέρες μετά το ghosting να προσπαθεί απεγνωσμένα να καταλάβει τι συνέβη και γιατί εξαφανίστηκε ο φίλος της. Μια διαπραγμάτευση ενός ανθρώπου με τον χωρισμό και κατά συνέπεια με το πένθος και τη μοναξιά. Όλα αυτά, ευτυχώς, ιδωμένα μέσα από το χιούμορ. Στην πραγματικότητα, όμως, η παράσταση δε μιλά μόνο για έναν χωρισμό. Μιλά για τη λαχτάρα μας να βρούμε νόημα όταν κάτι καταρρέει χωρίς προειδοποίηση.

Εφόσον πρόκειται για αληθινή ιστορία, πόσο «εκτεθειμένη» νιώθεις κάθε φορά που παίζεις τον μονόλογο; Αλλάζει κάτι μέσα σου με κάθε παράσταση;

Δε νιώθω καθόλου εκτεθειμένη με την αρνητική έννοια της έκθεσης. Η έκθεση για μένα είναι αλήθεια και σύνδεση. Άλλωστε, το υλικό της παράστασης είναι κάτι εντελώς διαφορετικό από την πραγματική ιστορία. Αλλιώς δε θα ήταν θέατρο. Θα ήταν το ντιβάνι του ψυχαναλυτή. Φυσικά και αλλάζει. Η παράσταση κατά τη διάρκειά της είναι κάτι τόσο ζωντανό και πυκνό, που νιώθω κάθε φορά σαν να πηγαίνω στο διάστημα και να επιστρέφω.

Μιας και υπήρχε τόσο μεγάλη ανταπόκριση, τι ένιωσες βλέποντας το κοινό να συνδέεται με κάτι τόσο προσωπικό σου; Πώς βίωσες αυτήν την επιτυχία;

Μάλλον αυτό που συμβαίνει είναι ότι, όταν μιλήσεις για κάτι που θεωρείς πολύ προσωπικό, συνειδητοποιείς ότι όλο αυτό ίσως είναι και συλλογικό. Κακά τα ψέματα, οι χωρισμοί είναι μέσα στη ζωή μας. Και το ghosting πια έχει γίνει πάρα πολύ συχνό... κάτι σαν επιδημία της εποχής. Είναι πάρα πολύ συγκινητικό να βλέπω ότι οι Άνθρωποι έρχονται στην παράσταση και την αγκαλιάζουν από τα πρώτα λεπτά. Νιώθω ότι είναι σαν να είναι μαζί μου επί σκηνής. Επειδή η παράσταση είναι πολύ διαδραστική, ο κόσμος είναι εκεί μαζί μου συνέχεια με μια παρουσία πολύ έντονη. Ας πούμε ότι συμβαίνει το αντίθετο με την πραγματικότητα: Όταν χωρίζεις νιώθεις πάρα πολύ μόνος. Κατά τη διάρκεια της παράστασης δε νιώθει κανείς μόνος.

Πιστεύεις ότι το ghosting είναι τελικά περισσότερο μια μορφή δειλίας ή ένας νέος τρόπος απομάκρυνσης που ακόμα δεν έχουμε καταλάβει πλήρως;

Δε νομίζω ότι όλοι οι άνθρωποι κάνουν ghosting για τους ίδιους λόγους. Πιστεύω, όμως, ότι σχεδόν πάντα υπάρχει ένας βαθύς φόβος απέναντι στη σύνδεση και στη σύγκρουση. Θέλει θάρρος να κοιτάξεις τον άλλον στα μάτια και να του πεις την αλήθεια, ακόμη κι αν ξέρεις ότι θα τον πληγώσεις. Το ghosting είναι, κατά τη γνώμη μου, μια σοβαρή αδυναμία επικοινωνίας. Μια παθητικά επιθετική συμπεριφορά που μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά βίαιη γι' αυτόν που την υφίσταται. Νομίζω τελικά οι ίδιοι δεν αντέχουν τον εαυτό τους στη συνθήκη του να «συνομιλήσουν» με κάποιον.

Μετά από αυτό το έργο, τι βρίσκεται στα σχέδιά σου;

Δεν ξέρω ακόμη. Δε θέλω να σκέφτομαι το μετά. Θέλω να χαρώ αυτό το ταξίδι και εύχομαι να είναι μεγάλο. Θα ήθελα να συνεργάζομαι με ανθρώπους που θαυμάζω και εκτιμώ και να κάνουμε ωραίες παραστάσεις που να αφορούν το σήμερα. Όπως ακριβώς συνέβη σε αυτήν την παράσταση, που είχα την τύχη να δουλέψω με μια ομάδα που όλοι οι συντελεστές ήταν εξαιρετικοί και δούλεψαν με πολλή αγάπη και μεράκι για να βγει αυτό το αποτέλεσμα. Εάν δεν ήταν όλη αυτή η ομάδα, τίποτα δε θα ήταν το ίδιο.

Τι μπορεί να λειτουργήσει ως έμπνευση για σένα;

Η ομορφιά της ζωής και η δυσκολία της. Το πείσμα και η επιμονή όσων θέλουν πραγματικά να είναι ζωντανοί.

Ποια είναι η γειτονιά της Θεσσαλονίκης που έχει μια ξεχωριστή θέση στην καρδιά σου και γιατί;

Η Ρωμαϊκή Αγορά. Είναι ένα μέρος που το συνδέω με ηρεμία και προστασία. Θεωρώ ότι είναι η πιο όμορφη γειτονιά της Θεσσαλονίκης. Τα καφέ, τα παλιατζίδικα, η Ολύμπου ,το πατσατζίδικο του Τσαρούχα, οι άνθρωποι εκεί.

Ένα spot για φαγητό που μόνο λίγοι έχουν ανακαλύψει;

Θα πω την Ηλιόπετρα που, παρόλο που την έχουν ανακαλύψει μάλλον πολλοί, καταφέρνει και διατηρεί πάντα μια ατμόσφαιρα πολύ γλυκιά και ζεστή.

Κάτι που καμιά άλλη πόλη δεν έχει;

Εγώ στη Θεσσαλονίκη δε φοβάμαι. Νιώθω σχεδόν παντού ασφαλής. Ότι αν συμβεί οτιδήποτε, θα πατήσω μια φωνή και θα με βοηθήσουν όλοι. Αλλά κι εκτός αυτού, οι άνθρωποι έχουν όρεξη για κουβέντα, δεν είναι βυθισμένοι μόνο στα δικά τους.

Ένας δρόμος/μια γειτονιά όπου ο χρόνος μοιάζει σαν να σταματά;

Είναι η σύμβαση δύο οδών κάτω από την Εγνατία. Η Γεωργίου Χαραλάμπους Κυπρίου με Πατριάρχου Ιωακείμ. Υπάρχει ένα να ζαχαροπλαστείο εκεί που λέγεται Ροδίνι. Το ίδιο το ζαχαροπλαστείο που έχει κρατήσει όλη την αισθητική μιας άλλης εποχής και αυτός ο δρόμος, με κάνουν όταν περπατάω εκεί, ξαφνικά να νιώθω ότι σπουδάζω ακόμα στο Τμήμα Θεάτρου.

Ποιο είναι το πρώτο πράγμα που κάνεις όταν επιστρέφεις εδώ;

Η πρώτη μέρα ξεκινάει συνήθως πάντα με συνάντηση με τον κολλητό μου τον Αλέξανδρο. Πάμε για ποτά στην Giulietta Spritzeria, πίνουμε, γελάμε, σχεδόν πάντα μεθάμε και συζητάμε τα πάντα.

Μια προσωπική σου ιστορία στην πόλη που ποτέ δεν έχεις μοιραστεί;

Είχα κάποτε ένα πρώτο ραντεβού με κάποιον που μου άρεσε πάρα πολύ και επέμενε να διαλέξω εγώ πού να πάμε. Εμένα μου άρεσε πάρα πολύ το αεροδρόμιο της Θεσσαλονίκης, όποτε του είπα ότι θέλω να πιούμε ουίσκι στην αίθουσα αναχωρήσεων του αεροδρομίου. Και το δέχτηκε ο άνθρωπος. Και ήταν πολύ ωραία!

Είναι μεσάνυχτα σε μια πόλη άδεια. Πού σου αρέσει να περπατάς;

Στη Λεωφόρο Νίκης από την πλευρά της θάλασσας.

Ένας χώρος Τέχνης που ξεχωρίζεις εδώ;

Θα πω τις αποθήκες στο Λιμάνι όταν γίνεται το φεστιβάλ Κινηματογράφου τον Νοέμβριο. Υπάρχει κάτι πολύ «Αγγελοπουλικό» σε εκείνο το μέρος.

Δεν πρέπει να φύγει κανείς από τη Θεσσαλονίκη, αν δε δοκιμάσει…

Κουλούρι φυσικά! Στην Αθήνα, συγνώμη αλλά δεν το πετυχαίνουν. Κι αν θέλετε και ένα εναλλακτικό κουλούρι, θα πω το κουλούρι ολικής άλεσης με σταφίδες και καρύδια από τη Fornaretta στη Σοφούλη. Ή το σταφιδόψωμο. 

Αν η Θεσσαλονίκη ήταν ταινία/παράσταση, θα είχε τίτλο…

«Μια αιωνιότητα και μια μέρα». 

Ένας άνθρωπος που με τον τρόπο του έχει αλλάξει τα δεδομένα στην πόλη;

Ο σκηνοθέτης Πέτρος Ζηβανός είναι ένας άνθρωπος που άλλαξε και τάραξε σίγουρα τα καλλιτεχνικά δεδομένα της Θεσσαλονίκης. Ένα πολύ προοδευτικό μυαλό που σκηνοθέτησε κάποιες από τις σπουδαιότερες παραστάσεις στην πόλη. Ένας άνθρωπος ο οποίος, παρόλες τις προτάσεις από Αθήνα και εξωτερικό, επέλεξε μέχρι και σήμερα να ζει και να δουλεύει στη Θεσσαλονίκη. Υπήρξε καθηγητής μου στην Υποκριτική στο Τμήμα Θεάτρου και το σίγουρο είναι ότι έμαθα θέατρο από αυτόν. Και ενέπνευσε πάρα πολλούς νέους ηθοποιούς και σκηνοθέτες.

Η δική σου Θεσσαλονίκη με τρεις λέξεις…

Αγάπη, ανεμελιά, χαρά.

Κεντρική φωτογραφία: Ελίνα Γιουνανλή