Υπάρχει κάτι βαθιά παράδοξο στον τρόπο που κάνουμε διακοπές σήμερα. Φεύγουμε για να ξεκουραστούμε, αλλά ανεβάζουμε stories πριν ακόμα αφήσουμε τις βαλίτσες στο δωμάτιο. Απενεργοποιούμε το αυτόματο email εργασίας, αλλά ελέγχουμε το Instagram κάθε 20 λεπτά. Παρακολουθούμε ένα ηλιοβασίλεμα μέσα από την οθόνη ενός κινητού, αντί να το ζήσουμε. Από το doomscrolling δεν γλυτώνει κανείς μας. Ακόμα και οι πιο επιμελείς, από το να «αποσυνδεθούν» βρίσκονται στο να σκρολάρουν χωρίς λόγο, να απαντούν σε ένα μήνυμα «γρήγορα» και να χάνουν ακριβώς εκείνο για το οποίο ανυπομονούσαν: την παρουσία.

Τι είναι όμως το digital detox, και γιατί μας αφορά;

Το digital detox δεν είναι νέο concept. Είναι απλώς η συνειδητή επιλογή να μειώσουμε ή να διακόψουμε τη χρήση ψηφιακών συσκευών για ένα διάστημα, με σκοπό να αποφορτιστούμε από την υπερφόρτωση πληροφοριών, τις ειδοποιήσεις και την πίεση της διαρκούς διαθεσιμότητας.

Αυτό που έχει αλλάξει είναι το μέγεθος του προβλήματος. Σύμφωνα με στοιχεία ερευνών, όσοι περνούν πέντε ή περισσότερες ώρες ημερησίως στο smartphone τους αναφέρουν σημαντικά αυξημένα επίπεδα νευρικότητας, εξάντλησης και δυσκολίας συγκέντρωσης. Και αυτό δεν σταματά όταν ανοίξουμε τη βαλίτσα. Οι διακοπές μας, η μοναδική πραγματική ευκαιρία επαναφόρτισης του χρόνου, συχνά περνούν χωρίς να έχουμε αποσυνδεθεί ποτέ.

«Δεν χρειάζεται να πετάξετε το κινητό στη θάλασσα»

Εδώ βρίσκεται και η παρεξήγηση γύρω από το digital detox: δεν απαιτεί μοναστικές συνθήκες. Δεν χρειάζεται να επιλέξετε ξενοδοχείο χωρίς Wi-Fi στα βάθη κάποιου βουνού ή να εξαφανιστείτε από κάθε οθόνη για δύο εβδομάδες.

Χρειάζεται, αντίθετα, μια απόφαση: να χρησιμοποιείτε τις συσκευές σας συνειδητά και με πρόθεση, αντί αυτόματα και αδιάκοπα. Ορισμένες ώρες για check in -πρωί ή βράδυ- και τα υπόλοιπα ελεύθερα. Απλό στη θεωρία. Αρκετά δύσκολο στην πράξη, αν δεν το έχετε δοκιμάσει ποτέ.

Τι κερδίζετε πραγματικά

Η επίδραση ενός συνειδητού digital detox είναι αθροιστική και πολυεπίπεδη. Ο ύπνος βελτιώνεται -η οθόνη πριν τον ύπνο είναι από τους πιο τεκμηριωμένους «εχθρούς» της ποιοτικής ξεκούρασης. Το άγχος μειώνεται, καθώς εξαλείφεται η εσωτερική πίεση να αντιδρούμε συνεχώς σε ό,τι συμβαίνει. Οι εμπειρίες γίνονται πιο έντονες όταν δεν τις βιώνουμε μέσα από φίλτρα και frames. Και ίσως το πιο σημαντικό: εμβαθύνουμε στην επαφή με τους ανθρώπους δίπλα μας. Οι διακοπές που θυμόμαστε χρόνια μετά δεν ήταν αυτές με τις περισσότερες φωτογραφίες. Ήταν αυτές με τους μοναδικούς χορούς, τα ατελείωτα ξενύχτια, τα βραδινά μπάνια και τις καλύτερες συζητήσεις κάτω από τα αστέρια.

Πώς να το πετύχετε 

Πέντε απλές συμβουλές για να αποσυνδεθείτε πραγματικά στις διακοπές. 

1. Ορίστε σταθερές ώρες online

Αντί να είστε διαρκώς διαθέσιμοι, βοηθά να θέτετε συγκεκριμένες ώρες για να ελέγχετε το κινητό σας, για παράδειγμα πρωί ή βράδυ για ένα σύντομο check. Προσοχή όμως: το κινητό δεν έχει θέση στο κρεβάτι. Καλύτερα να ξεκινάτε την ημέρα χωρίς αυτό και να το απενεργοποιείτε τουλάχιστον μία ώρα πριν τον ύπνο.

2. Δημιουργήστε «ζώνες» χωρίς smartphone

Στην παραλία, στο δείπνο ή στις εκδρομές -δημιουργήστε συνειδητά χρόνους ή χώρους χωρίς κινητό, για να βιώσετε τις εμπειρίες σας πλήρως. Ίσως η καλή παλιά ψηφιακή φωτογραφική μηχανή να αναλάβει και πάλι τα καθήκοντά της για τις φωτογραφίες των διακοπών.

3. Αποφύγετε το multitasking

Ξαπλωμένοι δίπλα στην πισίνα διαβάζοντας emails ταυτόχρονα; Όχι και η καλύτερη ιδέα! Όσο όμορφος κι αν είναι ο προορισμός σας, όσοι συγκεντρώνονται πλήρως στο «τώρα» χαλαρώνουν σαφώς καλύτερα.

4. Οργανώστε ένα ομαδικό digital detox 

Αν ταξιδεύετε με σύντροφο, οικογένεια ή φίλους, μπορείτε να αντιμετωπίσετε το digital detox ως κοινή πρόκληση. Το να αποσυνδεθείτε μαζί κάνει την εμπειρία πιο εύκολη και ενισχύει την αίσθηση της κοινότητας.

5. Χρησιμοποιήστε εφαρμογές για συνειδητή χρήση smartphone

Παράδοξο, αλλά χρήσιμο: υπάρχουν εφαρμογές που σας βοηθούν να παρακολουθείτε τη χρήση του κινητού σας ή να ορίζετε συγκεκριμένα διαλείμματα. Αυτές είναι το Forest, το Digital Wellbeing ή το OffScreen.

Η πολυτέλεια της... απουσίας

Σε έναν κόσμο που επιβραβεύει τη διαρκή παρουσία online, η επιλογή να αποσυνδεθείτε είναι ίσως η πιο ριζοσπαστική πολυτέλεια. Αποτελεί μια επιστροφή στον εαυτό σας, στους δικούς σας ανθρώπους, στην ίδια τη στιγμή που ζείτε.