Από τη συναυλιακή μουσική και τις ορχήστρες μέχρι το θέατρο και τον κινηματογράφο, ο Θοδωρής Παπαδημητρίου κινείται εδώ και χρόνια ανάμεσα σε διαφορετικά καλλιτεχνικά πεδία, αναζητώντας κάθε φορά νέους τρόπους να αφηγηθεί ιστορίες μέσα από τον ήχο. Συνθέτης, μαέστρος και τσελίστας, Επίκουρος Καθηγητής Μουσικής στο Τμήμα Κινηματογράφου της Σχολής Καλών Τεχνών του Α.Π.Θ. και μαέστρος της MOYSA επί επτά χρόνια, έχει συνεργαστεί με θεατρικές ομάδες, κινηματογραφιστές και μουσικά σύνολα, ενώ αυτή την περίοδο υπογράφει την πρωτότυπη μουσική για την παράσταση «Η πλατφόρμα» του Νίκου Νικήτογλου, σε σκηνοθεσία Νικόλα Μαραγκόπουλου.

Με αφορμή τη νέα αυτή δουλειά, ο ίδιος μιλά για όσα τον εμπνέουν, περιγράφει τις στιγμές που έχουν σημαδέψει την καλλιτεχνική του διαδρομή και μας ξεναγεί στη δική του Θεσσαλονίκη.

Η δραστηριότητά σου εκτείνεται από τη συναυλιακή μουσική έως το θέατρο. Ποια είναι τα στοιχεία που σε εμπνέουν όλα αυτά τα χρόνια στη σύνθεση;

Στη μουσική που γράφω για ορχήστρες και μια πηγή έμπνευσης που επανέρχεται διαρκώς είναι η ελληνική παράδοση. Μου αρέσει να διασκευάζω μελωδίες και ακούσματα -που πολλοί από μας έχουμε μέσα μας από την παιδική μας ηλικία-, χρησιμοποιώντας απροσδόκητες αρμονίες ή ρυθμούς. Στα έργα μου, που προορίζονται για το σινεμά ή το θέατρο, η έμπνευση έρχεται μέσα από το ίδιο το έργο: το κείμενο, η σκηνοθεσία, η εικόνα, η κινηματογράφηση, ο ρυθμός, η υποκριτική, το μοντάζ - οποιοδήποτε στοιχείο της θεατρικής ή κινηματογραφικής αφήγησης μπορεί να είναι το αρχικό έναυσμα για ένα θέμα, ένα μοτίβο ή ένα ηχόχρωμα.

Κι όταν η έμπνευση δεν έρχεται, τι κάνεις;

Δεν είμαι από αυτούς που περιμένουν την έμπνευση να τους χτυπήσει την πόρτα - αντίθετα την κυνηγάω εγώ. Και αργά ή γρήγορα, μέσα από αυτοσχεδιασμό και σκέψη, κάποια στιγμή η αρχική μουσική ιδέα παίρνει μορφή.

Αλήθεια, πώς ξεκίνησε το δικό σου ταξίδι στη μουσική και ποιες ήταν οι επιρροές σου ως παιδί;

Ξεκίνησα την ενασχόλησή μου με τη μουσική 8 ετών εντελώς τυχαία. Η αδερφή μου, Μαρία, ενός έτους μεγαλύτερη, που ήμασταν κολλητοί και η οποία είχε εξαιρετική φωνή ως παιδάκι, αποφάσισε να ξεκινήσει μουσική. Φυσικά ζήλεψα και ξεκίνησα κι εγώ μαζί της, και κάπως έτσι άρχισαν όλα.

Αν σου ζητούσα να ανατρέξεις στα highlights της πορείας σου μέχρι στιγμής, ποια θα ήταν αυτά;

Οτιδήποτε έχω κάνει στον χώρο της μουσικής το θυμάμαι με μεγάλη αγάπη και δε θα ήθελα να αδικήσω κάτι ή κάποιον. Στο θέατρο έχω μια μακρόχρονη συνεργασία με την ομάδα «Μικρός Βορράς», για την οποία έχω γράψει μουσική για πολυάριθμες παραστάσεις που αγαπώ πολύ. Η συνεργασία μου με την ομάδα «Αντίqρηση» ξεκίνησε αρκετά πιο πρόσφατα, αλλά θεωρώ σημαντικές τις παραστάσεις που έχουμε κάνει μαζί. Με την ομάδα "SexPeer" έχουμε κάνει λίγα βήματα, ωστόσο έχουμε καταφέρει να παρουσιάσουμε το έργο μας μέχρι και την Κένυα! Ως μαέστρος διευθύνω εδώ και αρκετά χρόνια τις ορχήστρες του Νέου Ωδείου Θεσσαλονίκης, αλλά θεωρώ επίσης σημαντική τη συνεργασία μου με τη MOYSA, η οποία διήρκεσε επτά χρόνια.

Στο σινεμά, όλες μου οι συνεργασίες (με τον Δημήτρη Κουτσιαμπασάκο, με τον οποίο έχουμε συνεργαστεί σε δύο ντοκιμαντέρ, και με τους Πέτρο Σεβαστίκογλου και Χρήστο Νικολέρη για τις ταινίες των οποίων έχω συνυπογράψει την πρωτότυπη μουσική ως μέλος των The Prefabricated Quartet) ήταν και είναι εξαιρετικά όμορφες και καρποφόρες. Τέλος, ως performer/τσελίστας θεωρώ σημαντικές στιγμές τις ταινίες του σιωπηλού κινηματογράφου, για τις οποίες γράψαμε μουσική και συνοδέψαμε ζωντανά με τους The Prefabricated Quartet (The Crowd, The Cabinet of Dr Caligari).

Υπάρχει κάποιος άνθρωπος του χώρου που να λειτούργησε ως μέντοράς σου;

Πολλοί δάσκαλοι της ζωής μου υπήρξαν επιδραστικοί ως μουσικοί/παιδαγωγοί και ως προσωπικότητες: Ο Μιχάλης Λιάτσος, καθηγητής μου στο τσέλο, ο Θανάσης Μπιλιλής στο πιάνο, ο Βλαδίμηρος Συμεωνίδης και ο Lee Tsang στη διεύθυνση ορχήστρας, Ο Πάνος Κανελλόπουλος στα μουσικοπαιδαγωγικά, οι Κώστας Τσούγκρας και Νίκος Σολομωνίδης στα θεωρητικά.

Στη νέα παραγωγή της εταιρείας θέατρου αντίqρηση, την παράσταση «Η πλατφόρμα», υπογράφεις την πρωτότυπη μουσική. Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα που καθόρισε τη μουσική κατεύθυνση αυτής της δουλειάς;

Το αρχικό ερέθισμα ήταν το κείμενο και οι πρώτες κουβέντες με τον σκηνοθέτη Νικόλα Μαραγκόπουλο. Είχαμε συμφωνήσει εξαρχής πως στον ήχο και τη μουσική της παράστασης θα κυριαρχούσε το ηχοτοπίο μιας AI δυστοπίας. Ηχοχρωματικά κυριαρχούν ατμόσφαιρες ως επί το πλείστον συνθετικών ήχων (synthesizers), ωστόσο στις στιγμές συναισθηματικής φόρτισης γίνεται χρήση φυσικών οργάνων και παραδοσιακής αρμονίας.

Το έργο πραγματεύεται ζητήματα εξουσίας, επιβίωσης και κοινωνικής ανισότητας. Με ποιους μουσικούς όρους προσεγγίζεις θεματικές τόσο έντονης φόρτισης;

Στη μουσική της παράστασης αντιπαρατίθενται το ψυχρό της εξουσίας, της τεχνητής νοημοσύνης και της λήθης με τη ζεστασιά της ανθρώπινης υπόστασης, της μνήμης, του αγγίγματος. Τα μουσικά μέσα που χρησιμοποιούνται για να υποδηλώσουν αυτήν την αντιπαράθεση είναι κυρίως τα ηχοχρώματα, το αρμονικό και μελωδικό περιεχόμενο και η διαχείριση του χρόνου.

Τι επιθυμείς κάθε φορά να αφήσεις στον θεατή μέσα από τη μουσική σου;

Ο στόχος ποικίλει ανάλογα με το περιεχόμενο της εκάστοτε μουσικής, αλλά και της περίστασης/θεάματος (ταινία ή παράσταση) για την οποία η μουσική έχει γραφτεί. Άλλοτε επιθυμώ να αγγίξω το συναίσθημα, άλλοτε να προκαλέσω το χαμόγελο, άλλοτε να δημιουργηθεί η επιθυμία για χορό. Σε κάθε περίπτωση, να υπάρχει έστω και μια στιγμή που η μουσική έχει αγγίξει τον θεατή.

Τι είναι η μουσική για σένα;

Μέσο έκφρασης, μέσο κοινωνικοποίησης, κάτι που κάνει τη ζωή μας όμορφη και χαρίζει στιγμές μαγείας. Αλλά κι ένας δρόμος που απαιτεί πολλή δουλειά και θυσίες.

Όταν δε δημιουργείς, τι παίζει στο repeat στα ηχεία σου προκειμένου να χαλαρώσεις;

Η αλήθεια είναι πως σπάνια -ίσως και ποτέ δεν- ακούω μουσική για να χαλαρώσω, μάλλον το αντίθετο. Μου αρέσει, όμως, να παίζω γενικώς στο repeat αυτά με τα οποία μεγάλωσα (Bach, Beethoven, Τρύπες, Nirvana, Peppers, Metallica, Faithless) και πολλά άλλα.

Ετοιμάζεις κάτι άλλο αυτήν την περίοδο;

Μόλις ολοκληρώθηκαν τα γυρίσματα για τη νέα ταινία του Δημήτρη Κουτσιαμπασάκου στην οποία θα συνεργαστούμε και αναμένω με ανυπομονησία να ολοκληρωθεί το μοντάζ για να αρχίσω να δουλεύω τη μουσική.

Ποια είναι η γειτονιά της Θεσσαλονίκης που έχει μια ξεχωριστή θέση στην καρδιά σου;

Το κέντρο, γιατί μου θυμίζει τα βράδια της φοιτητικής μου ζωής.

Και ποιο είναι το πιο κινηματογραφικό της σημείο;

Η παραλία και το Λιμάνι.

Κάτι που καμιά άλλη πόλη δεν έχει;

Θεωρώ πως καμιά άλλη πόλη, στην Ελλάδα τουλάχιστον, δεν έχει την ιστορία και την παράδοση της Θεσσαλονίκης σε μπάντες - ροκ και όχι μόνο.

Ένας δρόμος/μια γειτονιά όπου ο χρόνος μοιάζει σαν να σταματά;

Η Άνω Πόλη.

Πού έχεις ζήσει τα καλύτερα parties;

Στα μπαράκια, clubs και τις discothèques των '90s.

Μια προσωπική σου ιστορία στην πόλη που ποτέ δεν έχεις μοιραστεί;

Δε νομίζω πως υπάρχει κάποια ιστορία μου που δεν έχω μοιραστεί, γι' αυτό θα διαλέξω μια που έχει αρκετή πλάκα και πολλή... Θεσσαλονίκη! Την περίοδο που ο Θόδωρος Αγγελόπουλος έκανε γυρίσματα για το «Μια Αιωνιότητα και μια μέρα» στη Θεσσαλονίκη, παίζαμε με ένα τρίο (φλάουτο, βιολί και τσέλο) στη στοά Χιρς και βγάζαμε μεροκάματο ως μουσικοί του δρόμου. Κάποια στιγμή, ο βοηθός σκηνοθέτη του Αγγελόπουλου ήρθε εκεί που παίζαμε και μας είπε ότι ο Αγγελόπουλος είχε περάσει, μας είχε δει και ήθελε να μας βάλει σε μια σκηνή της ταινίας, την οποία -όπως μας είχε πει- εμπνεύστηκε από εμάς (δεν υπήρχε στο αρχικό σενάριο).

Κάπως έτσι, μετά από πρόβες στην Τσιμισκή και στο Λιμάνι, ηχογράφηση σε ένα αμαξοστάσιο του ΟΑΣΘ και γυρίσματα στη Λεωφόρο Νίκης, βρεθήκαμε να συμμετέχουμε σε μια καταπληκτική ταινία που πήρε Χρυσό Φοίνικα. Εντυπωσιακό fun fact: στη σκηνή είχαμε παίξει Mozart (Μικρή Νυχτερινή Μουσική), αλλά επειδή ο σκηνοθέτης στην πορεία ήθελε άλλη μουσική για τη σκηνή, η Ελένη Καραΐνδρου έγραψε ένα καινούριο θέμα πάνω στην ήδη γυρισμένη σκηνή, το οποίο ταιριάζει απόλυτα με τις κινήσεις μας. Το τελικό αποτέλεσμα είναι τόσο πειστικό που όταν πρωτοείδαμε την ταινία στην πρεμιέρα αναρωτιόμασταν μήπως τελικά το είχαμε παίξει εμείς!

Είναι μεσάνυχτα σε μια πόλη άδεια. Πού σου αρέσει να περπατάς;

Στην παραλία.

Ένας χώρος Τέχνης που ξεχωρίζεις εδώ;

Τα μουσεία του ΜΟΜus.

Πού θα ξεναγούσες οπωσδήποτε έναν γνωστό σου από κάπου αλλού;

Στην Άνω Πόλη, στα Κάστρα, στο Καπάνι, σε μια συναυλία της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης, στο φαγητό και τη νυχτερινή ζωή της Θεσσαλονίκης.

Δεν πρέπει να φύγει κανείς από τη Θεσσαλονίκη, αν δε δοκιμάσει…

Εκμέκ με καϊμάκι από βουβαλίσιο γάλα.

Αν η Θεσσαλονίκη ήταν ένα βιβλίο, μια ταινία, ένα τραγούδι, θα είχε τίτλο…

«Τοπίο στην ομίχλη».

Το αγαπημένο σου κτίριο εδώ;

Το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης στη Φράγκων.

Ένας άνθρωπος που με τον τρόπο του έχει αλλάξει τα δεδομένα στην πόλη;

Ο Ερνέστ Εμπράρ.

Η δική σου Θεσσαλονίκη με τρεις λέξεις…

Μουσική, πανεπιστήμιο, θάλασσα.

Info: Η παράσταση «Η πλατφόρμα» παίζεται στο Θέατρο Αυλαία έως τις 17 Μαρτίου.

Main photo: Πέτρος Παππάς