Ό,τι μονοπώλησε το ενδιαφέρον στον κόσμο του θεάτρου εδώ και δύο δεκαετίες, με τα μάτια του Άρη Καβατζίκη.

Μετα-αμόρε εποχή

Η μεγάλη μήτρα του σύγχρονου ελληνικού θεάτρου, το Αμόρε, ολοκλήρωσε τον κύκλο του το 2008. Οι μονάδες που γεννήθηκαν σε εκείνο το φυτώριο της οδού Πριγκιποννήσων είναι ακόμη εδώ, διαμορφώνοντας το θεατρικό παιχνίδι. Ο Γιάννης Χουβαρδάς και ο Γιάννης Μοσχόπουλος συνεχίζουν να εκπλήσσουν με τις δουλειές τους, αποτελώντας το απωθημένο πολλών ηθοποιών που ονειρεύονται μία συνεργασία μαζί τους. «Το πένθος ταιριάζει στην Ηλέκτρα» του Γιουτζίν Ο’Νηλ, το οποίο σκηνοθέτησε ο Γιάννης Χουβαρδάς στο Εθνικό Θέατρο, το 2013, καταγράφηκε ως μία από τις πιο επιδραστικές και εμπορικά επιτυχημένες παραστάσεις της τελευταίας 20ετίας. Αργύρης Ξάφης, η Άννα Μάσχα και τόσοι άλλοι αυτόφωτοι ερμηνευτές που ξεπήδησαν από το Αμόρε είναι παρόντες, κάποιοι μάλιστα είναι πλέον δάσκαλοι υποκριτικής. Όσο για το εναλλασσόμενο ρεπερτόριο και τις διαφορετικές σκηνές, κάτι που είχε συστήσει το Αμόρε, φροντίζει σήμερα γι’ αυτό, με μέγιστη επιτυχία, το Θέατρο του Νέου Κόσμου και ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος.

Νέο σκηνοθετικό αίμα

Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει τις νέες δυνάμεις που «εισέβαλαν» στον θεατρικό χάρτη την τελευταία 20ετία. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις, ο Δημήτρης Καραντζάς, ο Άρης Μπινιάρης και ο Γιώργος Κουτλής. Ο πρώτος είναι η χαρακτηριστική περίπτωση σκηνοθέτη που ενηλικιώθηκε θεατρικά μέσα σε αυτά τα χρόνια. Αγκαλιάζοντας τη λεγόμενη «βαριά δραματουργία» (Τσέχοφ, Ίψεν, υίλιαμς) καταφέρνει να δημιουργεί σύμπαντα και ατμόσφαιρες, που όχι μόνο είναι υποβλητικά για τον θεατή, αλλά μέσα από αυτά αναδεικνύεται η υποκριτική δεινότητα των ερμηνευτών του. Ο Άρης Μπινιάρης, χωρίς να αλλοιώνει τον πυρήνα των έργων, εισήγαγε μία έντονη μουσικότητα και ένα εθιστικό επαναλαμβανόμενο κινησιολογικό μοτίβο που κάνει τις παραστάσεις του άμεσα αναγνωρίσιμες. Οι τολμηρές ιδέες του να «πειράξει» ακόμη και αρχαία δράματα, δίνοντάς τους μία χροιά ροκ performance, κρίθηκαν απόλυτα επιτυχημένες και είχαν απίστευτη ανταπόκριση. Το έτερο γερό χαρτί της σκηνής αυτήν τη στιγμή, ο Γιώργος Κουτλής, φτιάχνει παραστάσεις που τρελαίνουν το νεανικό κυρίως κοινό, με μία αδρεναλίνη και ένα τέμπο που -θεωρητικά τουλάχιστον- κάνει τους ηθοποιούς του να δώσουν μέχρι και «την τελευταία ρανίδα του αίματός τους» επάνω στη σκηνή. Η ολόφρεσκη ματιά του στη ρωσική δραματουργία άνοιξε έναν νέο κύκλο πολιτιστικού διαλόγου, και τα συνεχόμενα sold outs των παραστάσεών του -«Οι Παίκτες» κατέγραψαν εθνικό ρεκόρ- τον καθιστούν έναν από τους περιζήτητους σκηνοθέτες σήμερα.

Παράθυρο στον κόσμο

Το Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου αποτέλεσε ένα ανοιχτό παράθυρο προς τη διεθνή δραματουργία, καθώς ευτύχησε υπό την καθοδήγηση της Κατερίνας Ευαγγελάτου (2019-2025), της πρώτης γυναίκας Καλλιτεχνικής Διευθύντριας του θεσμού. Οι μετακλήσεις λαμπρών προσωπικοτήτων, όπως των Φρανκ Κάστορφ, Ούλριχ Ράσε, Αριάν Μνουσκίν (Θέατρο του Ήλιου), Τόμας Οστερμάιερ (Σαουμπίνε) και Ουαζντί Μουαουάντ, μας έφεραν σε επαφή με avant-garde ρεύματα και γίναμε κοινωνοί του διεθνούς θεατρικού γίγνεσθαι. Στη μετάκληση σημαντικών πρωτοποριακών σχημάτων από το εξωτερικό, αλλά και μεγάλων διεθνών σταρ (Ιζαμπέλ Ιπέρ, Τίλντα Σουίντον), συνέβαλε καίρια και η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, στο τιμόνι της οποίας μία ακόμη δυναμική γυναίκα, η Αφροδίτη Παναγιωτάκου, κάνει θαύματα.

Θεατρικό star system

Τις δύο τελευταίες δεκαετίες ενισχύθηκε το προϋπάρχον θεατρικό star system, καθώς η σκηνή έχει το δικό της χρηματιστήριο αξιών, το οποίο ομολογουμένως μπορεί να μην αποδίδει οικονομικά όσο το αντίστοιχο τηλεοπτικό, αλλά αποτελεί αξιωματικά πολύ ισχυρό αβαντάζ για τους κατέχοντες «δυνατά χαρτοφυλάκια». Δίπλα στις εγγυημένες μετοχές της Καρυοφυλλιάς Καραμπέτη, του Δημήτρη Καταλειφού, του Κωνσταντίνου Μαρκουλάκη, της Στεφανίας Γουλιώτη, του Νίκου Κουρή, της Μαρίας Ναυπλιώτου, του Πυγμαλίωνα Δαδακαρίδη, της Μαρίας Πρωτόπαππα και του Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλου, προστέθηκαν ερμηνευτές με αντοχές δίχως όρια, οι οποίοι με τις επιλογές τους άλλαξαν το θεατρικό παιχνίδι. Μεταξύ αυτών, ο Μιχάλης Σαράντης, ο Άρης Σερβετάλης, η Λένα Παπαληγούρα, ο Γιώργος Χρυσοστόμου, ο Ορφέας Αυγουστίδης, η Αλεξία Καλτσίκη, ο Χάρης Φραγκούλης, η Γαλήνη Χατζηπασχάλη και ο Γιάννης Νιάρρος.

«Ειδικές» περιπτώσεις

Αποκλειστικά και μόνο στο θέατρο δημιουργεί ο Νίκος Καραθάνος. Μια «μετοχή» με πολύ υψηλή αξία. Ένας άνθρωπος με έντονη συναισθηματική νοημοσύνη και σπαρακτική αθωότητα. Η «Γκόλφω» του, στο Εθνικό Θέατρο, το 2013, αποτελεί μέχρι και σήμερα σημείο αναφοράς σχετικά με το τι σημαίνει θεατρική καινοτομία με ουσία. Στενή του θεατρική φίλη, η Λένα Κιτσοπούλου, με το δικό της φανατικό κοινό: παραστάσεις βασισμένες στο υπαρξιακό αδιέξοδο και την πρόκληση απέναντι στην κοινωνία και τους θεσμούς. Ειδική μνεία, επίσης, στον ανεξάντλητο συνθέτη Θέμη Καραμουρατίδη και τον σύγχρονο ποιητή Γεράσιμο Ευαγγελάτο, καθώς τα πρωτότυπα ελληνικά μιούζικαλ άνθισαν στα χέρια τους – «Απλή Μετάβαση», “Hotel Amour”.

Κεντρική φωτογραφία: Από τη θεατρική παράσταση «Βερενίκη» του Romeo Castellucci στη Στέγη Ιδρύµατος Ωνάση (ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ALEX MAJOLI, ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ONASSIS.ORG)

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΑΡΗΣ ΚΑΒΑΤΖΙΚΗΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ ΣΤΟ ΕΠΕΤΕΙΑΚΟ ΤΕΥΧΟΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2026