Υπάρχει κάτι σχεδόν ειρωνικό στο γεγονός ότι ένας από τους μεγαλύτερους action stars της εποχής μας επιστρέφει στη μεγάλη οθόνη όχι για να τρέξει, να πετάξει, να πηδήξει από κάποιο κτίριο ή να σώσει τον κόσμο, αλλά για να υποδυθεί κάποιον που πάει να τον καταστέψει. Στο Digger, ο Tom Cruise μεταμορφώνεται σε έναν ηλικιωμένο, πανίσχυρο μεγιστάνα του πετρελαίου, τον Digger Rockwell, έναν άνθρωπο που έχει μάθει να πιστεύει ότι ο πλανήτης λίγο πολύ, τού ανήκει.

Και πίσω από αυτή την παράδοξη επιλογή βρίσκεται ο Alejandro González Iñárritu -ο σκηνοθέτης των Birdman και The Revenant, ο οποίος επιχειρεί εδώ μια σκοτεινή, σατιρική και δυστοπική ματιά στην κλιματική κρίση, την απληστία και την εξουσία.

Ο Tom Cruise που δεν περιμέναμε

Το πρώτο πράγμα που ξαφνιάζει στο Digger είναι ο ίδιος ο Cruise. Επειδή για πρώτη φορά μετά από χρόνια βλέπουμε έναν Cruise που δεν ενδιαφέρεται να προστατεύσει την εικόνα του κινηματογραφικού ήρωα. Με προσθετικό μακιγιάζ, αλλαγμένη σιλουέτα και λευκά, ατημέλητα μαλλιά, υποδύεται έναν άνθρωπο που μοιάζει περισσότερο με καρικατούρα της αμερικανικής εξουσίας παρά με τον λαμπερό σταρ που έχουμε συνηθίσει.

Και η επιλογή αυτή είναι το πιο ενδιαφέρον πράγμα στην ταινία. Ο Cruise μοιάζει να διασκεδάζει παίζοντας έναν χαρακτήρα υπερβολικό, εγωκεντρικό και σχεδόν παράλογο. Μόνο που το Digger δεν θέλει απλώς να είναι μια dark κωμωδία. Θέλει να μιλήσει για κάτι πολύ μεγαλύτερο: για έναν κόσμο που έχει φτάσει στο όριο και για τους ανθρώπους που εξακολουθούν να πιστεύουν ότι μπορούν να ελέγξουν τις συνέπειες των πράξεών τους.

Όταν η σάτιρα γίνεται πολύ σοβαρή

Εδώ βρίσκεται και το βασικό πρόβλημα της ταινίας. Το Digger έχει φιλοδοξίες. Πολλές. Θέλει να είναι πολιτική σάτιρα, κλιματικό σχόλιο, μαύρη κωμωδία και ταυτόχρονα μια μεγάλη κινηματογραφική εμπειρία. Η αισθητική του είναι ιδιαίτερα φροντισμένη, με εντυπωσιακά σκηνικά και μια σχεδόν μονοχρωματική εικαστική ταυτότητα, ενώ έχει γυριστεί σε VistaVision και κυκλοφορεί και σε IMAX.

Όμως κάπου ανάμεσα στην ανάγκη του να πει κάτι σημαντικό και στην ανάγκη του να εντυπωσιάσει, η ταινία μοιάζει να χάνει την ισορροπία της.

Η σύγκριση με το Dr. Strangelove είναι σχεδόν αναπόφευκτη: ένας παραλογισμός που παρουσιάζεται με απόλυτη σοβαρότητα, ενώ πίσω του κρύβεται μια πολύ πραγματική απειλή. Μόνο που εκεί όπου ο Kubrick άφηνε τη σάτιρα να λειτουργήσει μέσα από την ειρωνεία, το Digger συχνά μοιάζει να φωνάζει στον θεατή τι πρέπει να καταλάβει. Και όταν μια ταινία εξηγεί υπερβολικά το μήνυμά της, χάνει ένα μέρος της δύναμης της.

Η μεγάλη ειρωνεία

Το φιλμ είναι, κατά μία έννοια, μια ταινία για την αποτυχία του ελέγχου. Ο ήρωάς του έχει χρήματα, δύναμη, πρόσβαση, επιρροή και την πεποίθηση ότι μπορεί να αντιμετωπίσει τα πάντα. Το ίδιο όμως θα μπορούσε να ειπωθεί και για το ίδιο το Hollywood: έναν χώρο που έχει συνηθίσει να πιστεύει ότι ο συνδυασμός ενός τεράστιου star, ενός βραβευμένου σκηνοθέτη και ενός μεγάλου budget είναι αρκετός για να δημιουργήσει ένα γεγονός. Εδώ, δεν ήταν.

Το Digger άνοιξε στη Βόρεια Αμερική με περίπου 8 εκατ. δολάρια, στην 5η θέση του box office, ενώ παγκοσμίως συγκέντρωσε περίπου 20 εκατ. δολάρια στο πρώτο του Σαββατοκύριακο. Πρόκειται για το χαμηλότερο opening του Cruise εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες.

Και εδώ το παράδοξο γίνεται ακόμη μεγαλύτερο: μιλάμε για μια παραγωγή με κόστος που εκτιμάται πολύ πάνω από τα 125 εκατ. δολάρια, ενώ η εμπορική της πορεία έχει ήδη χαρακτηριστεί μία από τις μεγάλες αποτυχίες της χρονιάς.

Αλλά είναι πραγματικά αποτυχία;

Στο box office, αναμφίβολα. Και όμως, ίσως είναι πολύ εύκολο να απορρίψουμε μια ταινία μόνο και μόνο επειδή δεν βρήκε το κοινό της. Η κριτική υποδοχή είναι έντονα διχασμένη. Στο Rotten Tomatoes, το Digger βρίσκεται στο 51% από τους κριτικούς, ενώ η βαθμολογία του κοινού είναι αισθητά υψηλότερη, στο 71%.

Αυτό ίσως λέει κάτι σημαντικό: ότι πρόκειται για ένα φιλμ, που δεν ενδιαφέρεται ιδιαίτερα να είναι «εύκολο». Μπορεί να είναι υπερβολικό. Μπορεί σε στιγμές να είναι σοβαρό. Αλλά έχει κάτι που λείπει από μεγάλο μέρος του σημερινού mainstream cinema: ρίσκο. Ο Cruise, στα 64 του, δέχεται να εμφανιστεί ως ένας αντιήρωας, σχεδόν αποκρουστικός στην εικόνα και στη συμπεριφορά του. Ο Iñárritu επιλέγει να κάνει μια πανάκριβη πρωτότυπη ταινία αντί για ακόμη ένα franchise. Και το Hollywood επιλέγει να τη βγάλει στην αγορά περιμένοντας ότι δύο μεγάλα ονόματα θα αρκέσουν. Τελικά, κανείς δεν είχε τον απόλυτο έλεγχο...

Δείτε το trailer της ταινίας εδώ:

Φωτογραφίες: Warner bros.