Βγήκα από την αίθουσα ανυπόμονα για να γράψω αυτές τις σειρές, καθώς δεν ήθελα να χάσω αυτά τα πρώτα συναισθήματα που σου προκαλεί το πολυσυζητημένο πια "Hamnet" της βραβευμένης Chloé Zhao. Για την ακρίβεια, είναι δύσκολο ακόμα και να πάρεις την απόφαση να ξεκολλήσεις το βλέμμα σου από τους τίτλους τέλους, και αυτό λέει πολλά.
Έχουμε ακούσει και διαβάσει τόσα και τόσα για το υποψήφιο για Όσκαρ film, και πραγματικά, αν έστω και λίγο αγαπάς το σινεμά, δε γίνεται να του αντισταθείς. Είναι μέχρι να το δεις κι εσύ για να πειστείς πως πρόκειται για ένα πραγματικό αριστούργημα, για ένα διαμάντι της 7ης Τέχνης και ίσως μια από τις καλύτερες ταινίες όλων των εποχών.
Μένοντας, λοιπόν, για λίγα λεπτά προσηλωμένος στη μεγάλη οθόνη, αυτό που αρχικά αναρωτήθηκα είναι το πώς ένας άνθρωπος που έχει βιώσει την απώλεια θα κατάφερνε να δει μέχρι το τέλος ένα τέτοιο έργο, χωρίς να φύγει τρέχοντας με λυγμούς. Σκληρή ταινία, εξαιρετικά βαριά - ιδίως αν έχεις ζήσει κάτι παρόμοιο, ανεξαρτήτως του τρόπου με τον οποίο διαχειρίζεσαι το πένθος, το οποίο -αν μη τι άλλο- είναι καθαρά προσωπική υπόθεση.
Είναι η πρώτη φορά που αντιλήφθηκα να επικρατεί τέτοια σιωπή στη θέαση μιας ταινίας, που πίσω της, ωστόσο, μπορεί να έκρυβε χίλιες δυο σκέψεις. Δεν άργησε, όμως, η σιωπή να δώσει τη θέση της στα αναφιλητά. Είναι αδιανόητο όταν καταλαβαίνεις πως, παρόλο που οι ζωές όλων μας είναι τόσο διαφορετικές και ο καθένας μας κουβαλάει τα δικά του φορτία, υπάρχει ένα και μόνο πράγμα από το οποίο κανείς μας δεν μπορεί να ξεφύγει: η απώλεια, που μοιάζει να είναι το δυσκολότερο challenge ακόμα και για τους πιο άτρωτους.
Η τραγωδία του Hamnet
H ταινία -μεταφορά του ομώνυμου βιβλίου της Maggie O’Farrell- αφηγείται με τρόπο απλό την ιστορία μιας οικογένειας που μοιάζει τόσο οικεία, κι όμως τόσο εύθραυστη: του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ και τη Άγκνες, τη σύζυγο και μητέρα που λατρεύει τα παιδιά της με κάθε ίχνος της ύπαρξής της. Βρισκόμαστε στην Αγγλία του 16ου αιώνα, όπου το ζευγάρι γνωρίζεται για πρώτη φορά που η ιστορία του μοιάζει να ξετυλίγεται σαν παραμύθι. Όμως η ειρήνη αυτή έρχεται απότομα αντιμέτωπη με την ανείπωτη απώλεια όταν ο μικρός τους γιος, ο Hamnet, αρρωσταίνει βαριά και πεθαίνει, αφήνοντας πίσω του ένα κενό που κανένα λόγια ή καμία πράξη δεν μπορεί να γεμίσει. Μέσα από αυτό το τραύμα -την αγωνία, την άρνηση, την απελπισία- η ταινία σκάβει βαθιά στην ανθρώπινη καρδιά και δείχνει πώς η δημιουργία και η Τέχνη μπορούν να γεννηθούν από την πιο σκοτεινή θλίψη, μέσα από την προσπάθεια να δώσεις νόημα σε κάτι που μοιάζει αδύνατο να εξηγηθεί.
Για όσους δεν το γνωρίζουν, βασίζεται στην πραγματική, ιστορικά τεκμηριωμένη τραγωδία της οικογένειας του Σαίξπηρ. Ο μικρός του γιος, Hamnet Shakespeare, πέθανε σε ηλικία 11 ετών το 1596 - ένα γεγονός που καταγράφηκε σε αρχεία της εποχής, αλλά για το οποίο δεν υπάρχουν γραπτές μαρτυρίες για τα συναισθήματα και την καθημερινότητα της οικογένειας εκείνη την περίοδο. Η ταινία (όπως και το βιβλίο της Maggie O’Farrell) πλάθει συναισθηματικά τη ζωή του μεγάλου ποιητή και της συζύγου του, Agnes (Anne Hathaway) στο Stratford-upon-Avon και εστιάζει στο πένθος και την ανθρώπινη πλευρά αυτού του χαμού, που οι ιστορικές πηγές δεν περιγράφουν.
Πολλοί μελετητές και καλλιτέχνες θεωρούν ότι η απώλεια του γιου του μπορεί να ενέπνευσε τον Σαίξπηρ να γράψει τον Άμλετ, το αριστούργημά του για τον πόνο, την απώλεια και την εκδίκηση, αν και δεν υπάρχει άμεση απόδειξη ότι αυτό ήταν πραγματικά το κίνητρο.
Η ασύλληπτη ερμηνεία της Jessie Buckley
Ποτέ κανείς δε θα μπορέσει να καταλάβει τους φόβους μιας μητέρας, εκτός αν ο ρόλος σου στην πραγματική ζωή είναι αυτός. H Jessie Buckley, έχοντας φέρει στον κόσμο το πρώτο της παιδί πριν από περίπου έναν χρόνο, σε καθηλώνει ως μητέρα του μικρού Hamnet. Γνωρίζαμε τις απίστευτες υποκριτικές της ικανότητες, αλλά αυτό που είδαμε στη συγκεκριμένη ταινία ήταν πέρα για πέρα συγκλονιστικό. Μια μητέρα που πασχίζει να σώσει το μωρό της, που το βάζει πάνω από τον ίδιο της τον εαυτό, που ενσαρκώνει στον μέγιστο βαθμό το πόσο σπουδαίο είναι πιστεύεις στο παιδί σου όσο κανείς άλλος, που χάνει τον κόσμο της όταν το αποχωρίζεται. Λίγο παραπάνω από έναν μήνα για τα φετινά Όσκαρ και όλοι συμφωνούν πως το βραβείο του Α' Γυναικείου Ρόλου της ανήκει δικαιωματικά, όπως συνέβη πρόσφατα και στις Χρυσές Σφαίρες, στις οποίες η ταινία αναδείχθηκε και ως η καλύτερη δραματική της χρονιάς.
Spolier alert: Μια από τις πιο φοβερές σκηνές σε όλη την ταινία είναι η στιγμή που συνειδητοποιεί πως ο γιος της «φεύγει». Το ουρλιαχτό της μάνας σε κάνει να ανατριχιάσεις απ' την κορφή ως τα νύχια. Και φυσικά το αποκορύφωμα έρχεται στο τέλος, με την ίδια να στέκεται μπροστά στον ηθοποιό που ενσαρκώνει τον Hamnet στη θεατρική παράσταση του συζύγου της, Σαίξπηρ, βλέποντας στα μάτια του τον μονάκριβο γιο τους.
Μέσα από αυτήν την ιστορία που περιστρέφεται γύρω από το πένθος και τη δίχως όρια αγάπη, βλέπουμε πώς δύο άνθρωποι διαχειρίζονται με τον δικό τους τρόπο τη μεγαλύτερη απειλή για κάθε γονέα. Ο καθένας μας, άλλωστε, εκφράζει διαφορετικά αυτό που νιώθει. Άλλοι κλείνονται στον εαυτό τους, ξεσπούν, θυμώνουν. Άλλοι βρίσκουν διαφυγή στην Τέχνη τους, όπως είδαμε να κάνει και ο Ουίλλιαμ Σαίξπηρ.
Ένας αίσθημα λύτρωσης, όμως, έρχεται στα τελευταία λεπτά, προφανώς χωρίς να γιατρεύει καμία πληγή - τίποτα δεν μπορεί να καταφέρει κάτι τέτοιο. Άλλωστε, πώς να πεις σε μια μητέρα ότι η «η ζωή συνεχίζεται»; Μια φράση που ξεστομίζουμε με τόση ευκολία, αλλά στην πραγματικότητα ακούγεται τόσο ανούσια στα αυτιά ενός ανθρώπου για τον οποίο όλα μοιάζουν μάταια πια...
