Εικόνες που κινούνται στα όρια της επιθυμίας, της ευαλωτότητας και της ωμής πραγματικότητας. Σκηνές από τον κόσμο των ερωτικών ταινιών ενηλίκων, πρόσωπα άλλοτε χαμένα και άλλοτε φωτισμένα από μια εσωτερική ένταση, αλλά και σκληρά στιγμιότυπα βίας που θυμίζουν πόσο εύθραυστη μπορεί να γίνει η ανθρώπινη ζωή μέσα σε κοινωνίες γεμάτες ανισότητες, συγκρούσεις και έμφυλες εντάσεις. 

Όλο αυτό το υλικό συναντιέται μέσα από το βλέμμα του Pete Marifoglou, ενός δημιουργού που δεν στέκεται ως απλός παρατηρητής, αλλά ως βαθιά συμμέτοχος στην ανθρώπινη εμπειρία.

Μια σημαντική έκθεση στη Θεσσαλονίκη

Η έκθεση «Pete Marifoglou. Τα χρόνια του Warhol XXX», που παρουσιάζεται στο MOMus-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη από τις έως τις 12 Απριλίου 2026, φέρνει στο φως ένα έργο που παρέμενε σε μεγάλο βαθμό άγνωστο στο ελληνικό κοινό. Πρόκειται για φωτογραφίες που δημιουργήθηκαν κυρίως στη Νέα Υόρκη των δεκαετιών 1960 και 1970 - μια περίοδο καλλιτεχνικής έκρηξης αλλά και κοινωνικής αναταραχής, όπου τα όρια ανάμεσα στην τέχνη, την πρόκληση και την καθημερινότητα διαρκώς επαναπροσδιορίζονταν.

Μετά από επτά δεκαετίες ζωής και δημιουργικής πορείας ανάμεσα στη Νέα Υόρκη και την Ευρώπη, ο Marifoglou επιστρέφει στην πόλη όπου γεννήθηκε, τη Θεσσαλονίκη, κουβαλώντας μαζί του ένα πολύπλευρο καλλιτεχνικό αποτύπωμα. Φωτογράφος, σκηνοθέτης, παραγωγός, ποιητής, μουσικός και θεατρικός συγγραφέας, κινήθηκε σε διαφορετικά μέσα έκφρασης, διατηρώντας πάντα στο επίκεντρο τον άνθρωπο. Έχει παρουσιάσει έργα του σε εκθέσεις και φεστιβάλ στη Γαλλία, την Ελλάδα, την Ολλανδία και τη Γερμανία, ενώ η δουλειά του χαρακτηρίζεται από μια διαρκή αναζήτηση αλήθειας πίσω από τις κοινωνικές μάσκες.

Στην έκθεση του MOMus, το ενδιαφέρον στρέφεται κυρίως στην αναλογική ασπρόμαυρη φωτογραφία του. Ο Marifoglou καταγράφει ανθρώπους που κινούνται σε περιθωριακούς ή αθέατους κοινωνικούς κύκλους της Νέας Υόρκης - ηθοποιούς ερωτικών ταινιών, καλλιτέχνες του underground, πρόσωπα που έζησαν στο μεταίχμιο μεταξύ ελευθερίας και εκμετάλλευσης. Δεν τους αντιμετωπίζει ως «ρόλους», αλλά ως ολόκληρες προσωπικότητες. Γνώριζε τις ιστορίες τους, περνούσε χρόνο μαζί τους, και αυτή η οικειότητα διαπερνά τις εικόνες του. Το αποτέλεσμα δεν είναι σκανδαλοθηρικό, αλλά βαθιά ανθρώπινο: βλέμματα κουρασμένα, τρυφερά αγγίγματα, στιγμές σιωπής ανάμεσα στη δράση.

Έμπνευση από τη Νέα Υόρκη των 60's και 70's

Καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της ματιάς του έπαιξε η εμπειρία του στη Νέα Υόρκη των 60's και 70's. Ως φοιτητής και μετέπειτα απόφοιτος της School of Visual Arts (SVA), βρέθηκε κοντά σε σημαντικές μορφές της πειραματικής τέχνης και του κινηματογράφου. Εργάστηκε στο πλατό των πειραματικών ταινιών ενηλίκων της θρυλικής Factory του Andy Warhol, σε μια εποχή όπου η πορνογραφία, η περφόρμανς και ο εικαστικός πειραματισμός συχνά διασταυρώνονταν. Η μαζική παραγωγή χαμηλού προϋπολογισμού ερωτικών ταινιών αποτέλεσε για τον Warhol και τον κύκλο του ένα πεδίο δοκιμών πάνω στην εικόνα, τη διάρκεια, το σώμα και την επιθυμία, έξω από τις νόρμες του εμπορικού κινηματογράφου.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Marifoglou δεν εστίασε στο προφανές θέαμα, αλλά σε ό,τι συνέβαινε γύρω και πίσω από αυτό: την αναμονή, την αμηχανία, τη φιλία, τη μοναξιά. Οι φωτογραφίες του λειτουργούν ταυτόχρονα ως ντοκουμέντα μιας συγκεκριμένης κινηματογραφικής σκηνής και ως ευρύτερα κοινωνικά πορτρέτα μιας πόλης που έβραζε από δημιουργικότητα αλλά και αντιφάσεις - φτώχεια, βία, φυλετικές και έμφυλες εντάσεις, πολιτικές διεκδικήσεις.

Όλες οι τέχνες μαζί

Η έκθεση φωτίζει επίσης τη σχέση του καλλιτέχνη με άλλες μορφές τέχνης. Ο Marifoglou σπούδασε σκηνοθεσία και σενάριο κινηματογράφου υπό την καθοδήγηση του πρωτοπόρου Jud Yalkut, ενώ παρακολούθησε μαθήματα φωτογραφίας με σημαντικούς δημιουργούς όπως οι Duane Michals, Robert Mapplethorpe και Diane Arbus. Το ενδιαφέρον του για το ανθρώπινο πρόσωπο και την ψυχολογική ένταση της εικόνας φέρει εμφανή ίχνη αυτών των επιρροών, χωρίς όμως να χάνει τον προσωπικό του τόνο: μια ήσυχη, διακριτική ευαισθησία που αποφεύγει τη θεατρικότητα.

Παράλληλα με τη φωτογραφία, ασχολήθηκε με τον κινηματογράφο μικρού μήκους, αναλαμβάνοντας πολλαπλούς ρόλους, από το σενάριο και τη σκηνοθεσία έως τη μουσική και την ερμηνεία. Συμμετείχε ως συμπρωταγωνιστής δίπλα στον εμβληματικό Taylor Mead, ενώ εργάστηκε και ως εικονολήπτης στην ταινία "The Art Student", παραγωγής Andy Warhol και σκηνοθεσίας Alfonso Ciancarelli. Αυτή η πολυμέρεια αντικατοπτρίζεται και στη φωτογραφική του γλώσσα, που συχνά θυμίζει κινηματογραφικό καρέ, γεμάτο υπόγεια αφήγηση.

Η παρουσίαση στο Case Studio του MOMus δίνει έμφαση στη σωματικότητα των εκτυπώσεων και στη δύναμη του ασπρόμαυρου τόνου, δημιουργώντας έναν χώρο όπου ο θεατής καλείται να σταθεί απέναντι στα πρόσωπα και να αναμετρηθεί με τα βλέμματά τους. Η έκθεση δεν επιδιώκει να σοκάρει, αλλά να προκαλέσει ενσυναίσθηση και στοχασμό γύρω από την αναπαράσταση του σώματος, της επιθυμίας και της περιθωριοποίησης στην τέχνη.

Info: Case Studio, MOMUS-Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, 29 Ιανουαρίου - 12 Απριλίου 2026.