O Heinz Kounio, ένας από τους τελευταίους επιζώντες του Ολοκαυτώματος από την εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης, έφυγε από τη ζωή χθες,16 Απριλίου, σε ηλικία 99 ετών. Η ζωή του αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές μαρτυρίες για την τύχη των Ελλήνων Εβραίων κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και ειδικά για την εξόντωση της ιστορικής κοινότητας της Θεσσαλονίκης.
Ποιος ήταν ο Heinz Kounio;
Γεννημένος στη Θεσσαλονίκη το 1927, ο Heinz Kounio μεγάλωσε σε μια πόλη που πριν τον πόλεμο φιλοξενούσε μία από τις σημαντικότερες εβραϊκές κοινότητες της Ευρώπης. Η καθημερινότητά του διαμορφωνόταν μέσα σε ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλον, το οποίο όμως διαλύθηκε βίαια με την είσοδο των ναζιστικών δυνάμεων και την εφαρμογή των διωγμών κατά των Εβραίων.
Το 1943, σε ηλικία περίπου 16 ετών, συνελήφθη μαζί με την οικογένειά του και εκτοπίστηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης και εξόντωσης Auschwitz concentration camp. Εκεί, όπως χιλιάδες άλλοι Εβραίοι από τη Θεσσαλονίκη, βρέθηκε αντιμέτωπος με τις ακραίες συνθήκες καταναγκαστικής εργασίας, την πείνα, τις ασθένειες και τη συστηματική βία του ναζιστικού μηχανισμού εξόντωσης.
Ένας μάρτυρας του Ολοκαυτώματος
Παρά τις απάνθρωπες συνθήκες, ο Kounio κατάφερε να επιβιώσει. Η εμπειρία του στο στρατόπεδο τον σημάδεψε βαθιά, αλλά ταυτόχρονα διαμόρφωσε και την απόφασή του να γίνει ένας από τους ανθρώπους που θα μεταφέρουν τη μαρτυρία του Ολοκαυτώματος στις επόμενες γενιές. Μετά την απελευθέρωση και την επιστροφή του στη Θεσσαλονίκη, προσπάθησε να ξαναχτίσει τη ζωή του σε μια πόλη που είχε χάσει μεγάλο μέρος της εβραϊκής της κοινότητας.
Στα χρόνια που ακολούθησαν, ο Heinz Kounio αφιερώθηκε στη διατήρηση της μνήμης των θυμάτων του Ολοκαυτώματος. Έδωσε πλήθος ομιλιών σε σχολεία, πανεπιστήμια και δημόσιες εκδηλώσεις, μεταφέροντας προσωπικές εμπειρίες από την περίοδο των διώξεων και της κράτησής του. Η μαρτυρία του θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για την κατανόηση της ιστορίας των Εβραίων της Θεσσαλονίκης, καθώς προέρχεται από έναν άνθρωπο που βίωσε από πρώτο χέρι τον εκτοπισμό και την επιβίωση σε ναζιστικό στρατόπεδο.
«Εγώ και η οικογένειά μου βρισκόμασταν στην πρώτη αποστολή, που ξεκίνησε από τη Θεσσαλονίκη. Φτάνοντας στον προορισμό, ζαλισμένοι και εξασθενημένοι, αντικρίσαμε μία εικόνα που παρέπεμπε στην “Κόλαση” του Δάντη. Μαύρος καπνός έβγαινε από τα φουγάρα, άγριες φωνές ακούγονταν από παντού, σκυλιά γάβγιζαν και πυκνό σκοτάδι κάλυπτε τα πάντα. Τότε κατάλαβα ότι κάτι κακό θα μας συνέβαινε», δήλωσε σε συνέντευξή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ το 2009.
Παράλληλα, κατέγραψε τις αναμνήσεις του σε βιβλίο («Έζησα το θάνατο - Το ημερολόγιο του αριθμού 109565»), το οποίο συνέβαλε στη διάσωση πολύτιμων ιστορικών πληροφοριών για την καθημερινότητα των κρατουμένων και για την τύχη της εβραϊκής κοινότητας της πόλης. Το έργο του εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια των επιζώντων να αποτυπώσουν γραπτώς τις εμπειρίες τους, ώστε να παραμείνει ζωντανή η μνήμη των γεγονότων.
Για τον θάνατό του, ο Δήμαρχος της πόλης, Στέλιος Αγγελούδης, έγραψε δημόσια: «Αυτή η εμβληματική προσωπικότητα, ένας από τους τελευταίους επιζήσαντες του Άουσβιτς, δεν είναι πλέον κοντά μας. Η Θεσσαλονίκη αποχαιρετά με σεβασμό ένα κομμάτι της Ιστορίας της, τον συμπολίτη μας που μετέφερε στις νεότερες γενιές τη φριχτή αλήθεια του Ολοκαυτώματος. Μια αλήθεια που δεσμευόμαστε πως δεν θα αφήσουμε να ξεχαστεί».
Η απώλειά του σηματοδοτεί το τέλος μιας ακόμη ζωντανής φωνής που συνέδεε το παρόν με τα γεγονότα του Ολοκαυτώματος. Καθώς οι τελευταίοι επιζώντες φεύγουν από τη ζωή, η μαρτυρία τους αποκτά ακόμη μεγαλύτερη ιστορική αξία. Ο Heinz Kounio αφήνει πίσω του μια ισχυρή παρακαταθήκη μνήμης και ευθύνης.
Κεντρική φωτογραφία: ©ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΝΙΚΟΣ ΑΡΒΑΝΙΤΙΔΗΣ
