Μια σημαντική στιγμή για τον ελληνικό πολιτισμό γράφτηκε χθες στο Αλικάντε της Ισπανίας. Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ) της Αθήνας απέσπασε το Art Museum Award 2026 της European Museum Academy, μια ευρωπαϊκή διάκριση που δεν αξιολογεί μόνο το καλλιτεχνικό περιεχόμενο ενός μουσείου, αλλά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο αυτό συνομιλεί με την κοινωνία και το κοινό του.
Η τελετή πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της ετήσιας συνάντησης της European Museum Academy στο Αλικάντε, με τη διοργάνωση να φιλοξενείται από το MARQ – Provincial Archaeological Museum of Alicante. Περισσότεροι από 100 επαγγελματίες του μουσειακού χώρου από διαφορετικές χώρες συμμετείχαν στις εργασίες και τις παρουσιάσεις που προηγήθηκαν της απονομής.
Ανάμεσα σε έξι κορυφαία ευρωπαϊκά μουσεία
Η φετινή υποψηφιότητα του ΕΜΣΤ είχε ήδη αποκτήσει ιδιαίτερη βαρύτητα από τον Ιούλιο, όταν η κριτική επιτροπή της European Museum Academy ανακοίνωσε την τελική εξάδα. Μαζί με το αθηναϊκό μουσείο είχαν επιλεγεί το Rijksmuseum του Άμστερνταμ, το FENIX Museum of Migration του Ρότερνταμ, το Hastings Contemporary στη Βρετανία, το Museum Gugging στην Αυστρία και η National Gallery of Slovenia στη Λιουμπλιάνα.
Η επιλογή των έξι φιναλίστ έγινε από εννεαμελή διεθνή επιτροπή ειδικών του μουσειακού χώρου. Σύμφωνα με την European Museum Academy, ο φετινός διαγωνισμός χαρακτηρίστηκε από ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο, με την επιτροπή να αναζητά μουσεία που δεν περιορίζονται σε μια επιφανειακή εντύπωση, αλλά έχουν αναπτύξει ουσιαστική και σταθερή σχέση με το κοινό τους.
Το Art Museum Award έχει έναν ξεχωριστό προσανατολισμό. Στο επίκεντρό του βρίσκεται ο κοινωνικός ρόλος των μουσείων τέχνης και η δυνατότητά τους να δημιουργούν νέους τρόπους επικοινωνίας με την κοινωνία. Η European Museum Academy δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην καινοτομία, τη συμμετοχή, τη συμπερίληψη, την κοινωνική δικαιοσύνη, την ισότητα των φύλων, τη βιωσιμότητα και την ενδυνάμωση των κοινοτήτων.
Με αυτή την έννοια, η διάκριση του ΕΜΣΤ συνδέεται με τη συνολική κατεύθυνση που έχει ακολουθήσει τα τελευταία χρόνια: ένα μουσείο που επιχειρεί να λειτουργεί ως ανοιχτός χώρος συζήτησης, προβληματισμού και συνάντησης, χρησιμοποιώντας τη σύγχρονη τέχνη ως αφετηρία για ζητήματα που ξεπερνούν τα όρια της αίθουσας.
Από το «Κι αν οι γυναίκες κυβερνούσαν τον κόσμο;» στο "South by Southeast"
Η πορεία αυτή αποτυπώνεται και στο εκθεσιακό του πρόγραμμα. Η σειρά «Κι αν οι γυναίκες κυβερνούσαν τον κόσμο;», που αποτέλεσε μία από τις χαρακτηριστικές παραγωγές του μουσείου, έφερε στο προσκήνιο ζητήματα φύλου, εξουσίας και κοινωνικών δομών.
Σήμερα, το βλέμμα του ΕΜΣΤ στρέφεται ακόμη πιο έντονα προς μια διευρυμένη γεωγραφία της σύγχρονης τέχνης. Η έκθεση «South by Southeast - Προς-Ανατολίζοντας τη Συλλογή», που παρουσιάζεται από τον Ιούνιο του 2026, εξετάζει τη συλλογή του μουσείου μέσα από έργα και καλλιτεχνικές διαδρομές που συνδέονται με τα Βαλκάνια, την Τουρκία, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.
Παράλληλα, το πρόγραμμα του ΕΜΣΤ συνεχίζει να επεκτείνεται πέρα από την παραδοσιακή εκθεσιακή εμπειρία: από ξεναγήσεις και εκπαιδευτικές δράσεις μέχρι το CineFIX και προγράμματα εικαστικής ψυχοθεραπείας, που υλοποιούνται από το 2017 σε συνεργασία με την Α' Ψυχιατρική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών.
