Στη φετινή Milan Design Week, το Andrea Claire Studio της σχεδιάστριας και καλλιτέχνιδας Andrea Claire με έδρα το Λος Άντζελες, παρουσιάζει έως αύριο το "Totemic" στο Alcova (Casa delle Suore, Room C9), την πρώτη διεθνή ατομική του έκθεση. Πρόκειται για μια εντυπωσιακή εγκατάσταση φωτισμού που αντιμετωπίζει το φως όχι μόνο ως λειτουργικό στοιχείο, αλλά ως ένα είδος «κοσμήματος για τον χώρο» - κάτι που δίνει χαρακτήρα, ατμόσφαιρα και νόημα στο περιβάλλον.

Η ιδέα πίσω από το έργο βασίζεται στην έννοια του τοτέμ, δηλαδή μιας δομής που αποκτά σημασία μέσα από τη συσσώρευση και την κάθετη μορφή της. Στο "Totemic", αυτό εκφράζεται μέσα από τρία φωτιστικά στοιχεία -Moon, August και Sage- που τοποθετούνται το ένα πάνω στο άλλο, δημιουργώντας μια κατακόρυφη, γλυπτική σύνθεση φωτός.

Στην παρακάτω συνέντευξή μας, η δημιουργός μιλά για τη σχέση ανάμεσα στο φως, το αντικείμενο και τον χώρο, και για το πώς το "Totemic" κινείται ανάμεσα στο design και την τέχνη.

Περιγράφετε την εγκατάστασή σας ως «κοσμήματα για τον χώρο». Πότε αρχίσατε να βλέπετε τον φωτισμό όχι μόνο ως αντικείμενο, αλλά ως κάτι συμβολικό μέσα σε έναν χώρο;

Πάντα σκεφτόμουν τον φωτισμό ως κόσμημα για τον χώρο και ως κάτι σχεδόν τελετουργικό. Αυτό ξεκινά από τα χρόνια της αρχιτεκτονικής σχολής όπου φοιτούσα, παρόλο που ήδη από την παιδική ηλικία υπήρχε αυτός ο θαυμασμός. Ξεκίνησα την επιχείρησή μου κατασκευάζοντας πολυελαίους, με την επιθυμία να δημιουργώ χώρους όπου οι άνθρωποι θέλουν να συγκεντρώνονται, να συνδέονται μεταξύ τους και να νιώθουν όμορφα και οικεία.

Τι αντιπροσωπεύει για εσάς η έννοια του «τοτέμ»* σε μια σύγχρονη αρχιτεκτονική εγκατάσταση;

Για μένα, το τοτέμ έχει να κάνει με την έντονη παρουσία και τη συσσώρευση στοιχείων. Με τον τρόπο που το νόημα χτίζεται μέσα από τη μορφή, την επανάληψη και την κάθετη διάταξη. Σε αυτή την εγκατάσταση, τα στοιβαγμένα στοιχεία γίνονται ένα είδος σημείου αναφοράς μέσα στο δωμάτιο. Σε τραβούν να κοιτάξεις προς τα πάνω και, ταυτόχρονα, οργανώνουν το πώς κινείσαι και αντιλαμβάνεσαι τον χώρο γύρω σου. Συχνά το σκέφτομαι με αφετηρία το κόσμημα -ως μικρά αντικείμενα με νόημα-, μόνο που εδώ η κλίμακα μετατοπίζεται και γίνεται αρχιτεκτονική. Έτσι, η εμπειρία δεν είναι προσωπική ή ατομική, αλλά κάτι που μοιράζονται όλοι μέσα στον χώρο.

*Το «τοτέμ» είναι ένα αντικείμενο, σύμβολο ή ον (συνήθως ζώο ή φυτό) που έχει ιερή ή συμβολική σημασία για μια ομάδα ανθρώπων, όπως μια φυλή ή μια κοινότητα.

Τα τρία φωτιστικά στοιχεία του installation -Moon, August και Sage- έχουν πολύ συμβολικά ονόματα. Πώς προέκυψαν και τι αντιπροσωπεύει το καθένα συναισθηματικά ή εννοιολογικά;

Η "Moon" είναι το πιο αυτονόητο: είναι εκεί κάθε βράδυ, επηρεάζει τους ωκεανούς και λειτουργεί σαν φυσικό ρολόι. Είναι ένα απόλυτα εμβληματικό στοιχείο. Οι άλλες δύο μορφές ήταν πιο αφηρημένες. Λειτουργούσαν καλά σχεδιαστικά, αλλά χρειάζονταν ονόματα. Δοκίμασα πολλά και τελικά κατέληξα στα "August" και "Sage", γιατί έχουν πολλαπλές σημασίες. Είναι οικείες λέξεις, αλλά ταυτόχρονα κουβαλούν κάτι τελετουργικό και «βαρύ», σαν ένα τοτέμ.

Πολύ ενδιαφέρον! Βλέποντας και διαβάζοντας για τις δημιουργίες σας, είδα πως χρησιμοποιήσατε χαρτί hanji, ένα παραδοσιακό κορεατικό υλικό με μακρά ιστορία. Τι σας τράβηξε σε αυτό και πώς επηρεάζει την ποιότητα του φωτός στο έργο;

Έχουμε χρησιμοποιήσει το hanji σε προηγούμενες συλλογές, οπότε το γνωρίζουμε ήδη καλά στο στούντιο. Η αλήθεια είναι πως δεν έχω προσωπική σύνδεση με την ιστορία του... Με τράβηξαν οι υλικές του ιδιότητες, η απλότητά του και το πόσο εύκολο είναι στη χρήση για την κατασκευή σκιάστρων. Δημιουργεί ένα πολύ απαλό, φυσικό φως.

Στο "Totemic", ο φωτισμός κινείται ανάμεσα στη γλυπτική και στο αρχιτεκτονικό στοιχείο. Πού τελειώνει για εσάς ο σχεδιασμός και πού αρχίζει η τέχνη;

Για μένα, υπάρχει μια θολή γραμμή ανάμεσα στην τέχνη και τον σχεδιασμό. Εκεί ακριβώς θέλω να βρίσκεται η δουλειά μου - να μην είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο, αλλά και τα δύο ταυτόχρονα.

Υπάρχει μια έντονη αίσθηση ανύψωσης στην εγκατάσταση, σαν οι μορφές να αιωρούνται. Τι θέλατε να νιώσουν οι θεατές μέσα από το έργο σας όταν κοιτούν προς τα πάνω;

Το φως είναι μαγικό! Έχει μια υπερβατική επίδραση στους ανθρώπους. Ακόμη και μετά από περίπου 15 χρόνια κατασκευής πολυελαίων, δεν παύει ποτέ να με συγκινεί τη στιγμή που ανάβουν. Υπάρχει μια αίσθηση δέους, και ελπίζω οι θεατές να τη νιώσουν.

Εργάζεστε με υλικά όπως γυαλί, μπρούτζο, πορσελάνη και μπαμπού. Πόσο σημαντική είναι για εσάς η χειροποίητη διάσταση σε μια εποχή μαζικής παραγωγής στον σχεδιασμό;

Ίσως είναι το πιο σημαντικό πράγμα. Ειδικά τώρα, που τόσο μεγάλο μέρος της ζωής γίνεται ψηφιακό και αυτοματοποιημένο. Υπάρχει κάτι βαθιά ανθρώπινο -με ρίζες από τα αρχαία χρόνια- στο να δημιουργείς με τα χέρια. Ελπίζω ο κόσμος να καταλαβαίνει ότι αυτά τα έργα κατασκευάζονται από τα χέρια εξαιρετικά εξειδικευμένων καλλιτεχνών και τεχνιτών. Επίσης, μου αρέσει πολύ το γεγονός ότι αυτή η δουλειά προσφέρει στους καλλιτέχνες έναν τρόπο να ζουν από το έργο τους και να αξιοποιούν παραγωγικά τις δεξιότητές τους, νιώθοντας υπερηφάνεια για τη χειροτεχνία τους.

Αλήθεια, πώς ξεκίνησε το ταξίδι σας στον σχεδιασμό και τι αγαπάτε περισσότερο στη δουλειά σας;

Ως παιδί μετακινούσα έπιπλα στο σπίτι, λέγοντας στη μητέρα μου ότι έτσι λειτουργούσαν καλύτερα στον χώρο. Ακόμη και σήμερα μπαίνω σε χώρους και θέλω να αλλάξω πράγματα - έτσι εκφράζω τη φροντίδα και την αγάπη μου για ένα interior. Συχνά σκέφτομαι την έννοια του "gezellig", την ολλανδική λέξη με την οποία μεγάλωσα μέσω της οικογένειάς μου. Περιγράφει μια ζεστή ατμόσφαιρα, μια ευχάριστη συντροφιά και ένα άνετο περιβάλλον - κάτι δύσκολο να μεταφραστεί ακριβώς, αλλά στον πυρήνα όσων προσπαθώ να δημιουργήσω. Αυτό είναι που αγαπώ περισσότερο στη δουλειά μου: να διαμορφώνω χώρους ώστε να εκπέμπουν αυτήν την αίσθηση. Ασχολούμουν, επίσης, από πάντα με την τέχνη, κάτι που με οδήγησε να σπουδάσω αρχιτεκτονική στο Rhode Island School of Design και αργότερα να κάνω MFA στο California Institute of the Arts. Η δουλειά μου σήμερα είναι ένας συνδυασμός και των δύο.

Το Totemic παρουσιάζεται ως η πρώτη σας διεθνής ατομική έκθεση. Τι αντιπροσωπεύει αυτή η στιγμή για το στούντιο και πώς επιθυμείτε να εξελιχθεί το έργο σας στη συνέχεια;

Ήταν ένας μακροπρόθεσμος στόχος. Ανήκω σε μια international οικογένεια, οπότε η επέκταση πέρα από τις ΗΠΑ ήταν πάντα σημαντική για μένα. Ήδη συνεργαζόμαστε με πελάτες στην Ευρώπη και την Ασία, αλλά η παρουσία του στούντιο στη Milan Design Week είναι ομολογουμένως πιο «ορατή». Με ενδιαφέρουν ιδιαίτερα οι παλιοί, επιβλητικοί χώροι που συναντά κανείς στην Ευρώπη, κάτι που δεν υπάρχει τόσο στις ΗΠΑ. Θα ήθελα να δουλέψω περισσότερο σε τέτοιους χώρους και βλέπω την Αγγλία ως τον επόμενο σταθμό, λόγω της ισχυρής κουλτούρας που έχει στον κόσμο του design.

Φωτογραφίες: Jonathan Hokklo